|

سیف‌الله صمدیان از داعش می‌گوید

شرم و حیای بیننده از بین رفته است

در این روزگاران اتفاقی منحصر به فرد نیفتاده است، همان روایت گذشته است و توحش. اما اکنون شکل عریان‌تری به خود گرفته است و همه بی‌پرده در برابر این حجم از جنایت قرار می‌گیرند. حتی اگر مردم بخواهند تلویزیون را خاموش کنند و در برابر کیوسک‌های روزنامه بی اعتنا بمانند سرانجام در جایی با این تصاویر دهشتبار روبرو می شوند. این روزها دوره داعش است و خشونت‌های بی‌رقیبش. با سیف‌الله صمدیان درباره آخرین شکل توحش داعشیان صحبت کرده‌ایم . تصاویری از سوزاندن خلبان اردنی که کم از فیلم‌های هالیوودی نداشت.

عکاسی که هنر است چطور برای داعش به ابزاری برای ترویج توحش تبدیل می‌شود؟ اینکه چیزی تبدیل به چیزی دیگر شود، فقط مختص عکاسی و سوءاستفاده داعش نیست، مثلا قلم صلح‌جوی دست یک‌شاعر، می‌تواند قلم دست سیاست‌پیشه‌ای باشد که یک‌کشور و ملتی را به تباهی بکشاند. پس هرقلمی هم می‌تواند به‌عنوان یک‌وسیله مهلک مورد سوءاستفاده قرار گیرد. عکاسی هم هنری است که در بسیاری از موارد می‌تواند توسط افرادی با مقاصد زشت و تلخ سیاسی مورد سوءاستفاده قرار گیرد. متهم اصلی فاجعه کنونی از نظر من فقط خود داعش و تفکر داعشی نیست. داعش از بذری که در بطن فرهنگی و حسی بینندگان تصاویر یکی،دودهه اخیر جهان کاشته شده است، میوه خودش را می‌چیند. فکر می‌کنید این بذر را چه کسی کاشته است ؟ این بذر توسط آنهایی کاشته شده که می‌دانستند اقتصاد و سیاست امروز جهان فاجعه‌ای به نام داعش را لازم دارد و حالا داعش به‌موقع و با توجه به دیدگاهی که برای آینده خودش و جهان ترسیم کرده، از این بذر برداشت می‌کند. براثر چه کمبودی طی یکی،دودهه اخیر این اتفاق افتاده است؟ با واردشدن اپیدمی گیم‌های کامپیوتری و موبایلی به اکثر ساعات زندگی که با پیشرفت تکنولوژی و انقلاب دیجیتال، شرم‌وحیای چشم بیننده را با دیدن تصاویر روح‌خراش از بین برده است، اغلب نوجوانان، جوانان و میانسالان کشورهای جهان درگیر بازی‌هایی شده‌اند که دیدن یا خلق صحنه‌های خشن که اکثرا با شلیک و کشتن دشمنان فرضی همراه است، به امری عادی و عادتی تبدیل شده است. جالب اینکه هویت این دشمنان فرضی هم قبلا توسط خود پدیدآورندگان این نوع بازی‌ها مشخص شده است! خلاصه اینکه اصولا رویای چشم‌پاکی بصری برای نسل‌های حاضر دست‌یافتنی به‌نظر نمی‌رسد. براساس تجربه شخصی‌تان بگویید چه آینده‌ای برای این اوضاع متصورید؟ در سه‌دهه گذشته بیش از 18سال درگیر تدریس فتوژورنالیسم بودم و از روی اجبار تصاویر برگزیده هرسال را با دانشجویان عکاسی نقد و بررسی می‌کردیم و واقعا سالی نبوده که پس از تماشای عکس‌های برگزیده سال زخم عمیقی در روح و جانم بابت تلخی وحشتناکی که روی اکثر اتفاقات سال را پوشانده است، ایجاد نشود. هرسال تصاویر به‌جامانده تلخ‌تر می‌شوند و امسال با وجود داعش این تلخی، گویی به اوج خود رسیده است. برای جلوگیری از ترویج این خشونت چه می‌توان کرد؟ واقعا کاری نمی‌توان کرد. چون اگر ما هم جلو بچه‌هایمان را بگیریم تا با این تصاویر دلخراش روبه‌رو نشوند، آنها به طریقی یا در موبایل یا تبلت دیگران بالاخره این عکس‌ها را می‌بینند. اتفاقی است که افتاده و سودش هم در جیب کسانی می‌رود که به هردلیلی برای گسترده‌کردن بازار فروش اسلحه، شلیک‌های مداوم را اول در فیلم‌ها و بعد در بازی‌ها طبیعی کردند و امروزه کشت‌وکار را به یک واقعیت غیرقابل انکار تبدیل کرده‌اند. چطور می‌توان با این روند مبارزه کرد؟ ظاهرا هیچ‌کاری از ما برنمی‌آید و انسان معاصر محکوم به رویارویی با اینگونه حرکت‌های ایذایی تصویری است. باید این به‌هم‌ریختگی تصویری و «تصویرتراشی» در رسانه‌های گروهی جهان به جایی برسد که دنبال راه چاره‌ای دیگر باشند. چون کار از کار گذشته است. در دنیای امروز دیگر هیچ‌حدومرزی برای خشونت وجود ندارد. مهم‌تر از همه آیا فکر می‌کنید فقط دیدن «سربریدن» و یا زنده‌زنده‌سوزاندن انسان‌ها، اوج رذالت و بی‌رحمی است؟ متاسفانه امروز در فضای مجازی و کانال‌های تلویزیونی جهان اتفاقات دیگری رخ می‌دهد که از سربریدن هم خونریزتر است، اما خونش بعدها بر زمین خواهد ریخت. مثال ساده‌اش همین سریال‌های سخیفی هستند که در آنها با پنبه سر بیننده مربوطه بریده می‌شود. سربریدن فقط آن چیزی نیست که داعش علنا انجام می‌دهد. سطحی‌نگرکردن آدم‌ها و گرفتن قدرت تفکر از آنها، وحشتناک‌ترین شکل سربریدن است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.