روزهای جادویی
نیکو ترخانی . اجراگر «مرثیهای برای کتابسوزیها»
مرثیهای برای کتابسوزیها برای من تجربه غریبی است. با باورها و جهان ذهنی علی اتحاد پیش از این بهخوبی آشنا بودم و بهخوبی میشناختمش؛ اما پاگذاشتن به این جهان، جزوی از آنشدن و زیستن در آن - حتی برای همین مدت کوتاه اجرا و تمرینهای پیش از آن- چیز دیگری است. اینبار جهانی را که تا به حال تنها وصفش را شنیده بودم، با تمام وجود لمس کردم و به زیست هرروزهام بدل شده است. متنهایی که علی اتحاد برای نگارش آنها مدتها وقت و عمر صرف کرده است؛ این روزهای مرا جادویی کردهاند. هربار با پوشیدن لباسهای اجراگویی از بند امروزم رها میشوم و در زمانی که هیچگاه در درازنای تاریخ تجربه نشده یا اگر هم شده، به واسطه تخریب متون کهن و جرح و تعدیل تاریخ به دست مورخان به فراموشی سپرده شده است؛ من هم به نسیان سپرده میشوم. نیکو هرروز میمیرد و زنی اثیری به سالخوردگی تاریخ باززاده میشود؛ زنی که خود مینویسد؛ خود تلاش میکند تا به یاد بسپارد و خود میسوزاند و به همراه دستنوشتههایی که خود آنها را نگاشته بود و اکنون خود میسوزاندشان، دود میشود و به هوا میرود. هربار در پایان اجرا میگرید و بر پیکر بیجان آنچه از دست رفته، سوگواری میکند. موجودی شبیه به مادر-زمین که خود میزاید و خود با تنلرزهای آوار میکند، اما دست از این زایش و تخریب مدام نمیکشد و هرروز و هرروز کنش خود را تکرار میکند. جهانی که علی اتحاد دست به آفرینش آن زده، از بند زمانومکان رهاست. به باور من پیمودن طبقات مختلف و استفاده از رسانههای متنوع از دیرباز تاکنون، تاکیدی بر همین عدمثبات و قطعیت است. حتی استفاده از تصویر مجازی (ویدئوها) و اجرای زنده در کنار هم نیز باز به این فرامکان-زمانی و حتی فراحقیقت- مجاز اشاره دارد. چه فرقی میکند که در کهنروزگارانی آدمهایی با این پوشش فرصت زیستن بر این رقعه را -اشاره مستقیم به متن- یافته باشند یا تنهاتنها زاییده تفکرات خالق آن باشند؛ مهم این است که ما هیچراهی برای کشف و درک آنچه نابود شده است، نداریم و تنها به تصور آن بسنده میکنیم. در فیلم چریکه تارا اثر بهرام بیضایی شخصیتی وجود دارد که از دل دریا بیرون میآید و از طایفهای سخن میراند که نامی از ایشان در تاریخ بر جای نمانده است. شیوه نگارش علی اتحاد گرچه با استاد بیضایی تفاوت زیادی دارد، اما از نظر تصور گذشتهای که به واسطه تخریب متون چیزی از آن بر جای نمانده است؛ به قلم استاد شباهت دارد. در کل، لمس این جهان تازه که گویی جادوی زندگی و مرگ هنوز در آن معنا دارد و رنگ نباخته است؛ احساسی بس دلپذیر برای من اجراگر ایجاد میکند و گرچه تلنگری به جهان واقع و جایی که در آن زیست میکنیم و آنچه از دست دادهایم و همچنان هم از دست میدهیم میزند؛ اما وجود مستقل خود را داراست.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.