|

پایان سفری ۹‌‌ساله در خواب و بیداری

4میلیاردکیلومتر و 4ساعت

بابک فرهادی

4میلیاردکیلومتر و 4ساعت

فضاپیمای «افق‌های نو» که 29دی1384 با هدف سفری 9ساله به سوی پلوتو پرتاب شده بود، مدتی است که به مقصد نزدیک شده است. این فضاپیما هم‌اکنون از خواب بیدار شده و خود را برای دیدار از این دنیای سرد و یخ‌زده آماده می‌کند. طبق پیش‌بینی‌ها، این فضاپیما 15جولای2015 میلادی (24تیر94)، به نزدیک‌ترین فاصله از پلوتو می‌رسد و برای نخستین‌بار با این سیاره کوتوله دیدار می‌کند. این نخستین ماموریت بشر به سوی پلوتو و خرده‌سیاره‌های یخی کمربند کویی‌پر است که آن سوی مدار نپتون قرار دارند. فضاپیمای افق‌های نو ماموریت‌های بسیاری بر عهده دارد، از جمله بررسی ذرات گریخته از اتمسفر پلوتو، اندازه‌گیری برهم‌کنش پلوتو با بادهای خورشیدی، بررسی وجود و ویژگی‌های حلقه‌ دور این سیاره کوتوله، بررسی ترکیب و ساختار اتمسفر پلوتو، نقشه‌برداری‌ و عکس‌برداری از پلوتو و اقمار آن و اجرام کمربند کویی‌پر و بسیاری پژوهش‌های علمی و سیاره‌شناختی دیگر. همچنین تغییر در رنگ پلوتو در طول سال‌ها، نشانگر اتفاقات ناشناخته‌ای است که در پلوتو روی می‌دهد و این کاوشگر می‌تواند از این پدیده‌های مرموز رمزگشایی کند. یکی از موارد دیگری که این فضاپیما به بررسی آن خواهد پرداخت، این است که آیا پلوتو قمر دیگر یا حلقه‌ای دارد؟ اخترشناسان با تلسکوپ فضایی هابل تا به‌حال چیزی ندیده‌اند اما به این معنا نیست که پلوتو قمر یا حلقه‌های بسیار نازک و کم‌نوری نداشته باشد. اگر چنین موردی تایید شود، خبر بسیار هیجان‌انگیزی خواهد بود. البته این خطر هم وجود دارد که این خرده‌سنگ‌ها یا اجرام موجود در حلقه‌های احتمالی این سیاره، با فضاپیما برخورد کند که باعث صدمه‌ دیدن آن شوند. این موضوع بسیار نگران‌کننده است چون افق‌های نو پس از رسیدن به پلوتو، پر از اطلاعات ارزشمند خواهد شد. دانشمندان تخمین زده‌اند که رسیدن همه‌ اطلاعات به زمین دو سال طول خواهد کشید و اگر در این مدت فضاپیما صدمه‌ای ببیند، ممکن است بخشی از این اطلاعات مهم از بین برود. فضاپیمای «افق‌های نو»، طی 9‌‌سال گذشته و در حرکت به سمت مریخ، بیش از چهارمیلیاردکیلومتر را طی کرده است. افق‌های نو در این مدت، برای کاهش مصرف و ذخیره انرژی، مرتب به خواب فرو رفته و سپس بیدار می‌شده به‌طوری‌که می‌توان گفت در مجموع تقریبا پنج‌سال از این سفر را در خواب بوده است. هنگام خواب، همه‌ ابزارهای آن کاملا خاموش بودند ولی هرازگاهی سیگنالی به سوی زمین می‌فرستاد تا خبر سلامتی‌‌اش را به کارشناسان پروژه‌ افق‌های نو برساند. اما، افق‌های نو، 15آذر سال‌جاری و در ساعت ‌هشت‌شب به وقت گرینویچ، آخرین‌بار از خواب برخاست تا برای انجام ماموریت نهایی خود در تیرماه سال آینده آماده شود. ابزارهای فضاپیما نیز روز 15آذر، کارشان را از نو آغاز کردند و یک‌ساعت‌ونیم بعد، سیگنالی را به‌سوی زمین ‌فرستاند که با توجه به فاصله‌ فضاپیما‌ از زمین، تقریبا چهار ساعت طول کشید که به اتاق کنترل زمینی برسد. پس از آن، طی شش‌هفته همه‌ ابزارها و دستگاه‌های آن دوباره بررسی و آماده ‌شد تا افق‌های نو به سوی سیاره‌ کوتوله حرکت کند و در 24تیر به نزدیک‌ترین فاصله‌اش از پلوتو برسد. اما یکی از نکات جالب این ماموریت آن است که در دی‌ماه سال1385، که افق‌های نو به فضا پرتاب شد، پلوتو هنوز سیاره‌ منظومه‌‌شمسی بود، اما در همان سال، اتحادیه‌ بین‌المللی نجوم (IAU) پلوتو را در دسته‌ سیاره‌های کوتوله قرار داد و تعداد سیارات منظومه‌ ما از 9به هشت کاهش یافت. البته، همه خبرهای این‌مدت در مورد پلوتو، تلخ نبودند از جمله اینکه تعداد قمرهایش در این مدت افزایش یافت. در آن زمان، پلوتو سه قمر داشت: کارون در سال1978 و نیکس و هیدرا در سال2005 کشف شده بودند. اما سه‌سال پیش، دوقمر دیگر با نام‌های کربروس و استیکس کشف شدند و موقعیت‌ جدیدی برای اکتشاف بیشتر پیش‌روی افق‌های نو قرار دادند. علاوه‌بر این، موقعیت پلوتو را تحکیم کردند و برخی خواستار آن شدند که، با بازنگری در تعریف سیاره، پلوتو نیز یک‌بار دیگر در ردیف سیاره‌ها قرار گیرد. برای آشنایی بیشتر با این ماموریت و اهداف آن، در ادامه همراه ما باشید.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.