لزوم ایمنسازی جامعه در برابر خطرات ارسال نمونههای ژنتیک
چاره کار، آگاهسازی مردم است
سیروس زینلی . متخصص ژنتیک انسانی ،رییس انجمن بیوتکنولوژی ایران
بهتازگی یک شرکت انگلیسی با تبلیغات بسیار، از همگان در ایران دعوت میکند تا چند قطره از خون یا بزاق دهان خود را برای درمان بیماران سرطانی به آدرس مشخصی بفرستند. آنها با ارسال پاکتی به درب منازل، نمونهها را گرفته و آن را روی یک کاغذ از کشور خارج میکنند. این درحالی است که سایت انجمن ژنتیک انسانی اروپا نسبت به اینگونه اقدامات هشدار و اخطار داده است. این انجمن و نیز گروه «GeneWatch UK» از مردم خواستهاند تا فریب اینگونه تبلیغات اینترنتی را نخورند و نمونههای ژنی خود را به هیچ مرکزی ارسال نکنند. یک شرکت آمریکایی به نام «23andme» آزمایشهای متعددی شامل آزمایشهای تشخیص ژنتیکی تا آزمایشهای تعیین هویت را در سطح دنیا تبلیغ میکند. البته شرکتهای متعددی این اقدام را در سطح دنیا انجام میدهند، اما این شرکت بسیار بزرگ شده است و ظاهرا شرکت گوگل آن را خریده و توانسته ثروت عظیمی را از این طریق بهدست آورد. البته سازمان غذا و داروی آمریکا به مردم اخطار داده است که از محصولات شرکت «23andme» استفاده نکنند. کاری مشابه حالا توسط یک شرکت انگلیسی اینبار برای مردم کشورمان و در قالب یک کار خیرخواهانه و بشردوستانه در حال اجراست. این شرکت انگلیسی بهراحتی به بهانه کمک به بیماران سرطانی، بستههایی را برای افرادی که از طریق اینترنت داوطلب میشوند، میفرستد و از این طریق نمونههای ژنوم انسانی آن کشور را به دست میآورد. (یادآوری میشود که ارسال نمونههای بیولوژیک مانند خون، بافت و حتی بزاق افراد و موجودات کشورمان به خارج بدون مجوز غیرقانونی است.) درواقع این شرکت از طریق ایمیل برای کاربران اینترنت پیام میفرستد و از آنها میخواهد برای اهداف خیرخواهانه، چندقطره خون یا بزاق دهان خود را برای این شرکت بفرستند. اگر کاربری اعلام آمادگی کند، آنها پاکتی را برای او ارسال میکنند تا خون یا بزاق دهان خود را روی کاغذی که داخل پاکت است، بریزند و ارسال کنند. این مرکز از طریق شبکههای ماهوارهای ضدانقلاب و حتی ایمیل، تبلیغات گستردهای را آغاز کرده است که برای کمک به بیماران سرطانی با این شماره تماس بگیرید تا بسته را برای شما ارسال کنیم. این اقدام به صورت رایگان صورت میگیرد و آنها به این طریق نمونههای ارزشمند ژنتیکی ایرانی را بهراحتی بهدست میآورند. نوع دیگری از تبلیغات وجود دارد که بابت انجام آزمایشهای ژنتیکی مبلغی را دریافت میکنند که متناسب با نوع آزمایش، هزینهای حدود 10 تا 300دلار دارد. تبلیغاتی که در این زمینه در شبکههای ماهوارهای و اینترنتی صورت میگیرد، به این صورت است که بهعنوان نمونه ادعا میکنند ما در مقابل 100دلار، برای شما آزمایشهای ژنتیکی انجام میدهیم تا مشخص شود آیا در آینده به بیماری قلبی یا سرطان مبتلا میشوید یا خیر. تبلیغات دیگری نیز در مورد ارایه مشاورههای ژنتیکی به بیماران منتشر میشود که در مقابل آن نیز از بیماران مبلغی دریافت میکنند. همانطور که در بالا ذکر شد، سازمان غذا و داروی آمریکا این عمل را خلاف میداند و مجوزی صادر نکرده است. (برای اطلاعات بیشتر میتوانید به سایت www.genewatch.org مراجعه کنید.) البته با توجه به پیشرفت باورنکردنی ژنتیک در دنیا و از جمله در کشورمان، مردم عزیزمان میبایست از این پیشرفتها بهرهمند شوند، ولی با نیت پاک و واقعی. خوشبینانهترین دیدگاه میتواند این باشد که این نمونهها بیشتر به دیگران خدمت کند تا مردم کشورمان ولی دیدگاه بدبینانه (با توجه به سابقه دشمنی غربیها با مردم ما و مسلمانان) این است که از این اطلاعات میتوان برای اهداف صدمهزننده مانند بیوتروریسم استفاده کرد. از آنجایی که مساله بیوتروریسم مطرح است و از طریق اطلاعات ژنتیکی، ممکن است اقدامات خطرناکی در زمینه تروریسم علیه ایرانیها استفاده شود، روند ارسال نمونههای ژنتیک انسانی به خارج از کشور برای امنیت کشور بسیار خطرناک است و باید مردم را نسبت به این موضوع آگاه کرد. رسانهها بهویژه رسانه ملی باید در این زمینه برنامههای آگاهیبخشی را تدارک ببینند چراکه بهترین راه برای پیشگیری از این موضوع، آگاهسازی مردم است. در این زمینه وظیفه اصلی برعهده وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی است، چراکه خارجکردن نمونهها روی یک تکهکاغذ صورت میگیرد و نمیتوان آنها را در فرودگاهها یا گمرک تشخیص داد و از خروج آنها جلوگیری کرد. این موضوع زندگی ما و نسلهای بعدی کشور را در آینده بهشدت تحتتاثیر قرار میدهد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.