|

عکاس- خبرنگار آلمانی از اسارت در پناهگاه داعش می‌گوید

روایت یک‌فصل ناتمام

ترجمه: المیرا حصارکی

هفته گذشته سوزانده‌شدن خلبان هواپیما و به‌دنبال آن خبر مرگ مادر خلبان سرخط خبرهای روز بود، یک خلبان کشته شده است، و ما به سراغ جامعه عکاسان رفته‌ایم؟ قبل از اینکه خبر کشته‌شدن خلبان تبدیل به تیتر خبرهای روز شود، بنیامین آیگان، عکاس و خبرنگار ترک که تا همین امروز جوایز متعددی را دریافت کرده بود، به مدت 40روز اسیر داعشی‌ها بود و تنها کسی است که توانسته تا همین امروز داستان اسارتش را به‌صورت عمومی تعریف کند. داستان از روزنامه دیلی‌میل ترکیه شروع شد؛ درست همان زمانی که شایعه فساد اردوغان و افراد نزدیک به او تیتر اصلی روزنامه‌ها بود. آن‌موقع که این داستان توسط آیگان در روزنامه رویت شد، هنوز موصل سقوط نکرده بود و 49عضو کنسولگری ترکیه توسط داعش به گروگان گرفته نشده و اعدام بی‌رحمانه جیمز فولی هم رخ نداده بود. گزارشی که پیش روی شماست، گفت‌وگوی خبرنگار دیلی‌میل انگلیس با بنیامین آیگان است. تشنگی عموم به اطلاعات در مورد داعش پس از این اعدام بربرمآبانه پایان‌ناپذیر است و داستان آیگان یک معدن طلاست. ما تصمیم گرفتیم که مستقیما با خود آیگان تماس بگیریم تا روایت دست‌اولی از وی بشنویم. ما چندوقت پیش در یک عصر تابستانی در پارک گزی دیدار کردیم؛ مکانی که در آن آیگان تصاویر بسیار خوبی از تظاهرات عظیم تابستان گذشته ثبت کرده بود. آیگان یک هیکل مردانه و عضلانی با چشمانی تیره و گیرا دارد. در همان ابتدا گفت قهوه زیادی برای او تهیه کنیم، چرا که قهوه زیاد می‌نوشد! «ترک‌بودن یک‌مزیت بزرگ بود. مردم ما را دوست داشتند. ارتش آزاد سوریه ما را دوست داشت.» سوریه به سوژه اصلی وی تبدیل شد و آیگان سرسختانه خشونت و رنجی که جلو چشمانش رخ می‌داد را ثبت می‌کرد. مانند خیلی از خبرنگاران، آیگان در روزهای نخست جنگ تصویری مثبت از مبارزان به نمایش درمی‌آورد. «مردم عادی هرچه داشتند، می‌فروختند تا انقلاب جلو برود، من هم به آن اعتقاد داشتم.» خبرنگاران زیادی را به گروگان گرفته بودند، اما این خبرها آیگان را از رفتن به سوریه بازنمی‌دارد. 25نوامبر بود که او از مرز عبور کرد تا بتواند گزارشی در مورد قتل‌عام داعش در چندروستای ترک تهیه کند و درست زمانی که قصد مصاحبه با مبارزان داعش در نزدیکی سالکین را داشت، همراه با یک فرمانده ارتش آزاد دستگیر شد. روزهای اول اسارت آیگان شبیه همان داستان پیتر شرایر است؛ همان خبرنگار- عکاس آمریکایی که در درگیری بین جهاد النصره و احرار الشام (یک‌گروه جهادی وابسته به ترکیه) دستگیر شد. سرپوشی بر سرش گذاشته شد و چشم‌هایش را پوشاندند و دست‌ها و پاهایش نیز تقریبا تمام‌مدت بسته بود؛ درست مانند شرایر، او هم درست شبیه همکار دیگرش از یک سلول تاریک به سلول تاریک دیگری برده می‌شد. مردانی با پیراهن سیاه، شلوارهای شل و آویزان و کلاه‌های دوچشم هرروز از وی بازجویی می‌کردند. بازجویان با دادوفریاد از وی می‌پرسیدند: «تو مسلمان هستی؟ سنی هستی؟ علوی هستی؟ یک‌بار نماز بخوان ببینیم. تمام پسوردهایت را بگو. این زنان در صفحه فیس‌بوک تو کی هستند؟ مشروب می‌نوشی؟ برای کی کار می‌کنی؟ اسم چندنفر را بگو. اسم واقعی‌ات چیست؟» اینها تمام سوالاتی است که در همین مدت از او پرسیدند. آیگان می‌گوید: «این اسارت آنقدر طول کشید که دیگر حساب روزها از دستم دررفت، آن ۴۰روز مثل ۴۰سال گذشت.» دوست داریم بدانیم که او درست مانند خبرنگار آمریکایی شکنجه شده و کتک خورده بود؟ گارد می‌گیرد و از پاسخ‌دادن امتناع می‌کند. به گفته خود آیگان، داعش یک شبکه قوی در ترکیه دارد. شاید وی از این می‌ترسد که آنها به‌دنبال وی بیایند! ترجیح می‌دهد در این مورد، چیزی نگوید و ادامه می‌دهد: «ما مجبور بودیم وضو بگیریم و روزی پنج‌بار نماز بخوانیم. من واقعا نمی‌دانستم چطور باید این کار را انجام دهم، اما حیثم توپالکا -همراه وی و همان فرمانده ارتش آزاد-به من یاد داد که چه‌کار کنم. فقط برای نماز چشم و دست‌هایم را باز می‌کردند. در تمام این مدت مبارزان داعش به من می‌گفتند اگر تو مسلمان هستی، از چیزی نباید بترسی، اما اگر دروغ بگویی، تو را می‌کشیم!» در روز هفدهم ‌اسارت، آیگان و توپالکا از یکدیگر جدا شدند. آیگان به مخفیگاه دیگری برده شد که پر از ترک‌ها بود: «با خودم فکر می‌کردم دیگر تمام شد. می‌خواهند مرا بکشند.» روایت وی از آن ۱۲روز وحشتناک، ولی مجذوب‌کننده است. در این دوره ذهنیت وی در مورد مبارزان داعش تغییر کرد. همچنین پیچیدگی روابط آیگان با آنها نشان داده می‌شود. آیگان به اسیر‌کنندگان خود چهره‌ای انسانی می‌دهد، گرچه از این مساله آگاه است که شاید این کار موجب ناراحتی خانواده‌هایی شود که پاره‌های تن‌شان هنوز اسیر داعش هستند. اما اصرار می‌کند هیچ ماموریتی ندارد. از او در مورد جنایات داعش پرسیدم. وی پاسخ داد: «پس جنایت‌های آمریکایی‌ها در گوانتانامو یا عراق چه؟ ما باید بفهمیم که شرایط باعث شده این افراد این مسیر را انتخاب کنند.» اینکه در تمام این مدت چه بلایی بر سر او آمده را هیچ‌کس نمی‌داند. آنقدر ذهن مشوشی دارد که به‌درستی نمی‌تواند به تمام سوالات پاسخ درست دهد، اما یک‌چیز را خیلی خوب تعریف می‌کند. او تصویر واضح و درستی از مبارزان دارد: «این مبارزان اکثرا از ترک‌های ترکیه یا آلمان بودند. صورت‌های آنها پوشانده شده بود. شما تنها می‌توانستید چشم‌هایشان را ببینید. از صدایشان مشخص بود که جوان هستند. بعضی از آنها دانشگاه رفته بودند. آنها فقط می‌جنگیدند و عبادت می‌کردند. می‌گفتند با آرزوی شهادت به جنگ می‌روند. این هدف آنها از زندگی بود، اینکه به‌عنوان شهید بمیرند و دولتی اسلامی تاسیس کنند که در آن تمام شهروندان همان‌طور زندگی کنند که حضرت‌محمد(ص) زندگی می‌کرد و براساس قوانین قرآن زندگی کنند. آنها از من پرسیدند آیا تمایل به انجام بمب‌گذاری انتحاری یا جنگیدن با آنها را دارم یا خیر. آنها به من یک قرآن به زبان ترکی و یک کتاب در مورد جهاد دادند تا بخوانم. در آنجا هیچ‌کس آواز نمی‌خواند، هیچ‌کس سوت نمی‌زد، هیچ زنی نبود، هیچ سیگاری نبود. آنها اردوغان و داووداوغلو را لعنت می‌کردند و می‌گفتند آنها بی‌دین هستند. آنها ادعا می‌کردند اگر ترکیه دروازه‌های مرزی را می‌بست، آنها تحت کنترل داعش به روستاهای ترکی حمله می‌کردند و یک جنگ داخلی درون ترکیه به راه می‌انداختند. به من گفته شد که یک قاضی مسلمان در حال مطالعه پرونده من است. یکی از آنها گفت سلاخی من موجب گرفتن انتقام برادران آنها می‌شد که در زندان‌های ترکیه درحال پوسیدن بودند. من از لحاظ ذهنی و فیزیکی کم آورده بودم.» تمام این صحنه‌ها و گفت‌وگو‌ها ادامه پیدا می‌کند تا اینکه طبق گفته آیگان «فرشته نجات» پیدا می‌شود. «یک شب سرد و تاریک بود. دونفر وارد سلول من شدند. یکی از آنها نشست و شروع به صحبت کرد. گفت می‌دانست من چه شرایطی دارم. وی به مدت ۱۰سال همراه القاعده در افغانستان جنگیده و شش‌ماه در یک زندان آمریکایی زندانی شده بود و شکنجه می‌شد. من می‌توانستم حدس بزنم که او از بقیه بزرگ‌تر است، به من گفت او را «دایی» صدا کنم (یک عبارت ترکی به معنی برادر مادر). او اصرار داشت ترکیه او را از اسلام منحرف کرد. دستبندهایم را باز کرد و برایم چای آورد. ما به طور معمولی صحبت کردیم، خیلی مهربان بود. گفت از گرفتاری من خیلی ناراحت شده است، چون می‌دانست من آدم خوبی هستم و به دیگران گفته بود که با من خوب رفتار کنند. مطمئنا آنها این کار را کرده بودند. یکی از مبارزان برای من عسل و موز آورد. به من گفت اگر خواستم، می‌تواند مکالمات من در فیس‌بوک با زنان را پاک کند. برای من جوراب اضافی آورد تا گرم شوم. او حتی گونه‌ام را نوازش کرد.» اما این روزهای خوب و راحت خیلی طول نکشید؛ «تقریبا سومین روزی بود که آنجا بودم. دایی به من گفت قاضی حکم اعدام من را صادر کرده، چون برای روزنامه‌ای کار می‌کردم که بر ضدمسلمانان فعالیت می‌کرد. خیلی ناراحت بود. گفت که اگر اختیار دست او بود، من را می‌بخشید. برای اینکه از ننگ کشته‌شدن من توسط تیراندازان جلوگیری کند، خودش گلویم را می‌برد. او گفت من یک‌مسلمان خوب هستم. من از ترس بی‌حرکت مانده بودم. باید راهی پیدا می‌کردم تا با تیر بمیرم به جای اینکه سرم بریده شود. من فکر می‌کردم باید طوری تظاهر کنم که بتوانم نجات پیدا کنم. فکر می‌کردم این کار جواب می‌دهد. روزی که قرار بود اعدام شوم، هیچ‌کدام از زندانبانان ظاهر نشدند و حتی مرا برای نماز و وضو بیرون نبردند. دایم از خودم می‌پرسیدم که چه اتفاقی افتاده است؟ آیا آنها قصد دارند مرا از گرسنگی بکشند! سکوت تحمل‌ناپذیری حکمفرما بود تا اینکه این سکوت توسط یک گربه شکست. جلو در میو‌میو می‌کردم و تنها می‌خواستم که او را کنار خودم بیاورم.» سه‌روز از این ماجرا می‌گذرد تا اینکه مبارزان بازمی‌گردند. یکی از آنها می‌پرسد آیا می‌خواهد که دایی را ببیند یا نه؟ «من را به اتاقی بردند که بمب‌هایشان را می‌ساختند. دایی کف اتاق غرق خون بود. من برای نخستین‌بار صورتش را دیدم. جای یک‌گلوله را روی پیشانی‌اش داشت. مرده بود. آنها از من پرسیدند آیا می‌خواهم خونش را بو کنم. آنها می‌گفتند خون شهدا بوی خوبی می‌دهد. کنارش زانو زدم. خونش را بو و ریش‌هایش را نوازش کردم. درمانده شده بودم. تنها دوستم رفته بود. آنها مرا به جای جدیدی بردند. دیگر حتما کشته می‌شدم... .» آیگان می‌گوید زنده‌ماندنش را مدیون دولت ترکیه است. آژانس جاسوسی ملی ترکیه، «میت» بی‌سروصدا تلاش می‌کرد او را آزاد کند. مشخص نیست آیا داعش درخواست پول هنگفتی کرده بود یا خیر. در پایان مبارزان احرارالشام او را از دست داعش نجات و به مقامات ترک تحویل دادند. اما قبل از آن محاکمه خودشان را نیز برگزار کردند. قاضی آنها آیگان را بی‌گناه دانست. حالا به میلی‌یت بازگشته است. نوشیدن مشروب را کنار گذاشته و همچنان نماز می‌خواند. سه‌ماه بعد از آن واقعه، یک‌گربه به خانه‌اش برده است؛ در حالی که برای اولین‌بار لبخند می‌زد، گفت: «یک گربه تایلندی است.» منبع: www.dailymail.co. uk

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.