|

نگاهی به فیلم «ناهید»

اشارات معلق در هوا

سهام‌الدین بورقانی :آیدا پناهنده در «ناهید»، اولین فیلم بلند سینمایی‌اش، باوجود تلاش برای گنجاندن جزییات بسیار در درام، داستانی را روایت می‌کند که جذابیت چندانی برای مخاطب ندارد و بارها در سینمای ایران به آن پرداخته شده است. قصه زنی که از شوهر معتاد خود جدا شده و با فرزندش به‌تنهایی زندگی می‌کند؛ از پس هزینه‌های زندگی برنمی‌آید و درگیر رابطه‌ای تازه شده است و حالا باید برای رسیدن به عشق تازه به‌تدریج از گذشته خود عبور کند تا بتواند خودش را با شرایط جدید و آدم‌های جدید هماهنگ کند. فیلم البته نکات مثبتی هم دارد و همان‌طور که اشاره شد، کارگردان در مقایسه با فیلم‌های مشابه توانسته در نمایش برخی جزییات موفق باشد. به‌عنوان نمونه می‌توانیم ردپای نوعی نگاه مردم‌شناسانه را در فیلم بیابیم که تلاش شده در خدمت درام باشد اما حضور احمد و حمیدرضا در قهوه‌خانه‌های مختلف و بازی و شرط‌بندی و فوتبال و علاقه مردم نواحی شمال کشور به کسب درآمد از طریق اجاره ویلا و... از جمله آنهاست که درواقع اشاره‌ای به مدلی از سبک زندگی است که شوهر سابق ناهید هم به‌شکلی درگیر آن است. اینکه خیلی از جوان‌ها علاقه‌ای به داشتن شغل واقعی و کارکردن جدی ندارند و تلاش می‌کنند با شرط‌بندی و قمار زندگی خود را بگذرانند از جمله این اشارات است. فیلمساز کوشیده تا از لوکیشن در جهت مضامینی که قصد پرداختن به آنها را در فیلم دارد بهترین بهره را ببرد و صرفا از دریا و طبیعت و آب برای زیبایی فیلم استفاده نکند. می‌توان فیلم ناهید را به سیاق فیلم‌هایی که در سال‌های اخیر ساخته شده‌اند و از نمادهای زیادی در فیلم استفاده می‌کنند، تحلیل کرد و به سگی که در نماهای کنار دریا دیده می‌شود، یا قایقی که ناهید و پسرش چند‌بار از آن برای عبور از رودخانه استفاده کردند، مبل قرمزی که برای خانه خریداری می‌شود و... اشاره و فیلم را بررسی کرد؛ اما طرح چنین موضوعاتی و تحلیلشان دردی از فیلم دوا نمی‌کند. مشکل فیلم این است که بسیاری از اینها صرفا در حد ایده باقی می‌مانند و کمکی به درونمایه اصلی فیلم نمی‌کنند. یکی از مسایلی که در فیلم بر آن تاکید می‌شود، دوربین‌های مداربسته‌ای است که در دوجا دیده می‌شود و فیلمساز قصد دارد مفهوم کنترل را نشان دهد. یکی در پلاژ مسعود و دیگری در مدرسه حمیدرضا. اولی عاملی است که سبب می‌شود تا رابطه ناهید و مسعود برای احمد (شوهر سابق ناهید) آشکار شود. دوربین دوم هم اشاره به مفهوم کنترل در محیط مدرسه دارد اما کنترلی که چندان موثر نیست. به نظر می‌رسد فیلمساز بیش از اندازه خود را درگیر چنین مفاهیم و اشاره‌هایی کرده و از روایت خوب و بدون لکنت غافل شده. وجود چنین ایده‌هایی در فیلم باعث شده که کارگردان به مفاهیمی مثل تربیت، آموزش، خانواده و آسیب‌های اجتماعی نگاه رو و مستقیمی داشته باشد و دست به قضاوت بزند. از اینها گذشته، یکی از مشکلات اصلی فیلم که ضربه زیادی به آن وارد کرده، تدوین است. وجود نماها و برخی سکانس‌های طولانی که در نهایت باعث طولانی‌ترشدن زمان فیلم شده، «ناهید» را تبدیل به اثری خسته‌کننده با ریتمی کند کرده است که امیدوارم برای اکران بعد از جشنواره به آن توجه شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.