|

علی شمس، نویسنده و کارگردان «قلعه‌انسانات»

جشنواره لاغری داریم

رضا آشفته: قلعه انسانات کاری از ایران و ایتالیا به نویسندگی و کارگردانی علی شمس در تالار تازه‌تاسیس باران (واقع در خیابان فلسطین‌جنوبی پلاک292) اجرا شد. این نمایش در بین آثار خارجی بخش بین‌الملل سی‌و‌سومین جشنواره تئاتر فجر در چهار‌شب‌اول بیشتر از بقیه سروصدا کرد؛ نمایشی که در آن به ظالم و مظلوم از منظر تاریخ تا جهان‌معاصر پرداخته می‌شود و انگار داعش، مغول، بربریت، فاشیسم، دگماتیسم و مثال‌های وحشیگرایانه در تمام دنیا و در تمام زمان‌‌ها جاری و ساری بوده است. با این کارگردان جوان و خوشفکر و خلاق ایرانی که در رم زندگی، کار و تحصیل می‌کند گفت‌وگو کرده‌ایم که می‌خوانید:

‌آیا از ابتدا مشخص بود که نمایش برای فجر کار می‌شود؟ بله، آقای حسین طاهری -مدیر اسبق مرکز هنرهای نمایشی- از ما دعوت کرد که کاری مشترک بین ایران و ایتالیا تولید کنیم و البته آن زمان دبیر جشنواره مشخص نشده بود، برای همین با تاکید مدیر مرکز گفت که کار را با تضمین به دبیر اعلام می‌کنیم. همین ‌زمینه‌ساز گفت‌وگوی من با کمپانی ایتالیایی به‌نام سالااونو شد که کار قبلی‌ام به‌نام دال‌خوتای نامک را با همین کمپانی کار کرده بودم. آنها هم حمایت از ما را با پرداخت چهارهزارو500یورو به شکل نقدی و غیرنقدی اعلام کردند. آنها عهده‌دار هزینه‌هایی مانند دستمزد بازیگران، مکان تمرین و از این دست شدند. ما از اکتبر تا همین 10روز پیش در رم تمرین می‌کردیم که پس از این به تهران آمدیم و تمرین‌ها را پیگیری کردیم. ‌در ایران به چه‌شکلی قرار است که از این کار مشترک حمایت شود؟ ما اشتباه کردیم چون بدون نوشتن توافقنامه‌ای در آنجا شروع کردیم به کارکردن. ما در ایران خیلی راحت قول‌و‌قرارها را با حرف‌زدن پیش می‌بریم اما این حرف‌زدن باعث شد که کارمان از بن‌و‌ریشه انکار شود. از یک‌سو حسین طاهری رفته و از‌ سوی‌ دیگر توافقنامه کتبی نداریم بنابراین خیلی راحت پرسیدند با کی حرف زده‌ای. تنها بین ما یک‌ نامه وجود دارد که می‌توانست بیانگر گفته‌ام باشد اما به‌هررو با ردشدن حرفم امکان داشت که دیگر حیثیت کاری‌ام را در کمپانی ایتالیایی و کار در آنجا از دست بدهم. انگار می‌خواستند همه زحمات چندین‌ساله‌ام را بر باد دهند. ‌چطور این گره کور را باز کردید؟ بخشی از دوستان داخل بدنه جشنواره کمک کردند، علی‌اصغر دشتی واقعا به دادم رسید. دبیر جشنواره هم کمک کرد. درواقع فردی در این بین مقصر نبود بلکه مقصر، بی‌برنامگی و بی‌نظمی سیستم است. افراد هم به‌ناچار تن به این تقصیر خواهند داد. ‌کمک جشنواره به شما چگونه است، آیا کمک مالی هم می‌شوید؟ فعلا قرار است که حمایت مالی هم بشویم اما تا الان که یک‌ریال هم دریافت نکرده‌ایم. کمک فقط برای این است که پا به جشنواره بگذاریم و جلو آبروریزی بنده را بگیرند که بتوانم همچنان با کمپانی‌ام کار کنم. به‌قول معروف آنقدر تحت‌فشار قرارت می‌دهند که اصطلاحا به مرگ می‌گیرند که به ‌تب راضی باشی. متاسفانه کمک شاقی نکرده‌اند و همه به نسل ما بی‌اعتماد شده‌اند و حتی بی‌احترامی هم می‌کنند. ‌چه دلیلی دارد که نسبت به شما بی‌اعتماد شوند و حتی بی‌احترامی هم بکنند؟ هیچ‌فهمی از این قضیه ندارم. ما داریم در یک سیستم غیرمنظم رفتار می‌کنیم و کار می‌کنیم. نمی‌دانم ریشه‌یابی‌اش کجاست؟ اما این قضیه هست. آدم‌ها بلاتکلیف و سرگردانند. از یک‌سو مشکلات هست، تحریم‌ها هست و از سوی دیگر بی‌برنامگی و زیرآب‌زدن‌ها هم هست. به این قضیه باید مشکلات مالی و اخلاقی را هم افزود. به‌همین‌دلیل ساده اتفاق درست‌ودرمانی در بین نیست. به قول معروف؛ «شهر خالی است ز عشاق بود کز طرفی/ مردی از خویش برون‌ آید و کاری بکند؟» بنابراین وضعیت درستی نیست و امیدوارم جشنواره در روزهای باقی‌مانده‌اش به اتفاق بایسته‌ای برسد. متاسفانه جشنواره امسال بسیار لاغر است. ‌مگر وزن کرده‌اید که جشنواره لاغر است. چگونه آن را ارزیابی می‌کنی؟ به‌لحاظ هجمه کشورهای خارجی می‌بینیم که در آن حضور پررنگی نسبت به سال‌های پیش هم نیست. کشورهایی مثل کویت و عمان که صاحب تئاتر نیستند حضورشان برای یک جشنواره بین‌المللی سی‌وچندساله مناسبتی ندارد. از سوی دیگر فقط از پنج‌کشور صاحب تئاتر کار در جشنواره هست. مطمئنا این کم‌شدن آثار خارجی به‌دلیل توقعات مالی است که به رقم قابل‌اعتنایی نرسیده است. در فقدان آدم‌ها و کارهای بزرگ و در نبودن اتفاقات بزرگ است که جشنواره دارد از آن حس‌و‌حال بین‌المللی‌بودنش دور می‌شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.