تبدیل یک معاشقه افراطی به یکبومرنگ سیاسی
اردشیر زارعیقنواتی
اختلافات شخصی بین «باراک اوباما»، رییسجمهوری آمریکا و «بنیامین نتانیاهو»، نخستوزیر اسرائیل هم اکنون به یک رقابت سیاسی در عرصه داخلی دو کشور و همچنین یک اخلال و دهنکجی آشکار عنصر بیرونی نسبت به سیاستهای خارجی دولت دموکرات در خصوص پرونده هستهای ایران تبدیل شده است. بعد از دعوت «جان بینر»، رییس مجلس نمایندگان آمریکا از نتانیاهو برای سخنرانی در کنگره این کشور در مورد تهدیدات هستهای و منطقهای ایران در سوم مارس که نقض پروتکلهای تشریفاتی دولت اوباما تلقی شد، بیشازپیش بر تنور اختلافات دمیده شد تا آنجا که «جو بایدن»، معاون ریاستجمهوری و رییس تشریفاتی سنا برخلاف سنت معمول اعلام کرد در این جلسه کنگره حضور نخواهد داشت. همزمان بعضی دیگر از نمایندگان ارشد کنگره از حزب دموکرات نیز شرکت در این جلسه را تحریم کردند و بهنظر میرسد که طی روزهای باقیمانده با توجه به پیوندخوردن این سخنرانی با رقابت بین کنگره جمهوریخواه و دولت دموکرات تعداد بیشتری از دموکراتهای حامی دولت خانهنشینی را بر حضور در جلسه کنگره ترجیح دهند. در عرصه سیاسی اسرائیل نیز موج مخالفتها با سفر «بیبی» به واشنگتن هرروز ابعاد گستردهتری به خود میگیرد و احزاب اپوزیسیون، نخستوزیر راستگرای تلآویو را به سوءاستفاده سیاسی از این سفر برای تبلیغات انتخاباتی «کنست» در 17مارس کشور متهم میکنند. در آخرین واکنش به این سفر باراک اوباما در دیدار با «آنگلا مرکل»، صدراعظم آلمان به صراحت گفت که وی در این تاریخ با نتانیاهو دیدار نخواهد کرد. اوباما حتی برای تحقیر بیشتر نتانیاهو در حضور صدراعظم آلمان به کنایه گفت که «آنگلا را خیلی دوست دارم اما اگر بخواهد دو هفته قبل از برگزاری انتخابات در آلمان به اینجا بیاید احتمالا دعوتنامه از کاخسفید دریافت نمیکند، البته بعید میدانم که خودش همچنین خواستهای داشته باشد.» اختلافات بین دولت اوباما با دولت نتانیاهو البته مربوط به تحولات کنونی نبوده و از همان ابتدای کار دولت دموکرات و بهخصوص در جریان کارشکنیهای مداوم جناح لیکود و متحدان تندروی آن در ترکیب دولت ائتلافی در روند مذاکرات صلح خاورمیانه کلید خورده است. هرچند که راستگرایان اسرائیلی از جمله حزب لیکود به رهبری نتانیاهو همواره متحد نزدیک جمهوریخواهان در آمریکا بودهاند اما در ساخت سیاسی واشنگتن معمولا به دلیل نفوذ لابی یهودی در این کشور این جایگاه سیاسی در روابط دوجانبه نادیده گرفته میشود، حتی دولتهای دموکرات در مقاطعی تاریخی نزدیکی بیشتری به تلآویو داشته و منافع این رژیم را بهشدت مدنظر قرار دادهاند. اما طی سالهای اخیر و بهخصوص بعد از شروع دوباره مذاکرات هستهای بین ایران و آمریکا و مواضع تندروانه دولت نتانیاهو در قبال اخلال در روند طرح صلح که به کارگردانی «جان کری» وزیر امور خارجه آمریکا به مرکز ثقل سیاست خارجی دولت دموکرات تبدیل شده بود، روابط واشنگتن- تلآویو فراتر از تعارفات دیپلماتیک، بهشدت تیره شده است. نوع این روابط بهخصوص طی ماههای اخیر که یک چشمانداز مثبت در مورد حل و فصل پرونده هستهای ایران در افق سیاسی نمایان شده است، آنچنان نتانیاهو را برآشفته کرده که تمام مرزها و قواعد دیپلماتیک و احترام متقابل نسبت به نزدیکترین متحد خود در عرصه بینالمللی را نادیده گرفته است. این در حالی است که به واسطه عدم موفقیت در کارنامه سیاست خارجی دولت اوباما وی به یک پیروزی و موفقیت بزرگ در این عرصه احتیاج حیاتی دارد و در شرایط کنونی تنها توافق هستهای با ایران میتواند این خواست رییسجمهوری دموکرات را برآورده کند. به همین دلیل همدستی جمهوریخواهان کنگره در واشنگتن و نتانیاهو علیه سیاستهای دولت اوباما به سطح مناقشات سیاسی و حزبی رسیده است و این شکاف، ساکنان کاخسفید را به نوعی درگیر یک انتقامجویی دوبعدی در قبال مخالفان داخلی و تندروهای اسرائیلی کرده است. دیدار جو بایدن و جان کری مقامات ارشد دولت اوباما در جریان برگزاری کنفرانس امنیتی مونیخ با رهبران احزاب اپوزیسیون اسرائیلی بهنوعی نشاندهنده ناخرسندی دولت واشنگتن از مواضع تلآویو و حمایت از جناح مخالف بوده است. در شرایطی که جامعه اسرائیلی به موعد برگزاری انتخابات کنست نزدیک میشود به احتمال زیاد دامنه این اختلافات پررنگتر خواهد شد و تیری که از چله بینر و نتانیاهو رها شد، تبدیل به بومرنگی میشود که هماکنون به سوی پرتابکنندگان آن برگشته است. تاثیر این رقابت سیاسی بدون شک بر انتخابات کنست تاحدودی نقش تعیینکننده بازی خواهد کرد و چنانچه تهران- واشنگتن تا قبل از برگزاری این انتخابات موفق به امضای سند تفاهم مشترک شوند جایگاه و اعتبار نتانیاهو بهشدت تنزل کرده و به اپوزیسیون این امکان را میدهد که همه تقصیرات را به گردن لجبازی نخستوزیر بیندازد. نتانیاهو در تلهای گرفتار شده است که تارهای آن را خود به کمک جمهوریخواهان کنگره تنیدهاند و به همین دلیل کنترل و مدیریت بحران از دست وی خارج شده است. طبق آخرین نظرسنجیهای انجامگرفته در اسرائیل حزب لیکود با 23کرسی در پشتسر جناح مخالف «جبهه صهیونیست» شامل ائتلاف حزب کارگر و حاتنوا با 27کرسی قرار دارد و با توجه به آمار 24درصدی مرددها که گفته میشود تمایل بیشتر به جناح اپوزیسیون در بین آنان پررنگ است، از هماکنون زنگ خطر را برای نتانیاهو به صدا درآورده است. تنها امید بیبی میتواند معطوف به آرای احزاب ملیگرای تندرو همچون حزب «اسرائیل خانه ما» و احزاب مذهبی چون «شاس» باشد تا امکان تشکیل دولت ائتلافی به شدت راستگراتر دیگری به رهبری وی را فراهم کند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.