|

به ادبیات معتقدم

این کتاب را برای خودم نوشتم و از همینش حتی مطمئن نیستم. دیرزمانی این‌ها فقط صفحاتی پخش‌و‌پلا بودند که بازخوانی‌شان می‌کردم و شاید با آن‌ها ورمی‌رفتم، تا اینکه متقاعد شدم وقتی برایم نمانده. ولی وقت برای چه؟ دقیقا نمی‌توانم بگویم. این کتاب را برای اشباح نوشته‌ام، آن‌ها از این‌رو‌ که بیرون از زمان‌اند، تنها موجوداتی هستند که با زمان‌اند. پس از آخرین بازخوانی دریافتم فقط زمان نیست که مساله است، زمان تنها منشأ وحشت نیست. لذت هم می‌تواند وحشت‌آفرین باشد و همین‌طور جسارت. آن‌روزها اگر حافظه یاری کند، به همان دلیل که دیگر آدمیان به قلعه‌ها پناه می‌برند، بی‌دفتر و کاغذهایم، در معرض گزند عناصر طبیعت می‌زیستم. البته هیچ‌وقت این رمان را به هیچ ناشری ندادم. در را توی صورتم می‌کوفتند و همین نسخه را هم از دست می‌دادم حتی آنچه را اهل‌فن به آن نسخه منقح می‌گویند، فراهم نیاوردم. دستنویس اصلی صفحات بیشتری دارد: متن میل به تکثیر خودش داشت، مثل مرض سرایت می‌کرد. مرض من، از آن به بعد، غرور، ‌عصیان و خشم بود. این چیزها رو به زوال می‌رفت. و من خسته، به‌بیهودگی روزهایم را گذراندم. شب‌ها کار کردم. روزها، خواندم و نوشتم. هیچ‌وقت نخوابیدم. تا بیدار بمانم، قهوه خوردم و سیگار کشیدم. طبیعتا به آدم‌های جالبی برخوردم، ‌برخی‌شان حاصل خوابگردی‌های من‌اند. به‌گمانم سال‌ آخر اقامتم در بارسلون بود. از ادبیات رسمی و کذا‌و‌کذا احساس حقارت می‌کردم، گرچه در قیاس با ادبیات حاشیه، حقارتم اندکی کمتر بود. ولی من به ادبیات معتقدم: درست‌ترش اینکه به نورسیده‌ها و فرصت‌طلب‌ها یا پچ‌پچ‌ چاپلوس‌ها اعتقادی ندارم. به اشارات بیهوده معتقدم، به تقدیر معتقدم. هنوز بچه نداشتم، ‌مثل قبل، بیشتر از نثر، شعر می‌خواندم. در آن سال‌ها (یا ماه‌ها)، به نویسندگان علمی-تخیلی سرشناس، گاهی هم به نویسندگان مخالف‌خوان متمایل بودم؛ گویی غار و لامپ در تضاد با یکدیگر بودند. نورمن اسپینارد، جیمز تیپتری پسر (که اسم واقعی‌اش آلیس شلدون بود)، رستیف دلا برتون و دوساد می‌خواندم. از اینها گذشته، سروانتس و شعر کهن یونانی نیز می‌خواندم. مریض که شدم مانریک را بازخوانی کردم. یک‌شب به قصد پول‌درآوردن از راهی غیرقانونی، نقشه‌ای سرهم کردم. تجارتی با خلاف سبک. ایده اصلی این بود که نباید به سرعت پولدار شد. نخستین شریک جرم آزمایشی‌ام، دوستی آرژانتینی که حسابی دمغ بود، به نقشه من با توضیحی کم‌وبیش به این مضمون واکنش نشان داد: اگر به جز زندان یا بیمارستان چاره دیگری نمانده، به‌گمانم برای ملاقاتی‌ها کشورت بهترین جا باشد. واکنش او اندک تاثیری در من ایجاد نکرد، زیرا من از تمام کشورهای جهان به‌یکسان دور هستم. بعدها که فهمیدم نقشه‌ام از فعلگی در کوره‌پزخانه هم گندتر است، از خیرش گذشتم. بالای تختم یک‌تکه کاغذ سنجاق کرده بودم که در آن از دوستی لهستانی خواسته بودم آنارشی مطلق را بنویسد. فکر نمی‌کردم، بعد از 35‌سالگی باز زنده باشم. شاد بودم، بعد، 1981 شد و تا آمدم به خودم بجنبم، همه‌چیز عوض شده بود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.