|

نکاتی درباره یک اقدام موهن

اکبر نصراللهی . مدرس دانشگاه

توهین‌به مقدسات مسلمانان و «اسلام‌هراسی» پدیده جدیدی نیست و غرب پس از فروپاشی شوروی و افزایش گرایش به اسلام در بسیاری از کشورهای غربی، به شکل گسترده‌ای آن را در دستور کار خود قرار داده است. انتشار کاریکاتورهای موهن در نشریات مختلف دانمارکی، تهیه و انتشار فیلم «فتنه» و انتشار فیلم ضداسلام موسوم به «بی‌گناهی مسلمانان» در یوتیوب و کاریکاتور موهن درباره پیامبر گرامی‌اسلام(ص) در نشریه فرانسوی «کلوزر» و به‌تازگی انتشار مجدد کاریکاتور اهانت‌آمیز به آخرین پیامبر خدا در نشریه شارلی‌ابدو از نمونه‌های آن است. انتشار مجدد کاریکاتور موهن در مجله شارلی‌ابدو پس از حمله به دفتر این نشریه و کشته‌شدن چندنفر، لجبازی، تحریک‌آمیز و آتش‌زدن به انبار باروت و خطرناک است. این نشریه در شرایط عادی 60هزار تیراژ دارد اما انتشار آن با کاریکاتور موهن در تیراژ سه‌میلیون‌نسخه، خلق نفرت و لجاجت است. این اقدام، شکاف بیشتر بین مسلمانان و غرب، افزایش نفرت دینی و مذهبی و تقویت مواضع صهیونیست‌ها را موجب می‌شود. حمله به شارلی‌ابدو یا بدون سازماندهی سرویس‌های جاسوسی غرب صورت گرفت یا به قول و ادعای ژان ماری لوپن، رهبر سابق حزب جبهه‌ملی فرانسه کار سرویس‌های مخفی غرب است. در هر صورت پشت این اقدام و انتشار مجدد کاریکاتور ممکن است اهداف زیر باشد: الف) تحریک مسلمانان برای اقدامات خشن ب‌) تقویت گفتمان و راهبرد اسلام‌هراسی ج) جلوگیری از رشد فزاینده اسلامگرایی با تقویت این گفتمان د‌) ایجاد اجماع ضدمسلمانان ه) بهره‌برداری صهیونیست‌ها و گروه‌های افراطی ضداسلامگرایان در این خصوص به‌ویژه راه‌های مقابله با راهبرد اسلام‌هراسی غرب چند نکته مهم وجود دارد: 1- غرب ادعا می‌کند آزادی بیان از ارکان لیبرال‌دموکراسی است و نمی‌توانند «آزادی بیان» را محدود کنند و جلو این اقدامات را بگیرند. «برخورد دوگانه» مجامع بین‌المللی و کشورهای غربی به‌ویژه فرانسه درخصوص موضوع‌ها و کشورهای مختلف (انتخابات، تروریسم، حقوق اقوام، زنان و...) نیز اگرچه جدید نیست اما تاریخی و به‌یادماندنی خواهد بود. در همین خصوص روزنامه تلگراف انگلیس در ۲۷ژانویه ۲۰۰۹ نوشت: «موریس سینت، کاریکاتوریست شارلی‌ابدو، به دلیل انتشار مطلبی و نقل لطیفه‌ای در مورد پسر نیکولا سارکوزی، نخست‌وزیر وقت فرانسه، برکنار شد.» جرم موریس سینت برانگیختن نفرت علیه یهودی‌ها اعلام شد. موریس بعد از ازدواج پسر سارکوزی با دختری از یهودیان ثروتمند فرانسوی نوشت: «این پسر به‌زودی مدارج ترقی را طی خواهد کرد.» بعد از نوشتن این جمله، سردبیر مجله هوادار آزادی بیان، شارلی‌ابدو از او می‌خواهد عذرخواهی کند. او نمی‌پذیرد و اخراج می‌شود. در برخی کشورهای غربی انتقاد از همجنسگرایی و اظهارنظر، سوال و تحقیق و تردید درخصوص هولوکاست غیرقانونی و ممنوع است. به‌عنوان مثال انتقاد از هولوکاست در فرانسه تا یک‌سال زندان و حدود سه‌هزارفرانک جریمه دارد. همچنین بریتانیا با انتشار عکس‌های خصوصی همسر نوه ملکه انگلیس در مجله کلوزر فرانسه به‌شدت مخالفت و بر جمع‌آوری و بازگرداندن عکس‌ها اصرار کرده است. 2-توهین به مقدسات ادیان مختلف، غیراخلاقی و خلاف مقررات بین‌المللی از جمله بند 3ماده19و 20میثاق بین‌المللی حقوق مدنی است. در بند 3ماده19، حق آزادی بیان نامحدود نیست و باید به حقوق حیثیت دیگران و حفظ نظم عمومی توجه شود. در ماده 20همین میثاق، تبلیغ برای جنگ و ترغیب کینه‌ورزی از هر نوع ملی، مذهبی و نژادی ممنوع است. علاوه‌براین مواد، در اعلامیه حقوق‌بشر ملل‌متحد مصوب 1948، اعلامیه کمیسیون حقوق بشر سازمان ملل متحد 1996، بیانیه اجلاسیه سران سازمان‌ملل‌متحد در 12 دسامبر 2003 و بیانیه مصوب اجلاسیه دوربان سال 2003 نیز بندهایی به محکومیت توهین به ادیان و چهره‌های آسمانی اختصاص یافته است. 3- نخبگان و مردم مسلمان باید با استفاده از ظرفیت‌های مختلف، مستند و پیوسته، مرز خود را از این نمایندگان جعلی جدا کنند و ریشه‌های تروریسم را خود بشناسند و به دیگران بشناسانند. افزایش سواد رسانه‌ای، مخاطبان را در مقابل تبلیغات ضداسلامی رسانه‌های غربی واکسینه می‌کند. 4- رسانه‌های غربی در چنین مواردی از تاکتیک‌هایی مانند «قاعده تعمیم» استفاده کرده و اقدامات «القاعده و داعش» را به عموم مسلمانان تعمیم می‌دهند. برای مقابله با این تاکتیک لازم است تفاوت القاعده و داعش با اسلام و مسلمانان راستین بیان و نقاط قوت تمدن اسلامی بزرگنمایی شود. ضمن اینکه از تاکتیک «حساسیت‌زدایی» رسانه‌های غربی نیز نباید غافل بود. 5- مسلمانان و رسانه‌های کشور‌های اسلامی ضمن اینکه باید به وظایف خود در قبال این اقدامات مهم عمل کنند، نباید ناخواسته در مسیر اهداف استراتژیست‌های ضد‌اسلامی غرب گام بردارند. یکی از اهداف و محتوای مصرح در اهانت‌های مختلف (فیلم، کاریکاتور و...) به پیامبر رحمت (ص) و انعکاس واکنش‌های مسلمانان، نسبت‌دادن خشونت و بی‌منطقی به مسلمانان و اسلام‌هراسی است. در پوشش خبری اعتراضات مسلمانان از نشان‌دادن چهره‌ها و اقدامات خشن و غیرمعقول خودداری و با برجسته‌کردن تصاویر منظم، شعارهای منطقی، مصاحبه‌ها و تظاهرات علما، دانشجویان و فرهیختگان و افراد آرام، منطقی و مطلع و استناد به مقررات بین‌المللی، هوشیاری کشورهای اسلامی به تصویر کشیده شود و اجازه داده نشود غربی‌ها، هم اهانت و هم اینکه خود را مظلوم معرفی کنند. 6- معمولا در پوشش اخبار کشورهای اسلامی و مسلمانان، ارزش خبری «برخورد» غالب است، که باید با واقع‌نمایی و بزرگنمایی اقدامات مثبت این کشورها و کوچک‌نمایی جنگ، خشونت و درگیری و اختلافات آنها، اصل توازن در پرداخت به ارزش‌های خبری رعایت شده و گرایش‌ها و باورهای حقوق‌بشری مسلمانان (مثل فرهنگ صلح، قانونمداری، نوع‌دوستی، بخشش و...) ترویج شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.