ملک سلمان و ایران
ترجمه: آناهیت روحانی
در ماه مارس سال٢٠٠٩ میلادی، جان برنان، مشاور ارشد اوباما در امور تروریسم با ملکعبدالله در کاخ اختصاصی او ملاقات کرد و به نمایندگی از رییسجمهوری آمریکا از او خواست تا با نوری مالکی، نخستوزیر وقت عراق، روابط حسنهای ایجاد کند. او در راستای این هدف درخواست کرد ریاض به بغداد، سفیر اعزام کند و نخستوزیر عراق را به عربستان دعوت کند. اما ملکعبدالله زیر بار این درخواست نرفت چرا که معتقد بود نوری مالکی درهای عراق را روی ایران باز کرده است. براساس سندی موثق از اسناد افشاشده «ویکیلیکس» ملکعبدالله گفته بود: «من به این مرد اعتماد ندارم، او دستنشانده ایرانیهاست.»
گفتوگوی افشاشده با «برنان» بهشکل علنی از خصومت عربستان با ایران پرده برداشت. رهبران سعودی مدعی بودند تمامی سیاستمداران شیعه دستنشانده ایران هستند و بر هر مشکل امنیتی در منطقه برچسب ارتباط با ایران را میچسبانند. امروز جانشین ملکعبدالله، سلمانبن عبدالعزیز، همان سیاست پیشین را به میراث برده و کماکان ایران را کشوری با گرایش انقلابی میشناسد که در این میان روابط پرتنشی هم با ایالاتمتحده دارد. بهنظر میرسد شاهسلمان با وجود حرکتهای شیعی در مرزهای جنوبی خود با یمن، در معرض خطر بیشتری باشد. هرچند تهران حمایت خود از حوثیها را بهصراحت حمایت از حزبالله لبنان ابراز نمیکند اما پرواضح است که سعودیها از این بابت بسیار نگرانند. آنچه مسلم است اینکه شاهسلمان نیز بهاندازه برادر ناتنی خود روی چالشی که از جانب ایران متوجه عربستان است متمرکز است. او در ملاقاتی که بیش از یکهفته پیش با ششسناتور آمریکایی داشت بر آنچه «خطرات ایران هستهای» مینامید تاکید کرد. او ساعتی پس از رویکارآمدن در تلویزیون ملی این کشور خطاب به ملت خود گفت: «ما همچنان در مسیر صحیح و همیشگی سابق گام برخواهیم داشت و اتحاد ملتهای عرب از واجبات است.» و این به این معناست که صرفنظر از سیاستهای اتخاذی آمریکا در قبال ریاض یا توافق هستهای ایران و ایالاتمتحده، عربستان همچنان رقابت با ایران را دنبال خواهد کرد. اینک تنها کورسوی امید بهبود روابط این دوکشور یک امر است و آن اینکه داعش برای منافع هر دو این کشورها مضر است. با استناد به این نکته، آمریکا و سیاستگذاران غربی شاید بتوانند با تشویق سران این کشورها به اتحاد علیه داعش، قدری از تنش میان ایران و عربستان بکاهند. تهران و ریاض میبایست بپذیرند که هماکنون پای منافع مشترکشان در تقابل با داعش در میان است و این به مفهوم غلبه بر دهههای متوالی رقابت و بیاعتمادی است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.