«ماوس»های زندگیبخش
شیوا جمالی
همه ما کمابیش در مورد تاثیرات شبکههای اجتماعی چیزهایی شنیده یا خواندهایم یا آثارش را در زندگی روزمرهمان لمس کردهایم اما شاید کمتر کسی به ذهنش برسد که شبکههای اجتماعی حتی روی زندگی گربه سرکوچهمان هم تاثیر گذاشتهاند. همنشینی سگ و گربهها با آدمیزاد قدمتی معادل شهرنشینی دارد. نگارههای مصر باستان هم شاهدی بر این مدعاست. این نگارهها نشان میدهد که گربهها بهعنوان نگهبانان سیلوهای گندم در مقابل موشها، موردعلاقه و احترام مردمان باستان بودهاند. گرچه امروزه بهجز گربههای نگهبان موزه هرمیتاژ، گربهها فرصتهای شغلی ارزشمند و تاریخی خود را از دست دادهاند اما این بیکاری و افزایش مشکلات شهرنشینی مانع همراهی این همسایگان قدیمی انسان نشده است. عدهای به خانهها و زندگی بدون دردسر راه پیدا کردهاند اما همه تا این اندازه بخت یارشان نبوده است. بقیه آنها یاد گرفتهاند که چطور با شرایط سخت کنار بیایند. مثلا گربهها به مرور زمان آموختهاند که چطور حتیالامکان باید از خیابانهای پرتردد دوری کنند (علت اصلی وجود موشهای چاقوچله در خیابانهای پررفتوآمد!) یا اینکه در چه مکانهایی امکان یافتن غذا بیشتر است. آنها حتی یاد گرفتهاند چطور با انسانها ارتباط برقرار کنند. آنها با نگاهکردن به شما میفهمند که بهقول معروف شما برای آنها نان و آب میشوید یا خیر. با اینهمه، آلودگی هوا، کمبود غذا و افزایش تعداد خودروها و بعضا آدمها باعث شده که سن گربههای خیابانی به نسبت همنوعان عزیزدردانهشان به کمتر از یکچهارم برسد. برخلاف تصور عموم، گربهها موجودات سختجانی نیستند. خیلی از آنها قبل از رسیدن به سن بلوغ به دلایل مختلف مثل کمبود غذا، بیماری، تصادف و مرگ مادر، جانشان را از دست میدهند. از نظر دستهای از مردم گربهها عامل بیماری و کثیفی و زشتشدن چهره شهر هستند. اما روی دیگر سکه کسانی هستند که دل در گرو مهر این همشهریان نهادهاند. ارغوان، ۳۲ساله، آرشیتکت، از این دست آدمهاست. او میگوید: «گربهها همیشه بخشی از زندگی ما ایرانیها بودهاند و در خانه بسیاری از مادربزرگهایمان همیشه لقمه نان و کاسه شیری به رسم مهربانی برایشان مهیا بوده است. نگاهکردن به موجودات زنده بهعنوان معضل و منشأ آلودگی بهدور از آموزههای دینی و ریشههای فرهنگی ماست.» گسترش کاربرد شبکههای اجتماعی نشان داده است که همفکران ارغوان کم نیستند. در سالهای اخیر دوستداران حیوانات در این شبکهها همدیگر را پیدا کردهاند و ضمن همدلی، تجربیات، مشکلات، راهکارها و دغدغههایشان را با هم به اشتراک گذاشتهاند و از دل این ارتباطات اولین گروههای مردمنهاد حمایت از حیوانات سربرآوردهاند. با بررسی دستکم ۱۵ گروه مختلف حامیان حیوانات در شهر تهران میتوان به این نتیجه رسید که اکثر افراد فعال عضو این گروهها، زنان جوان طبقه متوسط جامعه و دارای تحصیلات دانشگاهی و غالبا شاغل هستند. شیوا، 38ساله، گرافیست و ساکن تهران عضو یکی از این گروههاست. او میگوید: «سالها بود که به گربههای زخمی کمک میکردم و خیلیوقتها در منزل کارهای درمانی را بهتنهایی انجام میدادم. هیچوقت فکر نمیکردم اینهمه آدم مثل من وجود داشته باشد که رنج و درد یک مخلوق خدا را مثل درد و رنج خودشان بدانند. مردم فکر میکنند گربهها هفتجان دارند که این یک تصور کاملا غلط است. آنها درد و رنج را حس میکنند، گرسنه میشوند، سردشان میشود، مادر میشوند و به فرزندانشان عشق میورزند. من معتقدم که زندگی مال همه است.» مهمترین و اصلیترین پنجره ارتباطی این گروههای حمایتگر با حامیان یا همان اسپانسرها، فیسبوک و دیگر شبکههای اجتماعی مشابه است که معمولا از این طریق گزارش فعالیتهای درمانی، فراخوان برای ملاقاتهای حضوری، اطلاعرسانی در مورد بازارچههای خیریه بهنفع حیوانات را به اطلاع مخاطبانشان میرسانند. مریم و دوستانش با استفاده از شبکههای اجتماعی موفق به درمان گربههای خیابانی بسیاری شدهاند. آنها با اطلاعرسانی در مورد گربههای آسیبدیده و جمعآوری هزینه درمان و جراحیهای متعدد زندگی جدیدی به آنها بخشیدهاند. نفس یکی از این گربهها بود که دامپزشکان از او قطع امید کرده بودند، اما مریم و دوستانش تسلیم نشدند و برای درمان این گربه که تقریبا کل پوزه و بینیاش را احتمالا بر اثر تصادف و عفونت از دست داده بود، دست به کار شدند و توانستند از طریق شبکههای اجتماعی توجه کاربران زیادی را جلب کنند. طولی نکشید که نفس حامیان فراوانی پیدا کرد تا جایی که برای ادامه درمان به خارج از کشور فرستاده شد و تا حد زیادی سلامت خود را باز یافت. معمولا بیشتر درآمد این گروهها صرف هزینه درمان و غذا و گاهی اجاره محل نگهداری حیوانات تحتسرپرستیشان میشود، اما گروههایی صرفا هدف خود را روی عقیمسازی معطوف کردهاند. مریم سیویکساله دانشجو و عضو سابق یکی از این گروههاست. او میگوید: «یک گربه ماده عقیمنشده و فرزندانش در طی هفتسال سیصدوهفتادهزار گربه به دنیا میآورند، اگرچه در شرایط نامساعد این بچهگربهها قبل از رسیدن به سن زادوولد میمیرند، اما چرا باید حیوانی به دنیا بیاید که با زجر بسیاری بمیرد؟ و البته زیادشدن جمعیت گربههای خیابانی بهمعنای مریض و زخمی بیشتر و تمامنشدن کار امدادونجات است. تلاش ما بر این است که با کمکهای مردم علاقهمند، گربههای بیشتری را عقیم کنیم. هزینه جراحی لگن یک گربه تصادفی چیزی در حدود یکمیلیونتومان است که معمولا با مشارکت سی تا چهلنفر تامین میشود. درحالیکه هزینه عقیمکردن یک گربه به نرخ اصطلاحا حمایتی (با همکاری دامپزشکان حامی حیوانات) بهطور متوسط صدوپنجاههزارتومان است. یک لگد ناقابل که بهراحتی باعث پارگی دیافراگم بچه گربه میشود و تنها با یک جراحی پرریسک و هزینهبر ممکن است بتوان از مرگ دردناک و خفگی تدریجی گربه جلوگیری کرد. به نظرم عقیمسازی و فرهنگسازی مهمترین وظیفه پیش روی ماست. در کشور مسلمان و همسایه، ترکیه هزاران گربه خیابانی عقیمشده در کنار مردم زندگی میکنند. شهرداریها در پارکها و مکانهای عمومی، فضایی برای غذاخوردن گربهها تعبیه کردهاند. در زمستانهای سرد ترکیه دیدن منظره کارتنهای عایقشده برای پناهدادن به گربههای شهر منظرهای آشناست. متاسفانه تصورات عجیب و نادرستی در مورد گربهها در کشور ما وجود دارد؛ اینکه گربهها بیچشمورو هستند و باعث نازایی میشوند یا اینکه موی آنها وارد ریه میشود! همه اینها در حد افسانههای محلیست و به هیچ عنوان صحت ندارد.»حیوان مجروح معمولا پس از درمان، عقیم شده به محل اولیه زندگیاش بازگردانده میشود، اما گاهی آسیبهای وارده به حدی است که منجر به معلولیت میشود و دیگر حیوان بهتنهایی قادر به ادامه زندگی در خیابان نیست. در این صورت حیوان وارد روند واگذاری به افراد داوطلب یا واکسیناسیون و ورود به پناهگاه میشود. پناهگاههای مردمی برخلاف پناهگاههای دولتی سایر کشورها بدونکشتار و بدونقفس است. اداره این پناهگاهها هزینه بسیاری دارد که به سختی تامین میشود. یک پناهگاه با حدود ۳۰۰ گربه و روزانه دووعده غذای گرم، هزینه کارگر، تاسیسات سرمایشی و گرمایشی هزینههای پزشکی، قرنطینه، واکسیناسیون و حملونقل... ماهیانه حداقل 10میلیونتومان خرج برمیدارد. با وجود هزینههای زیاد و مشکلات فراوان این پناهگاهها سرپا هستند و هزاران حیوان معلول و آواره را پناه دادهاند. چرخ بسیاری از این پناهگاهها با کمکهای مالی مردم علاقهمند، با آبونمانهای ماهانه یا کمکهای مقطعی، پتوهای دستدوم، غذاهایی اهدایی (اسکلت مرغ، سیبزمینی، ماکارونی) داروها و وسایل پانسمان اضافی خانهها و کمکهای فیزیکی داوطلبان میچرخد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.