|

قلب‌ها را مراعات کنید

محمدعلی زم- فعال فرهنگی

حضرت «مشفق» کاشانی، شاعر غزلسرای معاصر هم، در جمع یاران و هموندان خودش در خانه شاعران ایران آرام گرفت. یاد گذشتگان و خاطره‌گویی از هم‌باوران و هم‌یاران شعر انقلاب همچون سپیده کاشانی، طاهره صفارزاده، مهرداد اوستا، سلمان هراتی، قیصر امین‌پور، سیدحسن حسینی و... برای همگانی که آن دوران را سپری کرده‌اند، سراسر یادآور شیرینی‌هاست؛ روز‌های سخت انقلاب که هیچ مادیت و مزیتی در کار و چنته نبود و هیچ‌وجه و رتبه‌ای بر دوش و دیوار کسی نبود و هیچ زمین و مدرک و حقوق مادام‌العمر و هیچ ویلا و برج و صدارتی برای شعرسرودن و همراهی با انقلاب نبود. هرکس باید جانش را در دست می‌گرفت و به خیابان و اداره و مدرسه و مسجد و دانشگاه و راهپیمایی و حوزه و حجره می‌آمد تا حرف خدا، حرف مردم و باور به یک راه را درهم بیامیزد و از آن سخن بگوید و سبد جانش را ضامن صحت کلامش به‌دست بگیرد و تقدیم جست‌وجوگر آن کند. روز‌هایی که انقلاب شعر، مجله، قصه، رمان، نقاشی، مجسمه، سینما، نمایش، گرافیک و کاریکاتور هنرمندان مدافع چندمیلیاردی نداشت. و نه کسی جرات می‌کرد در مخیله خود، موسیقی بنوازد و نه کسی شجاعت آهنگسازی برای مخیلات و ذهنیات خویش را داشت، سینما‌ها به جرم آن‌گونه‌بودنشان و سازها به جرم کارکرد نزدیک حرامشان، در صندوق‌خانه‌ها استتار! و تا هم اینک هم جرات خودنمایی نیافته‌اند و فقط با برخورداری از مزیت لطف! صدای خود را به صدا درآوردند! مردان و زنان شعورمند و فرهنگ‌مداری بودند که در خفا و از ترس جور بدفهمان، از کلیتی به نام هنر، دم می‌زدند. ساختمانی در خیابان کاخ آن روز و فلسطین امروز در اختیار گرفتند تا بساط هنری را برپا کنند که دیری نگذشت این سهم برای هنر، گران! آمد و فرمان تخلیه زورکی آن صادر شد. نیمچه شاعران پناه‌جو و نیمه شعرهای از نفس پریده، سرگردان یافتن مأوایی بودند.

... که خبر رسید «حظیره القدسی» مربوط به بهایی‌ها در حوالی خیابان حافظ کنونی و تقاطع ثریای آن روز، متروکه رهاشده‌ای است و جهاد سازندگی آن را سرزمین نگهداری ماشین‌های قراضه و متروکه جهادگران خویش کرده است! فشارهایی که به درگاه نماینده وقت حضرت امام(ره) در جهاد سازندگی وارد آمد، یک اتاق (کتابخانه فعلی حوزه) به بهانه برپایی نمایشگاهی از عکس‌ها و نقاشی‌های انقلاب، موقتا- یک ماهه- در اختیار هنر تولد نیافته انقلاب، قرار گرفت. مخالفت‌های فراوان همکیشان جهادی نماینده امام(ره) آن‌گونه سنگین و سهمگین بود که جناب ناطق نوری خود، یک‌تنه سینه سترگ کرد و آن اتاق را تحویل هنر انقلاب داد. جلسات شعر با حضور جسته و گریخته ادیبان یا علاقه‌مندان به شعر و با حضور نسبتا پی‌درپی عزیزانی چون اوستا، لاهوتی، محمدعلی مردانی، شاهرخی، موسوی گرمارودی، سپیده کاشانی، سیمین‌دخت وحیدی، حمید سبزواری و مشفق کاشانی و... راه‌اندازی شد. هم‌اینان که در آن روز همه در یک سطح و اندازه قلمداد می‌شدند، دور هم روی موکت و فرش‌پاره و بعد‌ها روی پیت حلبی و چهارپایه و کمی اینطرف‌‌تر روی صندلی‌های زهواردررفته و بعضا رادیاتور‌ها و صندلی‌های جدا شده از ماشین‌های اوراقی جهاد به نقد و نظر، شعرخوانی می‌پرداختند. حضور گهگاهی استاد محمدرضا حکیمی، علت و جذبه‌ای برای پیداشدن سر‌و‌کله جوانان علاقه‌مند به ادبیات شد. قیصر امین‌پور هم که از «گتوند» دزفول و اندیمشک و پس از قبولی در کنکور زبان و ادبیات فارسی، به تهران آمده بود و در جست‌و‌جوی جای خواب و خوابگاهی بود، به کاروان شعر نورسته انقلاب پیوست. سیدحسن حسینی که مشغول گذراندن ایام سربازی‌اش در ارتش بود و من از طریق مجله «خانواده و سرباز ارتش» او را شناخته و سنجیده و به همکاری مطبوعات ارتش دعوتش کرده بودم، به حوزه آمد و کم‌و‌بیش جوانانی چون علی معلم، ساعد باقری، نیکو، میرشکاک، براتی، وسمقی، اسرافیلی و محمودی- که سپه‌داران شعر امروزند- به جلسات شعر حوزه راه یافتند. تنها وسیله پذیرایی آن روزگاران، حداقل در مدت دوسال، کتری بزرگی بود که روی یک پیت حلبی خالی از روغن 20کیلویی پر از چوب و هیزم فراوان در باغ حظیره، آبش جوش می‌آورد و با یک استکان دسته‌دار توسط کارگری دست و لباس چرکین به نام «حفیظ» دور چرخانده می‌شد! آرام‌آرام شاعرانی که از شهرستان‌ها خبر تشکیل چنین جلساتی را ‌شنیده بودند، خود را شتابان به آنجا می‌رساندند تا در آنجا یاد بگیرند و از آن الگوبرداری کنند و در شهر‌های خود جلسات مشابه شعر و شعرخوانی راه بیندازند. سلمان هراتی از تنکابن، نصرالله مردانی، احدبیگی، خلیلی (مذنب) از شیراز و... هفتگی می‌آمدند و می‌رفتند و سلمان هراتی مستعد نوپرداز شعر انقلاب در یکی از همین پنجشنبه و جمعه‌های رفت‌و‌آمد به جلسات شعر، در جاده تنکابن تصادف کرد و به رحمت ابدی خدا پیوست. بارها و بارها از شاعران آن دوران پر از اخلاص و سرشار از خوبی، صفا و صمیمیت یاد می‌کردند؛ دورانی که هنوز هیچ‌کس به انگ چپی یا راستی نمایانده و مطرود نشده و ناباوران انقلاب و تازه‌به‌دوران‌رسیده‌ها، حامی اصولی انقلاب نشده بودند. عزیزان غصه‌دار و دردمند و باقیمانده در کاروان شعر و قصه و ادبیات و هنر انقلاب از خود مواظبت کنید که هیچ‌کس نگران تپیدن قلب‌های شما نخواهد بود. قلب‌های خود را مراعات کنید.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.