سیاست بیرون زمین میماند
بهمن فروتن
روزهای پس از انقلاب57، سرمربی باشگاهی بودم که در ترکیب تیمم ششبازیکن ملیپوش حضور داشتند. خودمان را برای مسابقات لیگ با بازیهای دوستانه آماده و مسابقات دوستانهای را در شهرستانها برگزار میکردیم و تا پیش از آن اصلا چنین چیزی رسم نبود که تیمی به شهری دیگر سفر کند و با تیمهایی که بزرگ نیستند، بازی دوستانه داشته باشد. بنا داشتیم به شهرستانهای دورافتاده برویم و تجربیات فوتبال پایتخت را به سایر نقاط ایران ببریم و همزمان با این مسابقات دوستانهای که ترتیب میدادیم، برای مربیان شهرستانها هم کلاس مربیگری برگزار میکردیم. اتفاقا در سفری که به اردبیل داشتیم، «علی دایی» که آن زمان خیلی جوان بود، شاهد یکی از مسابقات ما بود. این اتفاق به پیشرفت فوتبال در سایر شهرها کمک میکرد. دوهفته قبل از یکی از این بازیهای دوستانه که بنا بود مقصدمان قائمشهر باشد، کاپیتان تیم من که همزمان کاپیتان تیمملی هم بود، طی تمرینات مصدوم شد. دوروز قبل از اینکه عازم قائمشهر شویم، کاپیتان آمد و شروع به تمرین کرد و در دوجلسه تمرین نشان داد از مصدومیتش رها شده و به من گفت که دیگر میتواند بازی کند. معمولا به هرکدام از این شهرها که میرفتیم، دوبازی انجام میدادیم و به هیچوجه هم از باشگاههایی که با آنها رقابت میکردیم، پولی نمیگرفتیم و هزینه سفر هم با خودمان بود و همیشه هم خانوادگی سفر میکردیم و در این سفرها صحبتهایی با خانواده بازیکنها داشتیم تا به آنها بگوییم همسرانشان از نظر شغلی تحت چه فشارهایی هستند و درواقع خانوادهها را هم با مشکلات موجود آشنا میکردیم تا آنها بتوانند نیاز و مشکلات همسرانشان را درک کنند. سوار اتوبوس قائمشهر که شدیم، کاپیتان تیم آمد و کنار من نشست و گفت اگر ممکن است مرا در بازی قائمشهر، به زمین بفرستید چون یک گروه سیاسی در این شهر دوست دارد مرا در ترکیب تیم ببیند. این حرف را زد و بعد هم رفت سرجایش نشست. روز بازی که شد، من کاپیتان تیم را به زمین نفرستادم. او روی نیمکت کنار دست من نشست و هیچحرفی هم نزد. در میانه بازی باران تندی گرفت و زمین بازی نامساعد شد و ستاره تیم من و تیمملی و آقای گل ایران کفش مساعد برای زمین بارانی به همراه نداشت و من از کنار زمین ایراد میگرفتم که یک بازیکن تیمملی حتما باید با دوجفت کفش به زمین بیاید و بازخواستش میکردم که تو چرا این قانون را فراموش کردهای؟ یکلحظه متوجه شدم کاپیتان، کنار دستم روی نیمکت نیست. آنقدر درگیر بازی بودم که اهمیت ندادم او چرا سرجایش ننشسته. یکدفعه دیدم که پیدایش شد و فهمیدم چون هتل از استادیوم دور نبود، دویده و رفته کفشهای مساعد زمین بارانی را برای ستاره زمین آورده است و بازیکن ما کفشهایش را کنار زمین عوض کرد و داخل زمین رفت و گل هم زد. بازی تمام شد و ما شبانه به طرف تهران حرکت کردیم. طبق معمول، جلو اتوبوس نشسته بودم. آن زمان، کمیتههای مختلفی از بازیکنها در تیم تشکیل داده بودیم، مثل کمیته انضباطی، فنی و... و جالب بود که این کمیتهها اگر پنجعضو داشت، هر پنجبازیکن با عقاید مختلف سیاسی بودند. اوایل انقلاب بود و اغلب افراد نظرات مختلف سیاسی و گهگاه حتی پارادوکس داشتند. شب حدود ساعتیک، یک بازیکنی از کمیته فنی که کاملا با کاپیتان مذکور به لحاظ سیاسی تضاد فکری داشت، آمد و کنارم نشست و سر صحبت را با من باز کرد و در میان ماجرا به من گفت کاپیتان تیم از شما دلخور است. حرفی نزدم و جوابی ندادم و صحبتش را ادامه داد. با سکوتم نشان دادم که مساله به او ربطی ندارد. آن زمان باب کرده بودم که کسی با واسطه با من صحبتی نکند چون من لولوخرخره نبودم، مربیشان بودم و میخواستم بازیکنانم شجاع باشند و راجعبه مسایلشان خودشان صحبت کنند. وقتی عضو کمیته فنی داشت میرفت، به او گفتم کاپیتان را صدا بزن. او رفت و بعد از دو، سهدقیقه کاپیتان آمد و پهلوی من نشست و سلام گفت. حالش را پرسیدم و گفت حالش خوب نیست. دلیل را که جویا شدم، گفت برای اینکه شما مرا بازی ندادید! و پرسید چرا بازیام ندادید؟ و حدس خودش را به زبان آورد: «حتما نظر سیاسی شما در تضاد با نظر سیاسی من است که مرا بازی ندادید!» و حرفی که در مسیر رفت زده بود را یادآوری کرد. حرفهایش که تمام شد، به او گفتم: «ما آمدهایم که برای موفقیت باشگاهمان فوتبال بازی کنیم. ما نیامدهایم اینجا که برای گروههای سیاسی و عقاید مختلف بازی کنیم. تو به عنوان فوتبالیست خوب و کاپیتان تیمملی ایران باید بتوانی این موارد را متمایز کنی. ما وظیفهای در قبال تیممان و باشگاه داریم. از تو چنین درخواستی بعید بود چون همیشه پیش از بازیها درباره تیم و وضعیتش با من صحبت میکردی. اما اینبار درباره عقاید سیاسیات حرف زدی.» و یادآوری کردم که در بازی تیمی عقاید سیاسی همیشه بیرون در میماند وقتی از در بیرون رفتی، میتوانی به عقاید سیاسی و نگاههای ایدئولوژیکت بپردازی اما اینجا همه ما به شکل واحد برای یکهدف مشترک حداکثر تواناییمان را باید به کار بگیریم. نگاهی کرد و گفت: «حق با شماست.» و بعد صورت من را بوسید و رفت. امروز که به روزهای پس از انقلاب57 فکر میکنم، میبینم مربیگری در آن سالها چقدر سخت بوده و صرفا زمینه اقتصادی که امروز بر فوتبال بینالمللی حکمفرماست، تعیینکننده نبوده. آنزمان باید نگاهها و ایدئولوژیهای مختلف را کنار هم میگذاشتی و برای یک هدف مشترک هماهنگشان میکردی و انقلابهای جهان همه نشان دادهاند که چقدر بعد از تجربه گسست افراد، از فرصت در کنارهمبودنها برای یکهدف مشترک، دور شدند و افتراقها جای خودش را به اشتراکات داد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.