|

گفت‌وگوی انسان با انسان

تردیدی در مقاصد خیرخواهانه هیچ‌یک از کنفرانس‌های مربوط به گفت‌وگوی بین ادیان یا طوایف و احزاب برای آشتی ملی در عراق نیست و نباید چنین تلاش‌هایی را تخطئه کرد. به‌هرحال باید برای خروج از بحران‌هایی که در آن به‌سر می‌بریم راه‌حلی پیدا کرد و برای همین نیز باید به‌دنبال راه‌حلی بود که بتواند دوام و بقای بیشتری داشته باشد. با‌این‌حال می‌شود پرسید که سرنوشت ده‌ها کنفرانس و همایشی که تاکنون در عراق برگزار شده و از هر‌کدام بیانیه‌ها و توصیه‌هایی صادر شده و تصمیماتی گرفته شده، چه بوده است؟ در بسیاری موارد هنوز جوهر بیانیه این کنفرانس‌ها خشک نشده که طرف‌های شرکت‌کننده دوباره به سراغ همان دعواها و اختلافات گذشته‌شان رفته‌اند. پس فایده این حجم از سخنرانی‌ها و شعارهایی که هرروز اینجا و آنجا مطرح می‌شود و در نهایت به‌صورت یک شعار تبلیغاتی سطحی باقی می‌ماند که هیچ اثری در تغییر واقعیت‌ها ندارد، چیست؟ حال بهتر نیست به‌جای برگزاری ده‌ها کنفرانس درباره موضوعات مختلف به‌دنبال راهی برای گفت‌وگوی بین انسان‌ها باشیم؟ آنها به فراخور حالشان، از دین برداشت و تفسیرهایی دارند. این برداشت‌ها چنان گسترده و متنوع است که پیدا‌کردن اصل دین کار دشواری می‌شود و آن‌وقت خود دین نیز آن تاثیر لازم و قوت و کارایی‌اش را به‌دلیل همین تشتت آرا از دست می‌دهد. امروزه روشن است مشکل اصلی در عراق، این است که گروه‌های تروریستی از جمله داعش و القاعده و دیگر گروه‌های تکفیری و تاریک‌اندیش به نام دین دست‌ به قتل و غارت و مثله‌کردن و نفرت‌پراکنی می‌زنند و کسانی هم خواسته یا ناخواسته به آنها کمک می‌کنند. در این میان روحانیون وابسته به طوایف مختلف نیز گاه با دادن فتواهای خود گروهی را از تعامل با پیروان سایر ادیان باز‌داشته و چنین اقدامی را در ردیف خیانت و تکفیر و ارتداد و شرک قلمداد می‌کنند. آنها گویی آزادی عقیده را از یاد برده‌اند که در منشور حقوق بشر هم آمده و همه دولت‌ها از جمله عراق آن را امضا کرده است. گذشته از این، همگان اعتراف می‌کنند که هرگونه خدشه به اعتقاد و باورهای دیگران با اصول شهروندی و قوانین و مقررات رسمی کشور نیز تناقض دارد. آنها همچنین از یاد برده‌اند این تحریک‌ها و تشویش‌ها نه‌تنها کمکی به مبارزه با تروریسم در عراق نمی‌کند بلکه مانند نفتی است که بر آتش ریخته شود. حال که چنین است بهتر نیست به‌جای برگزاری ده‌ها کنفرانس و همایش و جشنواره و دادن شعارهای تبلیغاتی و کلامی، فکر دیگری بکنیم؟ بهتر نیست در خاک عراق با‌توجه به تنوع ادیان و مذاهب راه گفت‌وگوی انسان با انسان را به‌جای گفت‌وگوی ادیان در پیش‌گیریم؟ این‌کار می‌تواند بر مبنای قانون دولت شهروندی و دموکراتیک که متعهد به میثاق‌های بین‌المللی است، صورت بگیرد و بدون در‌نظرگرفتن ملاحظاتی که آن را از محتوا خالی کند به پیش برد. این تجربه‌ای است که دست‌کم پس از جنگ جهانی دوم تاکنون در همه دولت‌ها و کشورهای مدرن جهان اتفاق افتاده و امتحانش را هم پس داده است. در این نگاه، جامعه به گروه‌های اکثریت و اقلیت تقسیم می‌شوند که همه در زیر سقف یک پارلمان که نماینده کل جامعه است گرد می‌آیند و بر‌اساس درک و برداشت‌های خود قوانینی را تصویب می‌کنند؛ قوانینی که تبعیت از آنها برای همه ادیان و عقاید و طوایف یکسان بوده و همه نیز طبق آنها از حقوق و تکالیف واحدی برخوردار می‌شوند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.