استاندار کردستان در گفتوگو با «شرق»:
نگاه امنیتی ندارم
علی ذهابی
میگوید اصلاحطلب است و از روز اول تکلیفش را روشن کرده؛ عملکردش در انتصاب مدیران سیاسی هم این موضوع را بهخوبی نشان میدهد. استانداری کردستان به این معروف شده که میخواهد برای همکاری از ستاد حسن روحانی در استانهای دیگر دعوت کند. این کنایه بهدلیل بهرهگیری از اغلب نیروهای اصلاحطلب و البته معتدل استان است. عبدالمحمد زاهدی، استاندار کردستان میگوید با روحیه و خصوصیات مردم کرد کاملا آشناست. شاید بهایندلیل که سالهای طولانی در دو استان کرمانشاه و ایلام خدمت کرده است. او اهل بروجرد است و این نزدیکی فرهنگی نیز به او کمک میکند. مصاحبه با او در دفتر روزنامه «شرق» انجام شد؛ گفتوگویی که ضبطش در بخشهایی متوقف میشد. بهایندلیل که زاهدی گهگاه به مواردی اشاره میکرد که به دلایلی نمیخواست در مصاحبه آورده شود. او را از دوران دانشجوییام که از اعضای شورای مرکزی «کانون دانشجویان و دانشآموختگان دانشگاه آزاد اسلامی اراک» بودم، میشناختم. زاهدی، استاندار مرکزی بود. پایان مصاحبه از او پرسیدم، «سالن کوثر» در خیابان قیام اراک برای انجام سخنرانی چهرههای سیاسی همیشه در اختیار ما بود و شما هرگز برای تامین امنیت آن مراسم منعی نمیآوردید و تجمعات آرام هم هرگز با ممنوعیتی از سوی استانداری مواجه نمیشد. آیا عبدالمحمد زاهدی با همان رویکرد در کردستان هم عمل میکند؟ که او پاسخ داد: «شما رحمت بودید. من همان زاهدی هستم و تغییری نکردهام.» با توجه به اینکه اکثریت شهروندان استان کردستان از اقوام کرد و البته سنیمذهب هستند، شما در انتصاب مدیران سیاسیتان تا چه اندازه این موضوع را درنظر داشتهاید؟ در کردستان 10فرمانداری داریم که تمامی فرمانداران و معاونان آنها و بخشداران، بومی استان هستند. اما فرماندار قروه و سنندج بومی استان نیستند. بله، فرماندار قروه را بهدلیل مشکل قانونی مجبور شدیم، تغییر دهیم. چون فرماندار پیشین ما جزو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی بود و به وزارتکشور مامور شده بود. بعد دیوان محاسبات کشور اعلام کرد که ماموریت ایشان خلاف قانون است و ما مجبور شدیم، ایشان را عوض کنیم. الان 9فرماندار دیگر ما بومی استان هستند. در مورد سنندج هم باید بگویم که ایشان بومی سنندج و همسرشان هم سنی هستند. ضمن اینکه مردم هم ایشان را قبول دارند، چون سالهاست که در استان مدیر هستند. در دوشهر شیعهنشین استان، فرماندار شیعه انتخاب کردیم، به علاوه اینکه در سنندج و سقز هم فرماندارانمان شیعه هستند. اینکه در انتصاب مدیران سیاسیتان از نیروهای بومی استفاده کردهاید، بهدلیل حساسیتهای این استان است؟ یا تمکین از آرایی است که به سبد روحانی در کردستان ریخته شده که مشخصا آرای اصلاحطلبان بود؟ اینجا دوبحث وجود دارد. من اساسا در استانهایی که خدمت کردهام نیروی زیادی با خودم نبردم و حداکثر معاون سیاسی و رییس دفترم را با خود بردهام. چون معتقدم باید در هر استانی با نیروهای همان استان کار کرد. بهخصوص در کردستان معتقدم تا حدودی وضع فرق میکند و باید کادرسازی و نیروسازی شود و من این حساسیت را دارم که این کار صورت بگیرد. اما مواردی وجود دارد که شما اینگونه عمل نکردهاید و نیروهای سیاسی استان به آن اعتراض کردهاند. بهطور مشخص به انتخاب یکی از مدیران شما که اهل کرمانشاه هستند، اعتراضهایی شده بود. در حوزه فرمانداریها، بخشداریها و مدیران استان، آنچه من منصوب کردم همه از نیروهای استان بودهاند. حتی اگر آن فرد کرمانشاهی 20سال است که مقیم کردستان و البته کرد است و ایشان را باید بومی محسوب کرد، ضمن اینکه مدیر شایسته و موجهی هستند. اما در خارج از حوزه استانداری افراد کمی غیربومی منصوب شدهاند، که بعضا اعتراضات اولیهای وجود داشت که بعد زمانی که توانمندی و مدیریت این افراد را دیدند، مشکل برطرف شد و حالا دیگر فعالان استان هم با این دوستان مشکلی ندارند. چیزی که دیده میشود، این است که در استانها، نمایندگان مجلس در انتصاب افراد بهصورت تشکیلاتی روی استانداران فشار میآوردند. در کردستان خیلی شاهد چنین اتفاقی نیستیم. آیا چنین نگاهی در بین نمایندگان استان وجود نداشته یا اینکه شما مستقل عمل کردهاید؟ من روز اول که به کردستان رفتم به نمایندگان گفتم که فرمانداران و بخشداران استان باید نماینده آقای روحانی باشند. حالا ممکن است این فرد را شما معرفی کنید، ولی باید نماینده این دولت باشد. من نمیتوانم کسی را که این دولت را قبول ندارد بهعنوان نماینده دولت منصوب کنم. آنها هم پذیرفتند و الان فرمانداران این ویژگی را دارند و چون عمده طرفداران آقای روحانی در استان کردستان اصلاحطلب بودند، طبیعتا اکثریت فرمانداران اصلاحطلب هستند که بعضا در گذشته فعال اصلاحطلب بودند یا اگر هم فعال سیاسی نبودند مشی و دیدگاه اصلاحطلبی داشته و دارند. مردم انتظار دارند با رویکارآمدن دولت منتخبشان تغییر در فضای سیاسی استان و البته کشور را احساس کنند؛ اتفاقی که خیلی در استان کردستان همانند دیگر استانهای کشور نیفتاده است. فکر میکنید ایراد کار کجاست؟ آیا این فرصت از سوی دولت داده نمیشود؟ برداشت من این است که فضای سیاسی در استان کردستان نسبتبه گذشته خیلی بازتر و بهتر شده است، چنانکه خود فعالان سیاسی استان هم به این موضوع اعتقاد دارند. در جلسات متعددی که من با فعالان سیاسی استان دارم، خیلی راحت این دوستان حرفهایشان را میزنند و اگر اعتراضی هم وجود داشته باشد، عنوان میکنند. بهعنوان مثال انجمن اسلامی معلمان که تا پیش از این وجود نداشت، طی یکماه گذشته شکل گرفته و فعالیت خود را آغاز کرده است. از طرفی درحالحاضر هم اصولگرایان و هم اصلاحطلبان جلسات سیاسی خود را دارند و خود من هم مرتبا جلساتی با آنها دارم. فضای مطبوعاتی استان نیز خیلی باز شده است و شاید من تنها استانداری باشم که تاکنون از هیچ نشریهای شکایت نکردهام، حتی وقتی به کردستان آمدم به یکی از فرمانداران که از یکنشریه محلی شکایت کرده بود، از او خواستم که شکایتش را پس بگیرد. همه جا حرفم این بوده که از من انتقاد کنید تا ما کارمان را درست انجام دهیم. فضای فرهنگی هم خیلی بهتر از گذشته شده است و من احساس میکنم که مردم از این فضا راضی هستند. البته کردستان ازنظر فرهنگی با بسیاری از نقاط کشور متفاوت است، آیا این تفاوتها در دایره تحمل شما میگنجد؟ بله؛ مردم کرد یک ویژگیهای خاص فرهنگی دارند و مردمی هستند که به تفریح و شادی خیلی اهمیت میدهند و ما تلاش کردهایم زمینه این کار نسبت به گذشته فراهمتر شود. در دفاع از کوبانی و محکومیت داعش، تجمعاتی در استان صورت گرفت که استانداری هم با مردم همراهی کرد. آیا این همراهی مقطعی و از سر ناچاری بوده یا در آینده هم به تجمعات قانونی و مسالمتآمیز احترام خواهید گذاشت؟ در بحث کوبانی مردم میخواستند همان حرفی را بزنند که ما میزدیم و تعارضی بین نظر مردم و حاکمیت وجود نداشت. این راهپیمایی با حضور خوب مردم انجام شد و هیچاتفاق خاصی نیفتاد. با اینکه خیلی از جریانات ضدانقلاب به مردم گفتند که در این راهپیمایی شرکت نکنند، ولی آنچه که رخ داد این بود که مردم و جوانها پرشور شرکت کردند. حتی قبل از راهپیمایی کمکهایی برای مردم کوبانی جمع شد. این کمکهای مردمی از طرف دولت جمعآوری شد؟ کمکها پیشنهاد ان.جی.اوها بود، منتها من یک اشکال قانونی در آن دیدم و با فعالان استان درمیان گذاشتم. این اشکال که احتمال دارد وقتی کمکی جمع میشود تا به یککشور خارجی فرستاده شود، ممکن است حتی یکنفر اعتراض کند که پول من کجا رفته است. پس باید یک جایگاه رسمی وجود داشته باشد و من هم متولی آن را هلالاحمر قرار دادم و خود انجیاوها را مسوول جمعآوری این کمکها کردم. ولی مسوولیت اصلی فرستادن آن به اقلیم کردستان عراق، با هلالاحمر بود که با همراهی انجیاوها به خاک عراق انتقال داده شد. بیکاری از مشکلات جدی استان کردستان است که همچنان این مشکل بهطور محسوس وجود دارد. آیا با توجه به شرایط کشور، مردم میتوانند امیدوار به رفع مشکلات اقتصادی استان باشند؟ نرخ بیکاری در استان بیش از 28درصد است، البته آمار غیررسمی بیش از این میتواند باشد. چون آمارهایی که در دولت قبل گرفته میشد با یک ساعت کار در هفته هم فرد را بهعنوان شاغل حساب میکردند، در صورتی که فرد شاغل باید 16ساعت در هفته کار کند. یکمشکل اساسی در استان کردستان وجود دارد و آن هم اینکه متاسفانه بهدلیل ذهنیت بدی که نسبتبه این مناطق وجود دارد، مردم سایر مناطق اینجا را منطقهای امنیتی به حساب میآورند. بههمیندلیل سرمایهگذارها کمتر به اینجا میآیند. ما داریم تلاش میکنیم که این فضا را بشکنیم و تا حدود زیادی هم موفق بودهایم منتها زمان میبرد تا به نتیجه قطعی برسد. مشکل دیگر این است که حتی خود ثروتمندان و سرمایهداران کرد هم تمایل چندانی به سرمایهگذاری در کردستان ندارند. مشکل بعدی که با آن مواجه هستیم این است که بخش عمدهای از واحدهای تولیدیمان تعطیل یا نیمهتعطیل شده است. و برای حل این معضل چه کاری انجام دادهاید؟ یک کارگروه خاص تشکیل دادهایم که این واحدها را سامان بدهیم. تا الان هم مشکلات تعداد قابلتوجهی از این واحدها بررسی شده است. من معتقدم که اولین قدمی که باید برای حل مشکل اشتغال برداریم این است که نگذاریم بیکاری از این زیادتر شود. باید مشاغل موجود را حفظ کنیم تا واحد تولیدی دیگری تعطیل نشود. از طرفی چندقدم برای حل مشکل اشتغال استان برداشتهایم: یکی اینکه در کوتاهمدت باید مشاغل کوچک مثل صنایعدستی و بخش کشاورزی را افزایش دهیم، چون سرمایهگذاریهای کلان، زمان میبرد. هدف دولت این است که در کوتاهمدت بحران بیکاری در استان حل شود. اما مشکلات استان فقط با تمرکز بر مشاغل کوچک حل نمیشود و به برنامهریزیهای بلندمدت نیاز دارد. بله؛ اما درحالحاضر ما در گام نخست با پرداختن به مشاغل کوچک، سعی کردهایم بحث سرمایهگذاری در استان را با جدیت دنبال کنیم. وقت عمده من صرف جلسه با سرمایهگذاران بومی و داخلی و خارجی میشود و تعدادی از اینها هم مجوز گرفتهاند و شروع به کار کردهاند؛ اما موضوع برنامهریزی کلان زمان میبرد، بههمیندلیل سعی کردهایم در کنار آن، کار مشاغل کوچک انجام شود. در راستای ساماندادن سرمایهگذاری در استان من «مرکز خدمات سرمایهگذاری» را تاسیس کردهام، که هر روز، همه نمایندگان دستگاههای اجرایی که باید در ارتباط با سرمایهگذاری تصمیم بگیرند در این مرکز به سرمایهگذاران راهنماییهای لازم را ارایه میدهند. از طرفی کل اطلاعات استان، جمعآوری شده است که شامل مکان، آب، زمین و انرژی میشود. همچنین بحثهای کلانتری را دنبال میکنیم؛ موضوعاتی مانند پتروشیمی و فولاد، تا بخش خصوصی در این زمینهها بیاید و سرمایهگذاری کند تا بتوانیم زنجیره تولید فولاد را از صفر تا صد ایجاد کنیم. ما معادن زیادی داریم، مثلا مواد خام بهصورت سنگآهن از استان خارج میشود و برای استفاده از این پتانسیل ما شرط واگذاری معدن را فرآوری سنگآهن گذاشتیم. در بحث توسعه استان بحث بودجه هم بسیار اهمیت دارد. آیا در این زمینه با دولت مذاکراتی داشتهاید؟ بله حتما، ما یک مشکل اساسی داریم که در کشور پارامتر جمعیت، پارامتر مهمی است؛ بنابراین در محاسبه بودجهها استانهای برخوردارتر امکانات بیشتری میگیرند. اما چه در بودجه سال94 و بهطورکلی در برنامه ششم، بحث توازن منطقهای بهصورت جدی دیده شده است، تا کمبودهای موجود در استانهایی مثل کردستان جبران شود. میتوانید آماری ارایه دهید؟ تخصیص 9ماهه امسال استان نسبتبه تخصیص 12ماهه سالگذشته بیشتر است؛ باتوجه به این موضوع که اعتبارات عمرانی کلکشور در سال93 نسبتبه سال92حدود ششهزارمیلیاردتومان کمتر شده است. دولت بهدنبال این است که در استانهای مرزی، منطقه آزاد تجاری ایجاد کند، در کردستان وضعیت به چه شکل است؟ در دولت گذشته دومنطقه ویژه، یکی در مریوان و یکی هم در بانه، تصویب شده بود. در بانه اصلا هیچ کاری انجام نشده بود و مسوولیتش با شرکتهای صنعتی کشور بود که من این قضیه را پیگیری کردم و اخیرا بخشی از زمین این منطقه خریداری شده است. اما در مریوان این مسوولیت را به بخش خصوصی داده بودند که برای خرید زمین به معارض برخورد کرده بودند و کاری صورت نگرفته بود. کاری که من در استان کردستان پیگیری کردم، بحث منطقه آزاد بود که با پیگیریهایی که داشتیم قرار شد که دو منطقه در بانه و مریوان با مدیریت واحد انجام بگیرد. دراینخصوص هم مطالعات اولیه انجام شده است و نتایج آن را به تهران اعلام کردیم و الان در دبیرخانه مناطق آزاد درحالبررسی است و قطعا تا پایان دولت به بهرهداری میرسد. در کردستان بخشی از اقتصاد استان به کولبرها مربوط میشود، چه کاری برای بهبود شرایط آنها انجام دادهاید؟ ما یکمرز رسمی در مریوان داریم که یکی از چهار مرز فعال کشور است و روزانه کالاهای زیادی مثل سوخت از آنجا جابهجا میشود. یک مرز دیگر به نام سیرانوند داریم که از نظر ما یک مرز رسمی است، ولی از نظر دولت مقابل رسمی نیست؛ بنابراین شبیه یک بازارچه مرزی عمل میکند. با وجود تلاشهایی که برای رسمیکردن این مرز انجام دادهایم متاسفانه نتوانستیم کاری کنیم که دولت مرکزی عراق در اینباره تصمیم بگیرد چون در اختیار اقلیم کردستان نیست. چند هفته پیش اما یک معبر کولبری در سرآباد افتتاح شد که تا دوماه دیگر زیرساخت آن کامل میشود. در گذشته شاهد بودیم که از مرزهای کردستان قاچاق سوخت صورت میگرفت، آیا برنامه دولت برای قانونیکردن فروش سوخت در مرزها در کردستان هم عملیاتی شده است؟ بله، قاچاق سوخت در آن مرز وجود داشت و ما آمدیم سوخت را بهصورت قانونی و البته با یکقیمتی که حدوسط قیمت دولتی ما و دولت آن طرف باشد، فروختیم و الان بهصورت قانونی اینکار صورت میگیرد. یکی از مشکلات توسعهنیافتگی کردستان به وجود نگاه امنیتی به این استان باز میگردد، آیا همچنان چنین نگاهی در دولت وجود دارد؟ ضمن اینکه کارنامه عملکرد شما در آینده این موضوع را مشخص خواهد کرد. اگر نگاه امنیتی را نسبتبه مردم تلقی کنیم، نگاه غلطی است. چون مردم کردستان مردمی هستند که اصیلترین قوم ایرانی و آریایی هستند و در دوران دفاع مقدس 5هزارو400 شهید دادهاند. این شهدا هم در مقابله با گروههای ضدانقلاب حضور داشتهاند و هم در دوران دفاع مقدس؛ این سندی است که نباید به مردم نگاه امنیتی داشته باشیم. چون مردم کردستان وفاداری خود را به نظام و کشورشان نشان دادهاند. ضمن اینکه کردها در طول تاریخ همیشه مرزداران خوبی برای ایران بودهاند. بنابراین به مردم نگاه امنیتی نداریم، اما جریاناتی که در آنجا فعالیت ضد امنیتی دارند، اگر بخواهند فعالیتی داشته باشند ما هم با آنها امنیتی برخورد خواهیم کرد و اینها حسابشان از مردم قطعا جداست. یک نگرانی جدی امروز در کردستان وجود دارد، اینکه برخی جریانها تلاش دارند تفکر سلفیگری را در غرب گسترش دهند. آیا اساسا این نگرانی بجا است؟ این یکواقعیت است که تلاشهای زیادی میشود که سلفیگری در بین اهل سنت کردستان گسترش بیابد، بهخصوص بعد از جریانات القاعده و بعد از آن هم داعش این فعالیتها بیشتر شده، ضمن اینکه از قبل هم این زمینه وجود داشته است. اما اگر ما این موضوع را درست تبیین کنیم -با توجه به اینکه مردم این منطقه نوع نگاه و نگرششان اشتراکات زیادی با مذهب شیعه دارد- دیگر جایی برای سلفیت وجود نخواهد داشت. بهخصوص اینکه پیروان مذهب شافعی علاقه زیادی به اهلبیت دارند و عمدتا در اشعارشان پیامبر را جدالحسین میخوانند و مانند ما شیعیان به زیارت امام رضا(ع) میروند. از طرفی اینکه فرهنگ مردم کرد با هنر عجین شده است و سلفیت و جریان تکفیری و خشونتگرا با این نگاه مخالف است. مثلا امسال که اعلام کردند برپایی جشن برای پیامبر(ص) بدعت و حرام است، مردم کردستان جشن را مفصلتر برپا کردند. به اعتقاد من اگر این فرهنگ تقویت شود بههیچعنوان سلفیگری و تکفیری اجازه رشد پیدا نمیکند. هرچند باید تاکید کنم این جریانات، تلاش خود را برای انتشار تفکراتشان انجام میدهند و باید به این نگرانی توجه جدی داشت. علی یونسی، دستیار ویژه رییسجمهوری در امور اقوام و اقلیتهای مذهبی و دینی جلساتی را با اقوام ایرانی برگزار میکند؛ که در این جلسات نمایندگان اقوام ایرانی نظرات و انتظاراتشان را از دولت بیان میکنند. آیا شما با ایشان ارتباط دارید یا مشورتی میگیرید؟ بله ارتباط داریم، اما اینکه مستمر و سیستماتیک باشد خیر. اما بههرحال ما مشکلاتمان را به آقای یونسی منتقل میکنیم. خب این یک ایراد جدی است، چون دولت با این هدف دستیار ویژه انتخاب کرد که در ادامه به معاونت تبدیل شود. اما بهنظر میرسد در عمل در حد یک شعار باقی مانده است. بله، به اعتقاد من باید به این موضوع توجه بیشتری شود، چون ملت ما را همین اقوام و مذاهب تشکیل میدهند. بحث دیگری که معمولا از سوی برخی جریانها برای فشار بر کردها مطرح میشود، گرایش بخشی از مردم کردستان به گروهکهای خارج از کشور است، تا چه اندازه این قضاوت درست است. آن هم با درنظرگرفتن اینکه میزان مشارکت مردم کردستان در انتخابات ریاستجمهوری قابلتوجه بوده است؟ گروهکهای کرد واقعا توان قابلتوجهی ندارند. درواقع هیچخطری ندارند. اما اگر ما به توسعه این مناطق توجه نکنیم، آنها از این ضعف استفاده میکنند. دولت روحانی و من بهعنوان نماینده ایشان از روز اول سعی کردیم گفتمان توسعه را در استان به وجود بیاوریم، چون معتقدیم توسعه، دوطرفه است: یکی دولت و یکی مردم؛ دولت باید به زیرساختها توجه کند و مردم باید توسعه را بخواهند. میخواهم بگویم زمانی دولت پاسخگوست که مردم به یک معیشت ابتدایی قانع نباشند. میخواهم بحث توسعه را بهعنوان یک مطالبه مطرح کنم، چه تعهدی برای پیگیری این موضوع از سوی شما وجود دارد؟ ابتدا باید تاکید کنم من نگاه امنیتی به استان کردستان ندارم، هرچند قبول دارم که این نگاه امنیتی نسبتبه کردستان وجود دارد. اما معتقدم که چنین نگاهی نسبتبه کردستان در حاکمیت وجود ندارد؛ دلیل آن هم این است که در سفر مقاممعظمرهبری به استان کردستان بهترین پروژههای عمرانی و اقتصادی تصویب شد. چنانکه سرمایهگذاری بنیاد برکت در کردستان نسبتبه 31 استان دیگر در رتبه نخست قرار دارد. اصطلاحی هست که میگوید: «مدیران اسیر راههای طیشدهاند». میخواهم بگویم ما الان در چارچوب قوانین موجود باید کار کنیم. مثلا من وقتی به کردستان رفتم در بودجه سال93 هیچنقشی نداشتم، اما دولت بنا دارد بهصورت جدی، هم در بودجه سال94 و هم در برنامهششم توسعه، اعتبارات بیشتری را به استانهای کمبرخوردار بدهد. اما دقت داشته باشید یکی از مشکلات استان، طرحهای نیمهتمامی است که از دولت گذشته به ارث مانده است، چنانکه برای تکمیل این طرحها بیش از هفتهزارمیلیاردتومان بودجه نیاز است و این یکمشکل جدی جلو راه توسعه استان است و دولت تلاش میکند آن را برطرف کند. آیا انتخاب استانداران اصلاحطلب در استانهایی چون سیستانوبلوچستان، کردستان، کرمانشاه و اردبیل و بهطور کلی استانهای اقوامنشین به تلاش دولت برای تغییر وضعیت این مناطق بازمیگردد؟ من از دیدگاه آقایان اطلاعی ندارم، ولی درمورد خودم حتما به خاطر تجربه من تصمیمگیری شده است. چون من تا قبل از انتصاب آقای اوسط هاشمی تنها استانداری هستم که در شرق و غرب کشور کار کردهام. موضوع دیگر هم اینکه در بین استانهایی که به من پیشنهاد شد، من خودم کردستان را انتخاب کردم چون فکر میکردم از تجربیاتم میتوانم استفاده کنم فکر میکنید در پایان کار دولت، مردم کردستان به شما نمرهقبولی میدهند؟ بله، فکر میکنم از مردم نمرهقبولی میگیرم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.