یاد وطن به روایت ابراهیم گلستان و رضا قاسمی
نوستالژی، بیماری یا غم غربت؟
عسل عباسیان
ضد رمانتیک «داریوش آشوری»، مولف و مترجم نامآشنای ایرانی که سالهاست در پاریس سکونت دارد، در یک ظهرِ زمستانی، تلفن را که برمیدارد و اسم «غربت» و «نوستالژی» را میشنود، به یک جمله بسنده میکند چون میخواهد از لیست خط بخورد و حوصله مباحث رمانتیک را ندارد. او میگوید: «طبیعتا در ایران هم غریب بودیم.» البته او قبلا در مصاحبهای گفته بود که ایرانش را در یک چمدان جا داده و با خودش به پاریس برده و احتمالا آنجا احساس غربت ندارد. غربت، فارغ از جغرافیا «ابراهیم گلستان» اهل مصاحبه نیست، این را همه میدانند. با این حال شانسمان را امتحان میکنیم و زنگ میزنیم تا در پیش از ظهرِ یکشنبه لندن، از او هم بخواهیم تا «غربت»اش را پس از 40سال دوری از وطن بازگو کند. همیشه گفتهاند بداخلاق است اما در پاسخِ به «شرق» مبادی آداب است و با صدایی پر صلابت ولی عاری از بداخلاقی، تاکید میکند: «هرکسی خارج از کشور است در غربت نیست. غربت یک امر نفسانی است و نه یک امر جغرافیایی. خیلیها اینجا هستند و غریب نیستند. خیلیها هم داخل ایران هستند و غریبند. غربت یک امر حسی است که نباید از آن برداشتِ لغتنامهای کرد.» و تا میپرسیم شما چطور؟ شما چهوقت در این سالها دچار غربت شدید؟ بیدرنگ پاسخ میدهد: «همه میدانند که اهل مصاحبه نیستم!» بی اعتنا به پشتِسر «رضا قاسمی» از سرزمین سارتر و کامو و ژید و دوراس، پاریس، پشت خطوط تلفن میگوید تصمیم دارد مصاحبه نکند و مدتهاست به این عهد وفادار بوده، اما وقتی میگوییم موضوع مربوط به داستاننویسی نیست، نرم میشود و وقتی سوژه را میشنود، اشاره میکند که پیشتر در مصاحبههایش به این موضوع اشاره کرده و ادامه میدهد: «اهل نوستالژی نیستم چون نوستالژی یکجور بیماری است. من به پشتسر نگاه نمیکنم. هفت، هشتقرن پیش، در شعرها، نقالی وسط نقلش میگوید البته مردمان قدیم مثل الان نبودند و از مردمان قدیم تعریف میکند. این نگاهِ به گذشته یک امر همیشگی است که باید مقابلش ایستاد. پیش از اینکه از ایران بیرون بیایم موضوع برایم حل شده بود و تصمیمم را برای نگاهنکردن به پشتسرم گرفته بودم. پس نوستالژی برایم بیمعناست.»
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.