پژوهشگر ارشد کاوشگر «افقهای نو» از دنیای یخزده مردگان میگوید
نه شگفتیهای جهان پایانی دارد، نه کنجکاویهای انسان
ترجمه: محمدرضا گلزار
فضاپیمای «افقهای نو » خودش را برای تیر ماه 1394 آماده میکند تا به ملاقات «پلوتو» برود و اولین تصویرهای نمای نزدیک را از این جرم ناشناخته منظومه شمسی، به زمین ارسال کند. افقهای نو در تیرماه، به فاصله 13هزارو600کیلومتری پلوتو میرسد و اولین ساخته بشر میشود که به چنین فاصله نزدیکی از پلوتو رسیده است. پلوتو از تاریخ کشف خود در سال1930 تاکنون، چیزهای بسیاری را از ما مخفی کرده است اما هماکنون دانشمندان امیدوارند با رسیدن این کاوشگر به پلوتو، بتوانند از اسرار این جرم ناشناخته و مرموز پرده بردارند. هرچند این فضاپیما هماکنون در فاصله 13هزارکیلومتری سیاره کوتوله و ناشناخته منظومه شمسی قرار دارد و هنوز پنجماه تا ملاقات افقهای نو با پلوتو مانده، اما این کاوشگر از تاریخ 25ژانویه (پنجمبهمن) کار عکسبرداری از پلوتو را با استفاده از دوربینهای تلسکوپی خود آغاز کرده است تا مطمئن شود در مسیر درست حرکت میکند. حالا ناسا امیدوار است با دریافت اولین تصویرهای شفاف و دقیق از پلوتو، به درک درستی از این سیاره سابق و کوتوله امروز دست یابد. به مناسبت نزدیکشدن آغاز فعالیتهای این کاوشگر، سایت «اسپیس» (space. com) با «آلن استرن» پژوهشگر ارشد این ماموریت، در نشست سالانه اتحادیه ژئوفیزیک آمریکا ملاقات کرده و از او درباره جزییات این ماموریت 700میلیوندلاری پرسیده است.
9سال پیش کاوشگر افقهای نو به فضا پرتاب شد، امروز که این کاوشگر به فاصله اندکی از پلوتو رسیده است، چه حسی دارید؟ کار من در این ماموریت از 25سال پیش آغاز شد، به همین دلیل احساس امروز من توصیفشدنی نیست. حتی شاید باید احساسم را فراتر از تصور و فراتر از واقعیت بیان کنم. نکته بسیار جالب این است مهم نیست که شما چگونه آزمایش میکنید، مهم این است که نمیتوان هرپدیدهای را آزمایش یا نمیتوان این پدیدهها را به دقت آزمایش کرد. اما از آنجا که ما بسیار آمادهایم و گروه ما نیز بسیار کارآزموده است، بنابراین میتوان گفت که ما در حال سفر به ناشناختهها هستیم. هرماموریتی با مقداری از عدم قطعیت همراه است. اما این شک و تردیدها درباره گروه و ماموریت شما بسیار بیشتر است. آیا دلیل این موضوع آن است که شما به سفری چنین دور و دراز میروید و کوتولهای ناشناخته را بررسی میکنید؟ هرماموریت فضایی لحظات مرگ و زندگی خاص خود را دارد و درخصوص ماموریت کاوشگر افقهای نو، لحظه پرتاب همان لحظه حساس مرگ و زندگی بود. وقتی که ما این فضاپیما را پرتاب میکردیم، میدانستم نتیجه همه زحمتهای من در طول 17سال گذشته، به همینروز و همینساعت وابسته است. چنین لحظههایی در هرماموریتی وجود دارد. البته چنین ماموریتهایی، لحظههای دشوار دیگری هم دارند. لحظه فرود کاوشگر کنجکاوی (curiosity) نمونه خوبی از چنین لحظههایی است که کارشناسان هفتدقیقه فرود این کاوشگر در مریخ را هفتدقیقه ترس و وحشت توصیف کردند. اما تفاوت این ماموریت با ماموریتهای دیگر این است که پلوتو بسیار دور است. شک ندارم اگر کنجکاوی در آن روز موفق نمیشد، هرکسی میتوانست مشابه این ماموریت را در طول عمر خود شاهد باشد، اما مطمئن نیستم ما بازهم بتوانیم ماموریت دیگری را به مقصد مریخ انجام دهیم. فرض کنید این ماموریت موفق نشود و کسی هم از شما شکایت نکند یا حتی هزینههای انجام ماموریت را به شما پرداخت کنند، اما بازهم مردم پرسشهای زیادی را میپرسند از جمله اینکه «آیا ما باید پولهایمان را اینگونه دور بریزیم؟»، «لازم است که یکبار دیگر این ماجرای 20ساله را آغاز کنیم؟»، «آیا این کارها، به نتیجهاش میارزد؟» به همین دلایل است که ما باید کارمان را به بهترین وجه انجام دهیم. اگر کسی در ماموریتش شکست بخورد، بسیار بد میشود. من فضاپیمای دیگری ندارم که بتوانم شکستم را با آن جبران کنم. پلوتو نامدارترین سیاره کوتوله منظومه شمسی ماست. تعریف و دستهبندی دوباره هم باعث شد پلوتو عنوان نهمین سیاره و دورترین سیاره از خورشید را از دست دهد. با این توصیفات، شما انتظار دارید چه چیزهایی را در این دنیای عجیب و ناشناخته ببینید؟ من در 26 ماموریت فضایی حضور داشتهام؛ از ماموریتهای زیرمداری گرفته تا ماموریتهای مداری، از آزمایش شاتلها گرفته تا ماموریتهای سیارهای. اما من تاکنون ماموریتی مشابه افقهای نو را انجام نداده بودم، افقهای نو ماموریت کاملا متفاوتی است. من دلایل بسیاری برای این گفته خود دارم. در نسل من، کسی کاری مشابه آن انجام نداده است. ما از سال1989 به بعد، دیگر عملیات اکتشافی برای شناسایی سیاره جدیدی انجام ندادیم. (کاوشگر وویجر2 ناسا هم سال1989 از کنار نپتون عبور کرد.) به همین دلیل نمیدانم چه پایانی در انتظار افقهای نو خواهد بود. من پیشبینی نمیکنم، چون برای این کار هنوز خیلی زود است. هربرنامه کنارگذر سیارات و هربرنامه اکتشافی ثابت کرده ما اطلاعات بسیاری کمی از این سیارهها داریم. همه انتظارات ما براساس شناختی است که از اطلاعات زمینی پدید آمده است. هیچکس تا پیش از انجام ماموریت، گمان نمیکرد قمرهای مشتری، آتشفشانهایی داشته باشند یا در زیر سطحشان اقیانوسهایی وجود داشته باشد. ما ممکن است در هرسیارهای، چیزهایی ببینیم که بگوییم «اصلا فکرش را نمیکردم که اینگونه باشد.» خلاصه اینکه به نظر من چنین پیشبینیهایی کار بیفایدهای است. فقط میتوانم بگویم ما فقط وارد مکان جدیدی نمیشویم، بلکه با دسته تازهای از مکانها روبهرو هستیم. درنهایت، این ماموریت و دستاوردهای آن را چگونه توصیف میکنید؟ همه همکاران ما روی این موضوع تاکید کردند که ممکن است صدهاجرم مشابه پلوتو در کمربند کوییپر وجود داشته باشد (کمربند کوییپر ورای مدار نپتون قرار دارد که حاوی تعداد زیادی از اجرام یخزده است.) و کاوشگر افقهای نو به سمت پلوتو میرود تا اولین تصویرها را از این اجرام ناشناخته و اسرارآمیز ارائه دهد. هیچ منطقهای در منظومه شمسی ما مانند کمربند کوییپر و خردهسیارکها و سیارههای کوتوله آن نیست.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.