خانه علم، خانه امید
شیوا جمالی
مدرسه که میرفتیم پشت نیمکتهای چوبی، زنگ آخر هی کشمیآمد و کشمیآمد. وسایلمان را جمع میکردیم و مثل دوندههای ماراتن گوش به زنگ میماندیم. صدای زنگ، رهایی، آسایش و عطر غذای مادر بود اما این داستان همه بچهها و همه کلاسها و همه زنگهای آخر نیست. بچههای «خانه علم دروازهغار» داستان دیگری دارند؛ خانهای اجارهای در محله دروازهغار تهران، که این روزها جمعیت امامعلی(ع) آستین همت را بالا زدهاند تا با کمکهای کوچک مردم، سقف خانه اجارهای همیشگی شود، آن هم در قالب طرحی با عنوان: «با خرید چندسانتیمتر از خانه ایرانی دروازهغار در آموزش کودکان کار سهیم شوید.» اما خانه علم چه فرقی با مدرسههای معمولی دارد؟ خانه ایرانی (علم) دروازهغار برای بچهها و ساکنانش جایی فراتر از مدرسه است؛ درواقع خانه امید بچههایی است که در یکی از زیرزمینیترین محلات تهران زندگی میکنند. فقر، اعتیاد، ناآگاهی و بزهکاری وجه مشترک اکثر خانوادههای این بچههاست. خیلی از بچههای خانه علم هرگز به مدرسه نرفتهاند و به جای درسخواندن دستفروشی و موادفروشی کردهاند. بعضی از این بچهها حتی وجود نداشتهاند! یعنی اوراق هویت و شناسنامه برایشان صادر نشده است. بچههایی که بودونبودشان برای کسی مهم نبوده است اما این تا قبل از این بود که پای جمعیت امامعلی(ع) به این محلهها باز شود. اما جمعیت امامعلی(ع) چه کسانی هستند؟ حدود 15سال پیش با همت شارمین میمندینژاد، دانشجوی هنر آن سالهای دانشگاه تهران و عدهای از دانشجویان دانشگاه صنعتیشریف، هسته اولیه جمعیت امامعلی(ع) شکل گرفت؛ جمعیتی که کار خود را از شادکردن کودکان مبتلا به سرطان آغاز کردند و به کودکان خاکسفید، لبخط و شوش و مولوی و دره فرحزاد و... رسیدند. درحالحاضر ۳۳ خانه ایرانی در سراسر کشور و در محرومترین محلهها به حدود سههزارکودک و خانوادههایشان زندگی دوبارهای بخشیدهاند. خانه علم دروازهغار در واقع اولین خانه ایرانی است که هدف اصلیاش فراهمکردن امکان تحصیل برای همه کودکان است. محیا واحدی، مسوول خانه علم دروازهغار میگوید: هدف ما در خانه علم فقط برنامه معمول آموزشی نیست. اولین هدف ما ارتباط برقرارکردن و جلباعتماد بچههاست. بچهای که هرروز سر چهارراهها دستفروشی میکند و تحقیر میشود و نادیده گرفته میشود، به تدریج دیواری بین خودش و سایر آدمهای خوشبخت جامعه میکشد. تلاش ما در جمعیت این است که بچهها احساس کنند همانطور که هستند و بدون هیچ قیدوشرطی، دوستداشتنیاند. دادن این حس به بچهها و اینکه وصله ناجور و مطرود نیستند و توانمندکردنشان مهمترین اولویت ماست. بچهها، تیمهای ورزشی دارند، کتاب میخوانند، تئاتر بازی میکنند، داستان مینویسند، موسیقی یاد میگیرند، غذای گرم میخورند و از مراقبتهای پزشکی برخوردار میشوند. علاوهبر اینها در خانه علم تیم حقوقی تلاش میکنند که برای بچههای فاقد اوراق هویتی ایرانی یا کارت اقامت (افغانها) مدارک قانونی صادر شود. تیم دیگری که در این خانه به توانمندی بچهها کمک میکند، تیم کارآفرینی است. یکی از طرحهای کارآفرینی کیسههای خرید پارچهای دوستدار محیطزیست است که توسط زنان سرپرست خانوار دوخته میشود و بچهها روی آن نقاشی میکشند و بعد به مردم فروخته میشود. از شارمین میمندینژاد، مسوول جمعیت در مورد طرح خرید خانه علم دروازه غار پرسیدم. او مرا به مینا زمانیان (از مددجویان سابق و عضو فعلی جمعیت) که ایده خانه علم از اوست، ارجاع میدهد. مینا از بچههای خانه ایرانی خاکسفید است؛ کسی که در تمام کودکیاش شاهد بچههایی بوده است که به گفته خودش در آرزوی داشتن یک مداد بودهاند. مینا میگوید: «کودکیام در خاکسفید در بین بچههایی گذشت که حسرت مدرسه رفتن مرا میخوردند و بزرگترین آرزوهایشان داشتن مداد و دفتر و کشیدن نقاشی بود. بعدها که تحت حمایت جمعیت قرار گرفتم طرحی به اسم کودکان بیکتاب را به بابا شارمین ارایه دادم که در نهایت به تاسیس خانه علم دروازهغار منجر شد.»مینا میگوید: «بعد از خرابکردن خاکسفید بچهها در جاهای مختلف پراکنده شدند. عدهای به سمت دروازهغار آمدند. هردفعه که این خانهها جابهجا میشود عدهای از بچهها را از دست میدهیم. بچههایی که به تاریکی، به خیابانها، به دستفروشی و جابهجایی مواد برمیگردند و سرنوشتشان برای همیشه عوض میشود. هدف ما در طرح خرید خانه علم دروازهغار، دادن سقفی همیشگی به این بچههاست. بچههایی که اساسیترین حقوقشان برایشان تبدیل به آرزو شده است.»طرح خرید خانه علم دروازهغار شامل فروش پنجهزارقطعه 10هزارتومانی است. هر قطعه 40سانتیمترمربع است و طبق آخرین گزارش این رویداد (ایونت) در فیسبوک، هنوز 16هزارو435قطعه معادل 163میلیونو300هزارتومان از مبلغ خرید خانه باقی مانده است. شارمین میمندینژاد در مورد این ایده میگوید: «در جمعیت امامعلی(ع) هدف ما از این طرح صرفا جمعآوری پول برای خرید خانه علم دروازهغار نیست. هدف معطوفکردن نگاه مردم به این بچههاست. ما دنبال جمعکردن پول کلان از افرادی معدود نیستیم. هدف درگیر کردن مردم با مسایل این بچهها و برانگیختن احساس مسوولیت همگانی است.»عمده فعالیتهای جمعیت امامعلی(ع) در دانشگاههای سراسر کشور است. برخلاف نگاه پولمحور بسیاری از نهادهای خیریه دولتی و خصوصی، آنها با نگاه عمیقتری بهدنبال حل مشکلات کودکان آسیبدیده هستند؛ نگاهی که مبتنیبر ایجاد اعتماد و مشارکت متقابل بین کودکان کار و جامعه و در نهایت بهوجود آمدن جامعهای منسجمتر با شکافهای طبقاتی و فرهنگی کمتر است. در واقع آنها تلاش میکنند تا زندگی بهتری نهتنها برای کودکان کار بلکه برای همه ما فراهم کنند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.