رهبران روسیه، اوکراین، آلمان و فرانسه در مینسک گردهم آمدند
موعد نامنتظر صلح
خطر را حس کرده بودند. شرق اوکراین را انبار باروتی دیده بودند که اگرچه همینحالا نیز زیر بوی باروت ارتش آن کشور و جداییطلبان حامی روسیه، مجال نفسکشیدن ندارد، اما ترکش حاصل از آن انفجار موعود بر گسترهای وسیعتر از تمام پیشبینیها فرود خواهد آمد. خطر را حس کرده بودند که سراسیمه به اوکراین و روسیه شتافته و در شرایطی که همتای آمریکایی آنان بغل گوششان بود، آنقدر چانه زدند تا طرفهای درگیر را عاقبت پای میز مذاکره بکشانند. قرعه از نو بهنام مینسک، پایتخت بلاروس افتاد تا روز گذشته و اینبار در غیاب نمایندگان جداییطلبان، میزبان نشست چهارجانبه صدراعظم آلمان و روسایجمهور فرانسه، روسیه و اوکراین برای پایاندادن به بحران باشد. خبر برپایی این نشست در قالب نورماندی از آن جهت حائزاهمیت است که ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه تشکیل آن را منوط به توافق طرفین بر سر مواضع یکدیگر دانسته بود؛ شرطی که مستلزم بهروزرسانی توافقنامه صلح مینسک در ماه سپتامبر گذشته مبتنیبر تصرفات جدید جداییطلبان در استان شرقی دونباس است. نیروهای مسلح روسیه نوین، متشکل از شبهنظامیان خلق دونتسک و لوهانسک، موفق شدهاند از اواسط ماه ژانویه و نقض آشکار آتشبس سهماهه که البته بارها از سوی هردو طرف شکسته شده بود، با تصرف هزارو500کیلومترمربع از اراضی شرقاوکراین، قلمرو خود را تا دوبرابر افزایش دهند. اما در حالی که به نظر میرسد در سایه شکست قریبالوقوع ارتش اوکراین، کییف گزینه دیگری پیشرو ندارد، این احتمالا دیگرخواسته روسیه و جداییطلبان مبنیبر تشکیل یک منطقه غیرنظامی 50 تا 70کیلومتری در راستای مرزهای کنونی است که محل نزاع طرفین در جریان مذاکرات خواهد بود. برخی گزارشها حاکی از آن است که پوتین بهمنظور آنچه جلوگیری از ماجراجوییهای نظامی اوکراین و توسعهطلبیهای ناتو نامیده، بهجای حضور صلحبانان بینالمللی، خواستار استقرار نظامیان کشورش در این باریکه مرزی شده است؛ راهکاری که چندان به مذاق اوکراین و حامیان غربی آن خوش نخواهد آمد. این در حالی است که سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه اطمینان داده مذاکرات اخیر پیرامون بحران اوکراین به آن راهحل سیاسیای خواهد انجامید که ضامن منافع همگی، از جمله اقلیتهای ساکن در شرق اوکراین باشد. او که دیروز در جریان یک کنفرانس مشترک خبری با وزیر خارجه یونان در آتن سخن میگفت، با اشاره به اولویت ساماندهی و اداره مرزهای روسیه با اوکراین، تاکید کرد تعیینتکلیف آن مناطق مرزی که اکنون بخشی از جمهوریهای خلق و خودخوانده دونتسک و لوهانسک محسوب میشوند، بدون اعمال نظرات مقامات جداییطلبان ممکن نیست. گفته میشود اولین دور مذاکرات که شامگاه سهشنبه با حضور نماینده جداییطلبان و گروه تماس، متشکل از نمایندگان روسیه، اوکراین و سازمان امنیت و همکاری اروپا در مینسک برگزار شد، پس از ارایه خواستهها و شروط مقامات دونباس برای پایاندهی به منازعات بدون نتیجه پایان یافته است. این در حالی است که پترو پوروشنکو، رییسجمهوری اوکراین پیش از آغاز مذاکرات، از موضع سرسختانه کشورش بر برقراری آتشبس بدون هیچگونه پیششرطی خبر داده بود. او روز گذشته در برابر اعضای کابینه خود اعلام کرد اوکراین باید برای هردو سناریو احتمالی آمادگی داشته باشد. رییسجمهوری اوکراین با اشاره به اهمیت تاریخی و حیاتی مذاکرات مینسک برای کشورش، خاطرنشان کرد اتحادیه اروپا یکصدا پشت اوکراین ایستاده و در صورت تشدید تنشها و درگیریها، کشورش با اتکا به روحیه جنگجویانه ارتش تا انتها از خود دفاع خواهد کرد. او که تنها ساعاتی پیش از آغاز نشست، بدون اعلام قبلی به منطقه جنگزده کراماتورسک در کرانههای شرقی اوکراین رفته بود، در حالی از آمادگی دولت برای اعلام حکومت نظامی در تمامی مناطق تحت منازعه خبر داد که نمایندگان اتحادیه اروپا در آستانه نشست روز پنجشنبه در بروکسل، نسبت به فشار رهبران اروپایی برای اعلام تحریمهایی سنگینتر علیه روسیه هشدار دادهاند. سخنگوی آنگلا مرکل، صدراعظم آلمان نیز در حالی نشست مینسک را تنها یک کورسوی امید برای رفع بحران و نه چیزی بیشتر از آن خوانده بود که حتی این دامنه گسترده از تلاشهای بینالمللی برای دستیابی به صلح نیز مانع از ادامه آتشافروزیها در شرق اوکراین نشده است. به گزارش سخنگوی وزارت دفاع اوکراین، حملات موشکی روز سهشنبه به شهر کراماتورسک، منجر به کشتهشدن 16 سرباز ارتش شده که شمار تلفات ارتش در 48ساعت گذشته را به 19نفر رسانده است. بهگفته مقامات جداییطلب نیز ارتش اوکراین در حالی حملات خود به بندر ماریوپل را از سر گرفته است که روز سهشنبه اصابت موشکی به یک ایستگاه اتوبوس در دونتسک، جان شش غیرنظامی را گرفت. در این میان، باراک اوباما، رییسجمهوری ایالاتمتحده نیز که کشورش یکی از اولین مدعیان ارسال تسلیحات نظامی به مناطق جنگزده است، طی تماسی تلفنی از پوتین خواسته تا با معاهده صلح اوکراین موافقت کند. جاش ارنست، سخنگوی کاخسفید با اعلام این خبر گفت باراک اوباما ضمن اشاره به افزایش تلفات انسانی در نتیجه نبردها، خطاب به همتای روس خود گفته است در صورت استمرار اقدامات متجاوزانه روسیه از جمله ارسال نیرو، سلاح و کمکهای مالی به جداییطلبان، آن کشور باید آماده پذیرش عواقب بیشتری باشد. حال باید دید در شرایطی که چشمانداز جنگ نیابتی در شرق اوکراین بهسرعت در حال بدلشدن به یک رویارویی تمامعیار بین بزرگترین قدرتهای هستهای جهان است، آیا مرکل و همتای فرانسویاش از همان روزنه امید راهی بهسوی صلح باز میکنند، یا مرعوب آن راهبردی خواهند شد که شاید بهترین تجلی خود را در سخنان سخنگوی پارلمانی لهستان یافته باشد: «پوتین به ما نشان داد که اوکراین نمیتواند از طریق نظامی پیروز میدان باشد. اکنون نوبت ماست تا نشان دهیم او نیز قادر نخواهد بود از طریق قوای نظامی خود پیروز شود.»
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.