نمایشنامه«کوکوی کبوتران حرم» رونمایی شد
کاش تمام نمیشد
بهناز شیربانی: علیرضا نادری ششسال پیش نمایشی را روی صحنه برد که بیاغراق یکی از ماندگارترین و تاثیرگذارترین نمایشهای کشورمان لقب گرفته است. نمایشی زنانه به روایت یکنویسنده و کارگردان مرد. نمایشی که بیشتر از 135 مورد اصلاحیه گرفت. نمایشی زنانه روایتگر همسفرشدن 12زن در مسافرخانهای روبهروی حرم امام رضا(ع) و ماجراهایی که در این همراهی بهوجود میآید. این نمایش، اما سال93 مجوز انتشار یافت و کتاب آن در مراسمی به دعوت علیرضا نادری و نشر بوتیمار در تالار مشاهیر تئاترشهر، جاییکه سالها پیش تالار شمارهدو استوانه تئاتر ایران بود، برپا شد. علیرضا نادری زودتر ازمیهمانانش به سالن کنفرانس تئاترشهر آمده بود و مثل همیشه عدهای از علاقهمندان آثارش بهبهانه رونمایی از نمایشنامه «کوکوی کبوتران حرم» از شهرهای دور و نزدیک برای حضور در این مراسم آمده بودند، اما در کنار علاقهمندانی که برای رونمایی این کتاب آمده بودند، نادری در این مراسم تنها نبود و برخی از بازیگرانی که همانسال همپای نادری، «کوکوی کبوتران حرم» را خاطره کردند، نیز حضور داشتند. ژاله صامتی، نوشین حسنزاده، فهمیه امنزاده، ناهید مسلمی، افسانه ماهیان، بهناز جعفری و شهره سلطانی که بهتازگی از بستر بیماری برخاسته است و نادری گفت که خدا دوباره او را به تئاتر داده است، آمده بودند. در این مراسم البته پریسا مقتدی که حالا مدیریت تئاترشهر را دردست دارد، یکی دیگر از بازیگران کوکوی کبوتران حرم و میزبان این مراسم بود. نادری هرچند بیشتر آمده بود تا بشنود، اما از داستان کوکوی کبوتران حرم گفت؛ داستانی که به گفته او بازتاب شرایط ناگوار ممیزی است: «این نمایشنامه بهدلایلی توسط عدهای خوانده شد و قبل از اینکه جشنواره رضوی راهاندازی شود به من پیشنهاد کردند در این جشنواره شرکت کنم و پاسخ من این بود که سالها قبل بهدلیل علاقه شخصی و فهمام، نمایشنامهای نوشتهام و میتواند در این جشنواره شرکت کند. این نمایشنامه توسط عدهای خوانده شد. پاسخ آنها این بود که نمایشنامه بد نیست، اما مضمونش را نمیتوانیم بپذیریم. همین اتفاق موجب ترس مدیر شورای نظارت شده بود.» او ادامه داد: «برای اینکه اثبات کنم، این نمایشنامه چیزی نیست که آنها فکر میکنند، وقت تعدادی از خانمهای محترم را گرفتم. چندینجلسه نمایشنامهخوانی کردیم تا اثبات کنیم «کوکوی کبوتران حرم» چه چیزی نیست!» اما این نمایشنامهخوانی هم نتوانست باعث شود تا نمایش مجوز بگیرد. درنهایت بیماری نادری پیش آمد و آنطور که گفت سکتهقلبی کمکش کرد روند اجرای این نمایش تسهیل شود: «این واقعه باعث شد دوستان به من نگاه مهربانتری داشته باشند. وقتی نمایشنامه را خواندند تا صفحه 135،36 ایراد گرفتند و بعد طی صحبتهایی که با آقای پارسایی داشتم به این نکته اشاره کردم که با نگاهی که شما به نمایشنامه دارید، این نکات میتواند ایرادهای بزرگی باشد اما من اینطور نمیبینم و اجازه بدهید بار دیگر نمایشنامه خوانده شود. بعد از آن مشخص شد که از مجموع 136مورد اصلاحیه، 135مورد اشتباه از سمت آنها بوده است و تنها یکمورد غلط از سمت من بود.» نادری با اشاره به اینکه فرهاد مهندسپور خودش چندین سال است از صحنه دور است و قرار بود درباره کوکوی کبوتران حرم و ارزش هنری و جایگاه این نمایشنامه صحبت کند گفت: «سالها پیش فرهاد مهندسپور چیزی گفت که در خاطر من مانده است که «آیا میشود نمایش گالیله را در شرایط خود گالیله اجرا کرد؟» مگر این شرایط گالیله چیست؟ نمیشود. مگر اینکه ما آمادگی بهجلورفتن را داشته باشیم. در بسیاری از مکانها و جاهایی که من رفتوآمد میکنم، به نظر میرسد خورشید سالهاست که طلوع نکرده است.» فرهاد مهندسپور اما حرفهایش را با نمایش شروع کرد و درباره اینکه چه نمیخواهد بگوید: «در مورد چند موضوع نمیخواهم حرف بزنم. نمیخواهم بگویم که نمایشنامه «کوکوی کبوتران حرم» یکی از سیاسیترین نمایشنامههایی است که در فارسی نوشته شده و نمیخواهم بگویم یکی از مذهبیترین نمایشنامههایی است که به زبان فارسی نوشته شده است و به جرات میتوانم بگویم بیش از چهاردهه منتظر بودیم که چنین نمایشنامهای نوشته شود.» او ادامه داد: «علیرضا نادری نمایشنامه دیگری به نام«پچپچههای پشتخط نبرد» دارد که میتوان آن را با «کوکوی کبوتران حرم» مقایسه کرد. در آن نمایشنامه در یک موقعیت تاریخی سربازان و افسران گردان، پشت خط، مجالی پیدا کردند که کار اصلیشان را که جنگیدن است انجام ندهند و همدیگر را جراحی کردند. در«کو کو» نیز این اتفاق افتاده است. این زنها در طی یکسفر، امکانی پیدا کردهاند که یکدیگر را جراحی کنند و این جراحی بهدقت و به شکل بیرحمانهای اتفاق میافتد.» مهندسپور که گفت دلم میخواست این نمایش تا ابد ادامه داشته باشد؛ گفت: «واقعیت ماجرا این است که به نظرم نمایشنامه «کو کوی کبوتران حرم» تمام نشده و مثل یکحسرت در دل آدم باقی میماند. دلم میخواست نمایشنامه تمام نشود و جایی نادری نمایشنامه را تمام میکند که اصلا متوجه نمیشویم. نادری موفق شده است در این نمایشنامه مفهومی از زمان را در نمایشنامهای ایرانی بسازد که با آن غریب هستیم. زنان در غیبت مردان، زنانگی و زیست میکنند و در آن لحظه میبینیم چقدر پر از مرد هستند.» مهندسپور به اینکه همدوره و علیرضا نادری است افتخار کرد و گفت: «برای همه ما باعث افتخار است در دورهای زندگی میکنیم که علیرضا نادری زندگی میکند و در آینده از تلاشها و نمایشنامههای بینظیر او صحبت زیادی خواهد شد.» نمایش بخشی از فیلم کوکوی کبوتران حرم که قرار است بهزودی منتشر شودt یکی دیگر از قسمتهای برنامه بود که پیش از آن نادری درباره صحبتهایی که از کارهایش شد تعریفی از علیرضا نادری داد: «نادری آدمی بود که همهکاری کرد ولی دروغ نگفت. زرنگ بود ولی اصلا زرنگی نکرد چون به اعتقاد من، ما در مورد آدمی، در قبل صحبت میکنیم. هرکسی آنچه را که در حال است، به گذشته وصل میکند، مشکلی نیست چون چیزی بوده که برای قبل بوده و گذشته ولی بعضیها در گذشتهاند.» او در نهایت از سیفالله صمدیان که فیلم را آماده کرده تشکر کرد. یادآوری خاطرههای زنان کوکوی کبوتران حرم و امضای کتاب، شب کوکوی کبوتران حرم را به پایان برد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.