درباره اهمیت آزمایش
دست در دست هم
محمدرضا گلزار
آموزشوپرورش را انتقال دانستهها و تجربهها به نسل آینده تعریف کردهاند. زمانی وظیفه انتقال تجربهها به نسل آینده برعهده پدرومادرهای نوجوانها بود، اما امروزه و با افزایش زیاد دانستهها و همچنین تخصصیشدن مشاغل، این وظیفه به معلمان واگذار شده است. زمانی معلمان برای انتقال تجربههای خود به دانشآموزان، با کلام، آن دانستهها را انتقال میدادند، اما بهمرور مشخص شده است این روش کارایی چندانی ندارد. امروزه میگویند برای انتقال بهتر مفاهیم، بهتر است به جای گوشهای دانشآموزان، فکرها و دستهای آنان را به کار بگیریم. به بیان دیگر به جای آنکه خودمان تجربه کنیم و محصول نهایی تجربه خود را به شکل خلاصهشده و به روش شفاهی در اختیار دانشآموزان قرار دهیم، بهتر است فرصتی برای دانشآموزان پدید آوریم تا خودشان تجربه کنند و قوانین تجربی را از دل این مشاهدات بیرون بکشند. این روش چندین و چندمزیت دارد: 1 زمانی که معلم تجربهها را بهصورت قانونها و اصول علمی بیان میکند، روش تدریس جذابیت چندانی برای دانشآموز ندارد، به همین دلیل دانشآموز در جریان تدریس قرار نمیگیرد و بارها دانشآموزان یکدرس یا روش تدریس یکمعلم را با عنوانهایی مانند خشک، خستهکننده یا کسالتآور توصیف میکنند، اما زمانی که خود دانشآموزان با انجام یک آزمایش یا دستکم تماشای انجام آزمایشهایی که معلم انجام میدهد، بهتر در جریان کموکیف ماجرا قرار میگیرند. 2 زمانی که یادگیری براساس مشاهده باشد، دانشآموزان مفاهیم را بهتر و عمیقتر درک میکنند، زمانی هم که مفاهیم را بهتر درک کنند، ماندگاری بیشتری دارد. آمارها نشان داده است دانشآموزان معمولا موضوعاتی را به خاطر دارند که مبتنی بر رویداد باشد، اما گفتههای معلمان خود را خیلی زودتر فراموش میکنند. 3 یکی از مهمترین مزیتهای انجام آزمایش توسط خود دانشآموزان، تقویت اعتمادبهنفس و خودباوری در آنان است. گفتنی است تقویت اعتمادبهنفس و خودباوری در دانشآموزان نیز یکی دیگر از مهمترین اهداف آموزشوپرورش است. معمولا دانشآموزان اعتمادبهنفس چندان زیادی ندارند و متاسفانه این مشکل تا حدودی در دانشآموزان کشورمان نیز مشاهده میشود، اما زمانی که این فرصت را برای دانشآموزان پدید میآوریم که خودشان به انجام عملی آزمایشها روی بیاورند، در حقیقت علاوهبر آموزش علوم به آنان، حس خودباوری را نیز در آنان تقویت کردهایم. تقویت حس همدلی، همیاری و همکاری در آزمایشهای گروهی نیز از دیگر نتایج انجام آزمایش است. 4 استخراج نظم یا یک قاعده و قانون طبیعی از دل پدیدههای بهظاهر بیارتباط، یکی از وظایف آموزشوپرورش است. متاسفانه آموزشوپرورش و کتابهای ما تاکنون به اهمیت این موضوع پینبرده و نسبت به آن بیتفاوت بودهاند، اما انجام عملی آزمایش میتواند این مهارت را در دانشآموزان تقویت کند. 5 متاسفانه دانشآموزان ما و بهویژه دانشآموزان دبیرستانی از بدن و اندامهای خود چندان استفاده نمیکنند و به همین دلیل مهارتهای جسمانی آنان در سطح بسیار پایینی قرار دارد. کمبودن ساعت ورزش و تربیتبدنی در مدارس نیز یکی دیگر از عوامل تشدیدکننده این نقطه ضعف است. انجام آزمایش در مدارس باعث میشود مهارتهای جسمانی دانشآموزان تقویت شود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.