مدارس و دانشگاهها به آموزشهای رسمی اکتفا نکنند
هنوز هم برای یادگرفتن دیر نیست
علیرضا مجیدی
مدرسه، معلمها و کتابهای درسی، تاثیری انکارنشدنی روی آینده یک فرد یا جامعه دارند. اگر نیک بنگرید و اندیشه کنید، شاید با من موافق باشید که حتی تکجملات آموزگاران در سنین کودکی، میتوانند آینده شغلی یا جهانبینی آینده دانشآموزان را تغییر دهند. دبستانها جای بهتری میشدند، اگر اینهمه اصرار برای تزریق معلومات، عقاید و باورهای «مسلم» به ذهنهای ما در آنها صورت نمیگرفت و بهجای آن روی چیزهایی مثل روش تحقیق، پرسشگری، شیوه درست تعقل و استدلال تاکید میشد. سایت لایفهکر (lifehacker.com) فهرست جالبی از 10مهارتی را گرد آورده است که اگر ما در همان سنین کودکی و نوجوانی، بهجای آنهمه درسهای خستهکننده، یا لااقل در کنار آنها میآموختیم، زندگی موفقتری میداشتیم. 1- آموزش علوم کامپیوتر بسیاری از ادارات دولتی درحالحاضر کلاسهای ICDL برای کارمندان خود میگذارند، اما این کلاسهای خستهکننده و غیرکاربردی واقعا نمیتوانند به نیازهای پایه هنرآموزان پاسخ دهند. کاش جای این کتابهای خستهکننده، درسهای کاربردیتری با مثالهای ملموس تنظیم میشدند و کاربران بهصورت ساده یاد میگرفتند که چطور مثلا ویندوز نصب کنند، فضای هارد را مدیریت کنند، از آنتیویروس و فایروال استفاده کنند، دانلود کنند و چطور بهصورت ایمن و هدفمند وبگردی کنند یا حتی وبلاگ بنویسند. 2- آموزش روشهای تندخوانی متاسفانه درحالحاضر هیچبرنامهای برای معرفی رمانهای کلاسیک به دانشآموزان وجود ندارد، شاید این رمانها تهدیدی برای ذهنهای نوجوانها تلقی میشوند. تصور میکنید که جامعه تحصیلکردهای داریم؟ یک رمان ادبی بهدست گروهی از همین تحصیلکردهها با مدارک درخشان بدهید و از آنها بخواهید یک صفحه را از روی آن بخوانند، از همان حالت قرائت آنها درمییابید که چقدر در درک مطلب و ادای صحیح کلمات و اصطلاحات ضعیف هستند. مشکل عمده دیگر ما این است که با روشهای تندخوانی علمی آشنا نیستیم و شمار اندکی از ما هم که تندخوان هستند، این مهارت را با آزمونوخطا و تجربه و بهحکم نیاز، آموختهاند. 3- روشهای مدیریت وقت اوه! سفارشی میدهید و قرار ملاقاتی میگذارید و توقع دارید که طرفتان، درست سروقت کار را تحویل بدهد یا سر قرار بیاید. متاسفانه در جامعه ایران، وقتوقول هیچاحترامی ندارند. موضوع، در بسیاری اوقات عدمتعهد یا بیاحترامی طرف شما نیست، بلکه این واقعیت است که آنها واقعا در مدیریت وقت ناتوان هستند. بسیاری از ما نمیدانیم چطور کارهای مهم و جانبی و تفریحات خود را زمانبندی کنیم، چطور یک پروژه بزرگ را به پارههای کوچک تقسیم کنیم و هر پاره را مطابق زمانبندی روزانه مشخصی انجام دهیم. درست بههمینخاطر است که یکپروژه یکماهه در ایران، گاهی ششماه یا یکسال طول میکشد. 4- روش مطالعه خوشبختانه بهخاطر کنکور و آزمونهای بزرگ دیگری که مجبور هستیم در آنها شرکت کنیم، برخی از موسسات آموزشی، مدتی است که روشهای مطالعه را بهصورت علمی آموزش میدهند. البته این مقدار کافی نیست و لازم است بهصورت مداومتری روشهای مطالعه، تقویت حافظه و مرور درسها به ما آموزش داده شود. 5- روشهای مدیریت مالی بسیاری از ما این بهانه را داریم که اصولا حقوق ماهانه آنقدر نیست که بخواهیم بهدنبال مدیریتکردنش هم باشیم، اما خب بعد از گذشت سالها و آزمونوخطاهای مکرر، برباددادن مبالغ هنگفت برای خریدهای بیخود، سرمایهگذاریهای اشتباه و ازدستدادن فرصتهای طلایی، ما تازه میفهمیم که چه اشتباهاتی کردهایم. 6- روشهای بقا فکر میکنید که اگر همینالان در شهر بزرگی که در آن زنده هستید، زلزله بیاید یا در صحرا یا کوهی رها شوید، چقدر شانس بقا و زندهماندن دارید. در خانه چندنفر ما آبوغذا برای چندروز ذخیره شده است، چنددرصد ما جهتیابی علمی را بلد هستیم؟ 7- مهارتهای مذاکره ایرانیها فکر میکنند که مهارت چانهزنی یا اگر بخواهم عوامانه صحبت کنم، فریب و مخزنی را خیلی خوب بلد هستند. اما در عمل وقتی پای صحبتهای دو طرف یک معامله بنشینید، میبینید که این مهارت بهصورت علمی در ما وجود ندارد. مثلا تصور کنید که کارمند یکدستگاه دولتی یا نماینده یکصنف هستید و برای بهترکردن شرایط کاریتان، مجبور هستید روی رییس خود، تاثیر بگذارید. در بسیاری از موارد، تنها کاری که از عهده خیلیها برمیآید، تملق و چاپلوسی یا در مقابل آن خشم و شکوه و شکایت پیدرپی است، درصورتیکه راههای بهتری برای تاثیرگذاری و نرمکردن دل مافوقها وجود دارد. برای مثال شما میتوانید خیلی ساده، کاری کنید که رییس (اگر خوشنیت باشد و بخواهد!) خود را در شرایط دشوار کاری خود شما تصور کند، شما میتوانید در حین مذاکره، موفقیتها و شایستگیهایی را که در عین داشتن مشکلات فراوان، کسب کردهاید بهرخ بکشید و برای خود احترام بخرید، شما میتوانید بهجای فریب، تملق یا سعی در فروختن دیگران، با همداستانکردن دیگران با خود، برای خود احترام بخرید. 8- روشهای دفاعشخصی کمتر کسی است که از آموختن روشهای دفاع شخصی بینیاز باشد. یک پزشک، پرستار در بیمارستان، هر رهگذری که اینروزها در خیابانهای شهرهای بزرگ تردد میکند، باید لااقل بهصورت اندک هم که شده، دفاع شخصی بداند. دانستن این روشها، بر میزان اعتمادبهنفس شما میافزاید و حتی گاهی میتواند جان شما را نجات دهد. 9- بهداشت روانی آموزش روشهای «نه»گفتن، مقابله با شکستهای بزرگ در زندگی، استرس و افسردگی و خشم، بسیار ضروری هستند. جامعه ما واقعا بهخاطر نبود چنین آموزشهایی زیان فراوانی دیده است، ما یاد نگرفتهایم که چطور در هنگام خشم، میتوان خونسردی را بازیافت، یاد نگرفتهایم که چطور میتوانیم بهجای پناهبردن به مخدرها، غم خود را تسکین بدهیم و چطور در مقابل درخواستهای بیجای دیگران محکم بایستیم و «نه» بگوییم. 10- روشهای شغلیابی و شرکت در مصاحبههای شغلی برای موفقیت در آزمونهای شغلی (البته اگر کاذب نباشند و قبل از شرکت در آنها، عملا انتخاب صورت نگرفته باشد!) باید مهارتهایی داشته باشید، از ارایه یکرزومه خوب گرفته تا شیوه پوشیدن لباس رسمی مناسب، زبان بدن، نشستن، دستدادن و صحبتکردن.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.