|

یک‌فیلم، یک‌روزنامه‌نگار

هوا ابری است

سهام‌‌الدین بورقانی

«احتمال باران اسیدی» به‌عنوان اولین تجربه فیلمسازی بهتاش صناعی‌ها این‌روزها و در زمان برگزاری جشنواره طرفداران بسیاری پیدا کرده است. دقت و وسواس کارگردان در فیلمبرداری، چیدن میزانسن و کادربندی‌ها کاملا ملموس است و در راستای فضا و جهان مینی‌مال فیلم هستند. تنهایی، تم اصلی فیلم است و مفاهیمی مثل از‌خودبیگانگی، بلاتکلیفی، روزمرگی، مرگ و عشق در لایه‌های دیگر فیلم مطرح می‌شود. فیلمساز تلاش کرده در دل کرختی و دنیای کسالت‌بار منوچهر، کارمند بازنشسته اداره دخانیات، لایه‌های دیگری هم به ما نشان دهد. اشاره ظریف کارگردان به فشارهای هنجاری موجود در جامعه که در عمل باعث می‌شوند تا رفتار، طرز فکر و اندیشه آدم‌ها را تحت کنترل خود در‌آورند و مناسبات فردی و جمعی آنها را تحت‌تاثیر قرار دهند، راز نقاط‌قوت فیلمنامه است. مصداق روشن این اشاره، سبک زندگی منوچهر است که باوجود بازنشسته‌شدن، هنوز صبح‌ها به اداره می‌رود و دارای زندگی روتین و یکنواختی است. به سن پیری رسیده اما هنوز ازدواج نکرده و حتی با دوستانش هم ارتباطی ندارد، تا اینکه تصمیم می‌گیرد از روستا بیرون بزند و به تهران بیاید. این تصمیم آغاز تحول شخصیتی‌ای است که در مورد او رخ می‌دهد و وارد دنیایی تازه می‌شود. اما مهم‌ترین مشکل فیلم این است که تا میانه فیلم، با ریتم بسیار کندی مواجه هستیم و بعد از آن به‌دلیل تغییراتی که در مورد منوچهر رخ می‌دهد، ریتم فیلم تندتر می‌شود. ریتم ابتدایی فیلم متناسب با فضا و شخصیت یک‌پیرمرد بازنشسته است؛ درست است که در نیمه ابتدایی فیلم قرار است ما وارد عالم تنهایی شخصیت اول فیلم شویم، اما با وجود چنین ریتم کندی، مخاطب احساس خستگی می‌کند و شاید بهتر باشد در تدوین مجدد، دستی به سر‌و‌روی فیلم کشیده شود. این مشکل باعث می‌شود تا در سکانس‌های بعدی که منوچهر وارد تهران می‌شود و ریتم تندتر می‌شود، فرم فیلم با تغییرات محسوسی مواجه شود که چندان تناسبی با فصل‌های اولیه فیلم ندارد. هتل به‌عنوان محلی که منوچهر با مسوول پذیرش هتل و دختر فراری آشنا می‌شود، تبدیل به محلی پراهمیت در فیلم می‌شود. این سه‌نفر به‌صورت اتفاقی با یکدیگر آشنا می‌شوند و چند‌روزی را با همدیگر زندگی می‌کنند و به‌هم نزدیک می‌شوند. هتل مکانی است که در‌واقع دو‌نسل مختلف با هم تلاقی پیدا می‌کنند و بستری فراهم می‌شود تا این دو نسل با وجود تفاوت‌ها و اختلافا‌ت، با یکدیگر ارتباط برقرار و سعی کنند به دنیاهای متفاوت همدیگر وارد شوند. نکته مهم در فیلم این است که به‌هیچ‌وجه قضاوت نمی‌کند و صرفا می‌کوشد با روایتی مینی‌مال فضای سرگشتگی حاکم بر این دو‌نسل را نمایش دهد، حس شعاری‌بودن در طرح مسایل اجتماعی به مخاطب دست نمی‌دهد و دغدغه‌های فیلمساز با ظرافت به تصویر کشیده می‌شود. روایت قصه اصلی بدون لکنت انجام می‌شود اما اگر خرده‌روایت‌ها و خرده‌داستان‌های دیگری هم به‌موازات خط اصلی داستان در فیلم گنجانده می‌شد، به جذابیت بیشتر فیلم و ریتم بهتر آن کمک می‌کرد. «احتمال باران اسیدی» فیلم‌اولی مهمی در جشنواره امسال و نویددهنده ورود کارگردانی دقیق، باانگیزه و توانمند به عرصه فیلمسازی است که می‌تواند حرف‌ها و نگرانی‌هایش را غیرمستقیم و غیرکلیشه‌ای مطرح کند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.