جستوجوی زندگی در مریخ
حیات همسایه
مریم همتی
هرچند شاید نامحتمل باشد، اما هنوز هم این امکان وجود دارد که بتوانیم در سال2015 نشانههایی از حیات فرازمینی را در مریخ بیابیم. ما به دلایل بسیار چنین دستاوردی را محتمل میدانیم از جمله اینکه کاوشگر کنجکاوی (Curiosity) توانسته است در اتمسفر مریخ که پر از متان است، رعدوبرقهایی را تشخیص دهد. اما اینکه بتوانیم ارزیابی کنیم چنین گازی میتواند موجب شکلگیری حیات یا نابودی و انقراض آن شود، دشوار است و با قطعیت نمیتوان درباره آن سخن گفت. با این همه هنوز هم شانس کمی برای ما وجود دارد. با توجه به پژوهشهای این کاوشگر در مریخ و همچنین دیگر طرحهای کنونی و آینده برای شناخت و اکتشاف در دیگر اجرامی که ممکن است آبی در خود داشته باشند (یا در گذشته آب داشتهاند)، احتمال اینکه بتوانیم انواعی از حیات را در گوشهای از منظومه شمسیمان پیدا کنیم، بیشتر میشود. گفتنی است مریخنورد کنجکاوی، خودروی اتوماتیک و بدون سرنشینی است که هماکنون در نزدیکی خط استوای مریخ، در حال کاوش است. این کاوشگر پیچیدهترین کاوشگری است که سازمان فضایی آمریکا به سیاره سرخ فرستاده است. این خودروی ششچرخه، سهمتر طول و 900کیلوگرم وزن دارد و ارتفاعش به اندازه قد یک انسان معمولی است و میتواند روی سطح سیاره مریخ حرکت کند. این کاوشگر معمولا در یک روز دهها متر حرکت میکند و از موانعی تا ارتفاع 75سانتیمتر بالا میرود. این کاوشگر یک باتری پلوتونیوم دارد که به آن امکان میدهد تا بیش از 10سال به حرکت ادامه دهد که برای بازدید از بسیاری از مکانهای دشوارگذر مریخ کافی است. ناسا این کاوشگر را در تاریخ 26نوامبر2011 به مقصد مریخ پرتاب کرد که حدود هشت ماه بعد در ششاوت2012 روی سطح این سیاره فرود آمد. ماموریت این مریخنورد جستوجو برای یافتن نشانههای حیات در سیاره سرخ است. کاوشگر ناسا سفری 563میلیونکیلومتری را برای رسیدن به مریخ پیموده است. پیش از فرود موفقیتآمیز این کاوشگر، نگرانیهای زیادی در اینباره وجود داشت، بهگونهای که مرحله فرود آن را هفت دقیقه وحشت نام داده بودند. کنجکاوی در گودال گیل فرود آمد. دلیل انتخاب این گودال برای فرود کاوشگر، وجود رسوباتی در آن است که بر اثر وجود آب زیاد شکل گرفته است. این گودال به کنجکاوی امکان میدهد تا شواهدی از وجود حیات میکروبی را در صورت وجود بیابد. این کاوشگر به انواع دستگاههای علمی مجهز است و میتواند از خاک مریخ نمونهبرداری و سنگها را سوراخ کند. یک بازوی روباتیک، نمونهها را برای آنالیز ترکیب شیمیایی به آزمایشگاه درون این کاوشگر منتقل میکند. این خودرو به دو جفت دوربین ناوبری (NavCams) مجهز است که با اسکنکردن مسیر پیش رو، به مهندسان ناسا در زمین کمک میکند تا کاوشگر را در جهت درست هدایت کنند. کاوشگر با استفاده از دوربینهای اجتناب از خطر که در پایین خودرو نصب شده است، میتواند بدون برخورد با موانع خطرناک به راه خود ادامه دهد. ماموریت این کاوشگر یافتن اثر یا آثار حیات در مریخ به وسیله آنالیز شیمیایی مواد موجود در خاک و سنگهای مریخ است. برنامه این کاوشگر برای حداقل دو سال فعالیت بر سطح مریخ طرحریزی شده است و انتظار میرود که در این دوره زمانی، دهها نمونه خاکبرداریشده از سطح یا سنگهای مریخ را آنالیز کند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.