درباره اقدام نشریه شارلیابدو
ولیالله شجاعپوریان . نماینده ادوار مجلس شورای اسلامی و عضو شورای اسلامی شهر تهران
1- حوادث تروریستی اخیر در فرانسه و پیش از آن در استرالیا به کمک رسانههای غربی آمد تا سیاست اسلامهراسی را با اقبال و پذیرشی بیشتر از سوی افکارعمومی دنبال کنند و البته اقدامات برخی جریانهای تندرو و افراطی اسلامی، از قبیل داعش در سوریه و عراق، القاعده در افغانستان و پاکستان و بوکوحرام در نیجریه نیز رسانههای غربی را مسلحتر کرد تا در پیگیری تبلیغات اسلامهراسانه خود زحمت چندانی به خرج ندهند و شعار دروغین «اسلام برابر است با خشونت» را تبلیغ و ترویج کرده، از فضای هیجانی و احساساتی افکارعمومی در غرب تا حد ممکن سود ببرند. 2- سیاستها و معیارهای دوگانه غرب در برابر صلح، حقوق بشر، آزادی و دموکراسی بر کمتر کسی پوشیده است. نیک میدانیم که همه این مفاهیم صلحطلبانه، تنها زمانی از سوی غربیها حمایت میشود که در راستای منافع آنان باشد و به درستی میتوان اقدامات کشورهای غربی در لیبی، سوریه، بحرین، عربستان و بسیاری دیگر از کشورهای اسلامی را ذیل رویکرد رجحان منفعت بر عدالت و صلح تفسیر کرد. اما به واقع سهم ما مسلمانان و مسوولان و مقامات کشورهای اسلامی و عالمان و بزرگان دین در تثبیت و باوراندن شعار «اسلام یعنی خشونت» در افکارعمومی به چه میزانی است؟ آیا شکلگیری اجماع اروپایی بر ضد اسلام را میتوان صرفا به عملکرد رسانههای غربی منسوب کرد؟ آیا نحوه عملکرد برخی اندیشهها و جریانهای اسلامی و نظریهپردازان مسلمان در شکلگیری چنین شعاری تاثیرگذار نبوده است؟ 3- شاید هیچ مجموعهای به اندازه اسلام از ترور و خشونت ضربه نخورده باشد. اکثر کشورهای اسلامی در ازای تاریخ معاصر از تاختوتاز مستقیم و غیرمستقیم کشورهای غربی بینصیب و کمتر نقطهای از کشورهای اسلامی از تیررس جنگافروزی کشورهای غربی مصون مانده است. سرزمینهای زیادی از سوی کشورهای سلطهگر غربی اشغال شدهاند، مسلمانان بیشماری به بهانه استقرار دموکراسی و دفاع از آزادی و حقوقبشر جانشان را از دست دادهاند و پیروان هیچ دینی به اندازه دین اسلام در معرض اتهام و جنگ و خشونت نبودهاند؛ اما متاسفانه تصویر نادرستی که از اسلام و مسلمانان در افکارعمومی غربیان نقش بسته، تصویری توأم با خشونت، بنیادگرایی و افراط است؛ تصویری که با روح و حقیقت اسلام اصیل فرسنگها فاصله دارد. 4- به یقین بخش زیادی از رسالت خطیر ارایه و معرفی چهره رحمانی و صلحطلبانه اسلام برعهده عالمان دینی و اندیشمندان مذهبی در جوامع اسلامی است. قرآن کریم، نهجالبلاغه و دیگر منابع غنی اسلامی سرشار از مستنداتی هستند که حکایت از رویکرد رحمانی دین اسلام دارند. اگرچه واژگانی چون حقوقبشر و مفاهیمی از این دست، خاستگاه غربی دارند...
اما با کنکاشی در منابع اصیل اسلامی درمییابیم پیش از تدوین قوانین حقوقبشر در برهه بعد از جنگجهانی دوم و پیام فرانکلین روزولت در سال1941 به عنوان یکی از مبانی شکلگیری مفهوم حقوقبشر در قرن معاصر، قرآن، نهجالبلاغه و روایات و احادیث امامانمعصوم(ع) سرشار از آموزهها و اصول حقوقبشری و صلحطلبانه است؛ اما متاسفانه بنا بهدلایل مختلف، تلاش و برنامهریزی هدفمندی برای استخراج، پرورش و ارایه جهانی چنین آموزههایی صورت نگرفته و علما و صاحبنظران کشورهای مسلمان بیشتر درگیر اختلافات داخلی و فرقهگریهای خود بودهاند و فرصت کمتری برای دفاع از اساس هویت اسلام رحمانی داشتهاند. 5- ایران به عنوان یکی از کشورهایی که در حوزه تمدن اسلامی، تاریخی دیرینه دارد، میتواند نقشی بیبدیل در ارایه چهرهای صلحطلبانه و رحمانی از اسلام داشته باشد؛ مشروط بر آنکه جریانهای داخلی فهم واقعبینانهتری از مسایل و مصایب جهان اسلام داشته باشند و از شخصیتهای داخلی برجسته در سطح نظام بینالملل به صورت بهینه استفاده شود. همچنین اختلافنظرهای داخلی نباید باعث تضعیف این شخصیتها در سطح جهانی شود. صدور فتوای منع تولید سلاح هستهای از سوی مقاممعظمرهبری و پیام اخیر ایشان خطاب به جوانان غربی میتوانست و باید بهصورت مطلوبتر و در گستره وسیعتری بازتاب یابد. ارایه نظریه گفتوگوی تمدنها از سوی رییسجمهور اسبق کشورمان حرکتی موثر و کارآمد در این راستا بود که میتوانست در صورت حمایت نهادهای موثر داخلی در تصحیح چهره اسلام در افکارعمومی اثربخش باشد. همچنین نامه اخیر سیدمحمد خاتمی به بانکیمون، دبیرکل سازمانملل، کوششی دیگر در این مسیر است که امیدواریم از حمایت و انعکاس رسانهای مطلوب بهرهمند شود، چراکه در این نامه، علاوهبر آسیبشناسی پدیده جنگ و خشونت در جهان، راهکارهای عملی مناسب برای پیشگیری از آن نیز ارایه شده است که میتواند در تصحیح افکارعمومی جهان نسبت به اسلام اثر مطلوب بگذارد. در همین راستا، متاسفانه پیشنهاد اخیر دکتر روحانی، رییسجمهور کشورمان با عنوان جهان عاری از خشونت و افراط نیز با بدسلیقگی عدهای، با سکوت و عدمهمراهی مواجه شد. 6- راهکار دیگر در این راستا اصلاح نظام آموزشی در برخی کشورهای مستعد افراطیگری است. متاسفانه در بسیاری از کشورهای اسلامی گروههای تروریستی با برداشتهای غلط از آموزههای اسلامی به ترویج بنیادگرایی و افراط دامن میزنند و البته برخی کشورهای غربی نیز به واسطه عدم درک صحیح از شرایط منطقه از چنین حرکتهایی حمایت میکنند. در این خصوص، تاسیس دانشگاهها و مراکز آکادمیک بینالمللی و منطقهای معتبر و جذب جوانان مستعد و هدایت آنها در مسیر اسلام اصیل و رحمانی در درازمدت اثرات مطلوبی در پی خواهد داشت. 7- قضیه نشریه شارلیابدو و واکنش سران کشورهای غربی، درس بزرگی به رهبران کشورهای اسلامی آموخت: اینکه وحدت و انسجام کشورها در چنین شرایطی چگونه میتواند افکارعمومی را تحتتاثیر قرار دهد. امروزه بسیاری از حوادث مرگبار و تاثربرانگیز در کشورهای اسلامی رخ میدهد، ولی بهدلیل عدموحدت و انسجام کشورهای اسلامی هیچگاه شاهد شکلگیری جبههای متحد و یکپارچه در کشورهای اسلامی در مبارزه با آنها نبودهایم که تروریسم از جمله آنهاست. برگزاری کنفرانس وحدت اسلامی با حضور علما و بزرگان دینی 69 کشور اسلامی، قدمی بزرگ در این راستا بود و تداوم چنین برنامههایی نیز در تقریب کشورهای اسلامی و کاهش اختلافات، مفید خواهد بود. به راستی اگر قرار باشد توهین یک نشریه فرانسوی به شخصیت مقدس و مورد احترام بیش از یکمیلیاردمسلمان، سران کشورهای اسلامی را دوشادوش همدیگر قرار ندهد، چه موضوعی ظرفیتی دارد که آنان را کنار هم گرد آورد؛ چراکه پیامبر رحمت و مهربانی، نماد غیرقابل تشکیک تمام فرق و گرایشهای اسلامی محسوب میشود. 8- دفاع از هویت و موجودیت اسلام، بهعنوان دین رحمت و مهربانی، رسالت امروز آحاد مسلمانان است و هرگونه اهمال، سستی و کمکاری در این عرصه، میدان را به رقیب خواهد داد تا با تبلیغات گسترده، خشونت و افراط را به مسلمانان منتسب کند و اسلام را بهعنوان نماد خشونت، جنگ، ترور، افراط، بنیادگرایی و تحجر به افکار عمومی ارایه کند. از این رو، بایسته است رهبران دینی درصدد نزدیکی و وحدت جوامع اسلامی برآیند و نظریهپردازان و علمای حقوق، سیاست و جامعهشناسی نیز مبانی نظری اسلام رحمانی را از منابع غنی اسلامی استخراج و معرفی کنند. شکلگیری چنین فضایی بهحق شایسته دینی است که سرشار از توصیه و سفارش به کرامت انسانی، حق حیات، عدالت، مساوات، رعایت انصاف، حق آزادی فردی، گذشت و ایثار، رعایت حقوق غیرنظامیان، ممنوعیت اقدامات تلافیجویانه و... است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.