روشنفکران گریزان از تلویزیون
بهرام دبیری
هیچوقت تلویزیون در خانه ما مصرف نداشته؛ نه برای من و همسرم و نه برای فرزندانمان و این مربوط به این سالها هم نیست، همیشه همینطور بوده. اساسا دستگاههای ارتباط جمعی با بُرد کلان، نحوه انتخاب مخاطبانشان بسیار گسترده است و در نتیجه کیفیت اغلبشان عالی نیست. با این حال، معمولا همه تلویزیونها کانالهایی برای مخاطب فرهیختهتر و خوشسلیقهتر دارند برای نمونه کانالچهار، برنامههایی دارد که قابل دیدن است، بسیاری از برنامههای تلویزیون ملی ایران قبل از انقلاب هم در سطحی نبود که جامعه فرهیخته ایران مخاطبش باشد، اما کانالهایی بود که بتوانیم فیلمهای کلاسیک تاریخ سینمای جهان و بسیاری از ارکسترهای کلاسیک ایرانی و خارجی را بدون حذف سازها ببینیم. متاسفانه تلویزیون کشور ما در این سالها بیش از حد تنزل کرده است. سلیقهای که بر تلویزیون حاکم است نهفقط در انتخاب مضمون، بلکه حتی در انتخاب رنگ و فرم لباسی که گویندگان میپوشند و چهرههای آنان و دکوری که برای برنامهها میسازند، عجیب است. مشخص نیست این سلیقه از کجا آمده یا مخاطب این سلیقه کیست؟! در اکثر دکورها از حوضهایی استفاده شده که کنار جاده میفروشند و یک فرش هم کنارش انداختهاند و یکنور بنفش و سرخابی و چندتا مخده هم کنارش گذاشتهاند. این معجون عجیبوغریبی از بدسلیقگی است. همینها دیدن تلویزیون را عذابآور و به همین دلیل منتفی میکند. یکی از دلایلی که سلیقه در کشور ما سقوط کرده، همین تلویزیون است. مگر یکنقاش و هنرمند چنددرصد میتواند روی سلیقه مردم تاثیر بگذارد؟ این را با تاثیر تلویزیون که نزدیک به 70میلیون بیننده دارد، قیاس کنید! در نتیجه هرکاری که هنرمندان برای بالابردن سطح سلیقه مردم انجام میدهند، در مقابل دستگاه قدرتمند و پرنفوذی که از پایینترین سطح سلیقه برخوردار است، نقشبرآب میشود. ساختار برنامههای تلویزیون در همه ابعادش؛ یعنی چه سریالها و دکورها و چه در رفتارها و شوخیها مبتذل است. روشنفکر و هنرمند تافتهجدابافته نیستند. وظیفه دستگاه عمومی که از بودجه یک ملت سخاوتمندانه خرج میکند، این است که به سلیقه قشر فرهیخته و هنرمند توجه کند تا سطح پایینتر جامعه را تحتتاثیر قرار دهد. اما در دستگاه عریضوطویل تلویزیون ایران چنین اتفاقی نمیافتد و حتی گاهی برنامهها توهینآمیز است، مثلا در بخش خبر آنچنان نیکی و بدی اغراقآمیز است که بهنظر میرسد مخاطبان را احمق فرض میکنند و به این اعتبار طبیعی است روشنفکران نخواهند تلویزیون ببینند و این باعث تاسف است؛ چون از آن طرف آسمان باز است و هزارانکانال روی سر مردم ایران آوار شده و این ضربه نگرانکنندهای است که به فرهنگ، هنر و آیین مردم ایران وارد میشود. آیا تابهحال شده تلویزیون ایران را روشن کنید و هنرمندان درجهیک را ببینید؟ فیلم کدام کارگردان درجهیک تا به حال از تلویزیون پخش شده؟ کدام موسیقیدان درجهیک تا به حال مصاحبه تلویزیونی داشته است؟ طبیعی است به موجودی که مطلقا با شما بیگانه است و اصلا به شما اهمیت نمیدهد، نگاه نکنید. اغلب مردم از ماهواره استفاده میکنند؛ یعنی برنامههایی که هیچنشانهای از تاریخ، فرهنگ و هنر ایرانی در آن نیست و این، برای جوانان ایران نگران کننده است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.