حقایقی درباره گرمایش جهانی
محمدعلی گرجیازندریانی
گرمایش جهانی دقیقا به چه معناست؟ گرمایش جهانی بهطور اصولی بهمعنای افزایش درجهحرارت زمین است، این پدیده مختص قرن بیستم و بیستویکم نیست. درواقع این موضوع در زمانهای گذشته و قبل از بهوجودآمدن اتمسفر زمین، تودههای زمینی و اقیانوسها به وقوع پیوسته است. دمای سطح زمین بهطور متوسط 59درجه فارنهایت است و طی صدها سال گذشته این درجه حرارت حدود یکدرجه افزایش یافته است. تا سال2100 میانگین تغییرات در درجهحرارت زمین میتواند از دوونیم درجه فارنهایت تا 10درجه فارنهایت باشد که بهنظر میرسد برای ذوبکردن یخچالها و تودههای یخی قطب کافی باشد. علل گرمایش جهانی گرمایش جهانی تاکنون بهطور طبیعی رخ داده و پس از این هم رخ خواهد داد. اینکه چرا در این زمان به نگرانی ما تبدیل شده، این است که اقدامات و اعمال انسانی بهطور گستردهای به درصد وقوع و شدت آن دامن زده است. با ظهور پدیده صنعتیشدن و بیتوجهی به محیطزیست، انسانها با تسهیلکردن انتشار اثرات گازهای گلخانهای موجب بالارفتن میانگین درجهحرارت جهانی شدند. این روند حدود 240سالپیش، یعنی با تولد انقلاب صنعتی شروع شد. با استخراج و سوزاندن بیشتر و بیشتر سوختهای فسیلی، گازهای استخراجشده همراه آن در جو زمین آزاد شدند. بهتازگی برآورد شده که 75درصد از افزایش میزان دیاکسیدکربن موجود در جو زمین در اثر احتراق این سوختهای فسیلی بهوجود آمده است. پدیده گرمایش جهانی متاثر از انتشار گازهای گلخانهای است و با تغییرات در اثرات گازهای گلخانهای مرتبط است. ترکیب گازها بهطور طبیعی در جو زمین رخ میدهد و این عمل برای محافظت و نگهداری از گرما است. این گازها شامل دیاکسید کربن، متان، اکسید نیتروژن و بخار آب است. از این تعداد، بخار آب گاز گلخانهای غالب و شایع در فضاست. گرمایش کرهزمین و اثرات گلخانهای یکسان نیستند؛ اثرات گلخانهای اشاره به یک روند طبیعی است که در جوزمین رخ میدهد، اگر این فرآیند مختل شود، آنگاه میتواند منجر به گرمشدن کرهزمین شود. همانطور که اشعههای خورشید به زمین اصابت میکند، گرمای حاصل به جو زمین برمیگردد، جایی که در آن این گازها تشکیل گرما میدهند و کرهزمین را گرم میکنند. این یک روند طبیعی اهمیتدار است و شرایط بقا و رشد و ترقی را برای اشکال مختلف حیات فراهم میکند. اشکالات تنها زمانی رخ میدهد که این گازها ترکیب میشوند و حرارت بیش از حدی تولید میکنند و در نتیجه موجب گرمشدن جو زمین میشوند. با بالارفتن میانگین درجهحرارت کرهزمین اثرات آن بر تودههای زمینی و سطح آب دریاها ظاهر میشود. پوشش یخی قطب همراه با یخچالهای قطبی ذوب میشوند و منجر به بالاآمدن سطح آب دریاها و گرمترشدن آن میشوند. در صورتی که روند گرمایش زمین کند نشود، برآورد میشود در انتهای قرن سطح دریاها از چهاراینچ به 40اینچ افزایش یابد.
گرمایش جهانی همچنین میتواند بر رفتار بادها تاثیرگذار باشد و نیز رخدادهای آبوهوایی خشکتر و خشنتر، همراه با وقوع مکرر توفانهای شدیدتر را تقویت کند. باوجود هوای گرمتر بر روی زمین، آبهای ناشی از بارانهای سنگین نمیتوانند زیاد بر سطح زمین باقی مانده و زمین را آبیاری کنند بلکه بهسرعت بخار میشوند. این امر تاثیر بسزایی روی عملیات کشاورزی در سراسر دنیا دارد. پدیده دیگری که با گرمایش جهانی ارتباط دارد پدیده «النینو» است. پدیده النینو برای هزارانسال رخ داده است و بهطور مستقیم در نتیجه گرمایش جهانی نبوده؛ بااینحال، تغییر در میانگین درجهحرارت کرهزمین میتواند بر تکرار و شدت آن تاثیرگذار باشد. انقلاب در کشاورزی نیز از دیگر عوامل تاثیرگذار بر گرمایش جهانی بهشمار میرود. با نیاز روزافزون جوامع انسانی به زمین برای تبدیل جنگلها به مناطق مسکونی و تجاری، زیست تودهها کمتر و کمتر و این موضوع موجب افزایش دیاکسید کربن در این مناطق میشود. از آنجایی که مقدار دیاکسید کربن توسط درختان و گیاهان کنترل میشود، نبود اینها به افزایش این گاز کمک میکند. برآورد میشود حدود 25درصد افزایش سالانه دیاکسید کربن که در جو زمین یافت میشود در اثر تغییرات شدید و استفاده بیش از حد از منابع طبیعی زمین است. همچنین اقدامات دیگر از قبیل جنگلزدایی، شورکردن آبها، بیابانزایی و چرای بیرویه به گرمایش جهانی کمک میکنند. بااینحال، بسیاری از دانشمندان گمان میکنند و موافقند که این مساعدت ناچیز و غیرمستقیم است. کشورهای سراسر جهان در مواجهه با حقایق گرمشدن کرهزمین صرفا به اثرات منفی آن، نهتنها بر سیاست و اقتصاد جهانی بلکه بر شرایط و وضعیت بشر بهطور کلی اذعان کردهاند. بسیاری از دولتهای جهان دستزدن به برخی اقدامات برای مقابله با مشکل گرمشدن کرهزمین از طریق معیارهای دقیق و شیوههای طراحیشده برای محافظت و احترام به محیطزیست را مورد تشوق و ترغیب قرار دادهاند. اینکه این اقدامات چگونه میتواند به حفاظت طولانیمدت از سیاره ما کمک کند موضوعی است که به زمان نیاز دارد. منبع مجله: Global Warming October 2014
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.