«عبدالله فضلعلیزاده» در گفتوگو با «شرق» تاکید کرد:
خودمراقبتی، کلید پیشگیری از سرطان
نگار کرمیان
طبق آمار سازمان جهانی بهداشت، میزان بروز و شیوع سرطان در تمام دنیا و از جمله در ایران در حال افزایش است. در کشور سالانه 85هزار نفر (45هزار نفر از مردان، 40هزارنفر از زنان) به بیماری سرطان مبتلا میشوند. بیماری سرطان در بیش از 40درصد موارد قابل درمان و به همان میزان قابل پیشگیری است. هرچند مساله خودمراقبتی به عنوان یکی از ارکان پیشگیری از سرطان شناخته شده و با رعایت رژیم غذایی، تحرک و کاهش تولید مواد خطرزای محیطی، مانند، استفاده هرچه کمتر از خودروی شخصی میتوان تا حد زیادی از سرطانها پیشگیری کرد، اما مطالبه مردم از مسوولان برای کنترل عوامل خطرزای محیطی همچنان باید پیگیری شود. مسایلی همچون تولید سوخت و خودروی سالم، توسعه حملونقل عمومی و... نیز از جمله دیگر مواردی است که باید به آنها توجه کرد. برایناساس، آشنایی کامل با پدیده سرطان و داشتن اطلاعات و آگاهی کامل از عوامل خطرزا در ایجاد این بیماری میتواند یکی از راههای بسیار موثر در مقابله و پیشگیری از این بیماری بهشمار آید. برپایی همایش «سرطان و پیشگیری» فرصتی پدید آورد تا با دکتر «عبدالله فضلعلیزاده» نایبرییس انجمن علمی سرطان ایران به گفتوگو بنشینیم که حاصل آن در ادامه میآید.
شایعترین سرطانها در دنیا به ترتیب، کدامها هستند؟ در مردان سرطانهای ریه، پروستات، کولورکتال (روده بزرگ)، معده و مری و در زنان سرطانهای پستان، کولورکتال، دهانه رحم، ریه و رحم به ترتیب در دنیا شیوع بیشتری دارند. شایعترین سرطانها در ایران، به ترتیب کدامها هستند؟ در میان مردان ایرانی سرطانهای معده، مثانه، پروستات، کولورکتال و در زنان سرطانهای پستان، روده بزرگ و معده به ترتیب فراوانی بیشتری دارند. از نظر بروز سرطان، ایران در دنیا در چه وضعیتی قرار دارد؟ طبق رتبهبندی سازمان بهداشت جهانی (WHO) که کشورها را از نظر ASR (میزان بروز استانداردشده سرطان در هر صدهزار نفر) به پنج دسته و به ترتیب نزولی طبقهبندی کرده، ایران در رده چهارم قرار میگیرد؛ یعنی پایینتر از حد متوسط جهانی. برایناساس، میزان بروز سرطان در مردان و زنان ایرانی به ترتیب 134 و 128مورد در هر صدهزار نفر جمعیت است، در حالیکه متوسط جهانی بروز سرطان به ترتیب 205 و 165 برآورد شده است. بروز سرطان طبق پیشبینیهای سازمان جهانی بهداشت از میزان بروز خام سرطان (آمار مبتلایان در کل جمعیت بدون توجه به شاخص سن)، از 14میلیون در سال 2012 به 27میلیون در سال 2030 خواهد رسید که 70درصد از این افزایش در کشورهای درحالتوسعه خواهد بود. ابتلا به سرطان چقدر بار مالی بر کشورها تحمیل میکند؟ در یک بررسی که در سال 2012 انجام و در سال 2014 منتشر شد، میزان هزینههای سرطان را 1/16تریلیون دلار در جهان نشان میدهد. یعنی برابر با دودرصد تولید ناخالص جهانی. قبلا این عدد در چند سال گذشته 1/5درصد و برابر 895میلیارددلار بوده است. هزینههای سرطان 20درصد بیشتر از هزینههای مستقیم و غیرمستقیم بیماری قلبی است. مهمترین دلایل ابتلا به سرطان در دنیا چیست؟ سه دلیل عمده در بروز سرطان شامل افزایش امید به زندگی، تغییر در شیوه زندگی و عوامل محیطی شایان توجه است. امروزه میانگین عمر متوسط از 3/58 سال در سال 1358 (1979) به 73/8سال در سال 1391 (2012) رسیده است. از سوی دیگر، به دلیل تغییر در سبک زندگی مانند چاقی و کمتحرکی آمار ابتلا به سرطان روبهافزایش است. آمارها حکایت از این دارد که 50درصد جمعیت کشور چاق هستند. گذشتگان ما نهتنها فعالیت بدنی بیشتری نسبت به ما داشتند که غذاهای سالمتری هم میخوردند و بیشتر از طبیعت بهویژه هوای سالم استفاده میکردند. بسیاری از این عادتها تغییر کرده و سبک زندگی ما به سمت غربیها سوق پیدا کرده است. براساس آمارهای اعلامشده از سوی مقامات بهداشتی کشور، کمتر از 10درصد جمعیت، پنج وعده سبزیجات و میوه در روز مصرف میکنند. بیش از 10درصد جمعیت سیگار میکشند که این آمار در آقایان بیشتر است. 50درصد جمعیت کلسترول بالا و تنها 35درصد از مردم طی سال، فعالیت بدنی منظم دارند. (65درصد کمتحرکند.) آلودگیهای زیستمحیطی نیز مزید بر علت است. تولید گاز دیاکسیدکربن در ایران هفتمیلیون مترمکعب و این عدد در دیگر کشورها 6/4 اعلام شده است. همچنین میزان مصرف انرژی در ایران دوهزارو700کیلوگرم و در کشورهای پیشرفته دنیا این عدد 1800کیلوگرم است. مهمترین راهکارهای پیشگیری از سرطان چیست؟ دو راهکار مهم برای کاهش بروز سرطان وجود دارد. نخست؛ کنترل عوامل خطر زای مرتبط با شیوه زندگی ناسالم و دومی که مربوط به نقش مردم است، خودمراقبتی از طریق افزایش سطح آگاهی مردم نسبت به عوامل خطرزاست. به همین منظور توصیه میشود افراد با کنترل وزن بدن و تلاش برای رعایت مفاد و اعداد مربوط به BMI (شاخص توده بدن) و با متعادل نگه داشتن وزن خود، از چاقی جلوگیری کنند. افزایش تحرکات و فعالیتهای بدنی روزمره به صورتی که فرد حداقل 30دقیقه فعالیت بدنی در روز به صورت پیادهروی داشته باشد؛ محدودیت میزان مصرف نوشابههای حاوی قند، غذاهای پرکالری، غذاهای فرآوریشده با قند و چربی زیاد و فیبر کم، نمک و گوشت قرمز و خودداری از استفاده از گوشتهای فرآوریشده مانند گوشتهای دودی نمکسودشده مانند سوسیس و کالباس و در عوض استفاده بیشتر از سبزیجات، میوههای تازه، حبوبات و غلات در کاهش بروز سرطان موثر است. نقش سیاستگذاران را در حوزههای سلامت چگونه ارزیابی میکنید؟ کمک به مردم برای کاهش مواجهه با سرطان از طریق راهکارهایی مثل افزایش مالیات سیگار. هماینک ما کمترین نرخ مالیات سیگار را در جهان داریم (10درصد). مطلوب این است که مطابق دیگر کشورهای جهان، 70درصد قیمت سیگارهای بازار، مالیات دریافت شود. هماینک در کشور هر مغازه میتواند سیگار ارایه کند و محدودیتی هم ندارد. برای مبارزه با سرطان میبایست، مصرف دخانیات (سیگار، قلیان و...) را بهطور کلی از زندگی خارج کرد. کشیدن سیگار، قلیان و پیپ، جویدن توتون و قرار گرفتن در معرض دود توتون موجود در محیط (دود سیگار دستدوم)، همگی با افزایش خطر سرطانهای ریه، دهان، مثانه، روده بزرگ، کلیه، حلق، حفره بینی، حنجره، مری، لب، معده، دهانه رحم، کبد، لوزالمعده و خون مرتبط هستند. خطر سرطان در افرادی که سیگار میکشند و مشروبات الکلی نیز مصرف میکنند، بسیار افزایش مییابد. همچنین کارگران سیگاری که با پنبه نسوز سروکار دارند، بهشدت در معرض خطر ابتلا به سرطان ریه قرار دارند. از سوی دیگر، سطح آگاهی مردم در مورد پیشگیری از سرطان پایین است و با توجه به اینکه حداقل 50درصد عوامل پیشگیری به مردم ربط دارد، میتوانیم با اطلاعرسانی خوب، این 50درصد را محقق کنیم که این امر نیازمند تعامل و همکاری رسانههای گروهی از قبیل صداوسیما، روزنامه، مجلات و رسانههای فضای مجازی است. سیاستگذاران همچنین میتوانند برای تولید محصولاتی که زیان کمتری به سلامتی مردم میزنند، نسبت به تولید غذای سالم نقش فعالتری ایفا کنند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.