|

آنهایی که برده‌اند و آنهایی که نمی‌بخشند

سعید برآبادی

اول صفت‌ها آمدند و اسم‌ها فقط در جیب‌ها بود. بعد اسم‌ها از جیب‌ها بیرون آمدند و در قدم‌آخر هم عددها کنار اسم‌ها و صفت‌ها قرار گرفتند تا پازل کامل شود. حالا مردم راحت درباره میلیاردها ‌تومان فساد حرف می‌زنند؛ ساخت‌و‌سازهای غیرقانونی، زمین‌خواری‌ها و اختلاس‌های عجیب‌و‌غریب. پرونده‌ها متهم‌های خود را معرفی کرده‌اند و مردم کوچه‌و‌بازار به اسم می‌شناسندشان. صابر، کارمند یکی از اداره‌های دولتی است که خبرهای فساد اقتصادی را پیگیری می‌کند: «برای شنیدن این خبرها تشنه بودم، سال‌ها بود که همه از فساد حرف می‌زدند اما کسی نمی‌گفت پای چه گروه یا فردی درمیان است، همیشه یک‌سری اسم بود که حتی مطرح هم نمی‌شد، چه‌برسد به دادگاهی کردن‌شان و باز پس‌گیری پول‌هایی که دزدیده‌اند.» البته که خوشحال نیست، می‌گوید که اداره‌ای که او کار می‌کند، مدتی است با کمبود بودجه مواجه شده و این نشان می‌دهد که دولت مشکلات مالی دارد. «وقتی چنین افرادی در بدنه دولت‌های قبلی باشند طبیعی است که پول به دولت جدید نمی‌رسد، پول به دولت‌های بعدی هم نمی‌رسد، پروژه‌ها می‌خوابند و کار کم می‌شود و مردم در فشار قرار می‌گیرند.»

مردم از منتشرشدن حکم‌های قضایی برای مفاسد اقتصادی هم رضایت دارند اگرچه فکر می‌کنند، اینها تمام فهرست بلندبالای موردنظر نیستند. «قادر» کارخانه‌داری است که در خیابان طالقانی برای جلسه‌ای با صندوق ذخیره ارزی آمده است. او می‌گوید: «فقط رحیمی و زنجانی مقصر شرایط فعلی اقتصاد این ممکلت نیستند. آدم‌هایی بودند که به مردم یاد دادند چطور تومن‌شان را هزار کنند! اینها را باید پیدا کرد، باید جلوی این روش‌ها را گرفت. اینکه هنوز سر خیابان منوچهری برای دلار دعواست، اینکه هنوز، قیمت سکه‌و‌طلا در این مملکت روزبه‌روز تغییر می‌کند، یعنی زمینه فساد باز است؛ شما می‌توانی همین الان ملکت را بفروشی و دلار و سکه بخری و مطمئن باشی شب عید، 100درصد سود کاسبی. این فساد است، نه کار کسی که دزدی می‌کند یا کلاهبرداری می‌کند. فساد اصلی این است که یک‌تونل در دل اقتصاد کشور بزنی و خودت از آن عبور کنی و مردم هم یاد بگیرند و وارد آن تونل شوند.» تونلی که این شهروند از آن حرف می‌زند، حالا در آستانه تخریب قرار گرفته است. دولت قول داده همزمان با رفع و رجوع مشکلات بین‌المللی، دستی هم به سروگوش اقتصاد کشور بکشد و لااقل نگذارد، از یک‌سوراخ دوبار گزیده شویم. اما مردم فکر می‌کنند که این روند بدون نام‌بردن از چهره‌های اصلی و پشت پرده، بدون اسم‌بردن از شرکت‌های بزرگ و پوشالی و بدون افشای اینکه سود این فساد در کجا مورد‌استفاده قرار می‌گرفته، پرونده مفتوح است: «امکان ندارد در کشوری که درحال‌توسعه است، درآمد مازادی به دست بیاید و در گاوصندوق‌ها بماند. حتما پیش از ایجاد چنین درآمدی، راه‌های خرج‌کردن آن مطرح شده. این راه‌ها می‌تواند سیاسی، اقتصادی و حتی اجتماعی باشد. اگر شما یک ثروت هنگفت داشته باشید با آن چه کار می‌کنید؟ می‌گذارید در بانک و سودش را می‌گیرید یا اصلا یک‌بانک می‌زنید و سودی چندین برابری به‌دست می‌آورید؟» اینها روایت علیرضا، دانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه تربیت معلم خیابان طالقانی است، از آن چه امروز به‌عنوان فساد اقتصادی در کشور یاد می‌شود. او ادامه می‌دهد: «شاید باورش سخت باشد اما علم اقتصاد می‌گوید اگر سرمایه هنگفتی در جایی به‌صورت غیرقانونی به وجود بیاید به این معنی است که پیش از آن، محل غیرقانونی مصرف آن مهیا شده.» در این‌گیرو‌دار اما حکم‌های صادر شده برای مفسدان اقتصادی هم جای بحث دارد. اعظم آخرین شهروندی است که در خیابان طالقانی با خبرنگار «شرق» گفت‌وگو می‌کند. او می‌گوید: «در‌پرونده‌های ملی، دیگر ما با یک‌شاکی خاص طرف نیستیم. متهم یک‌نفر یا یک‌گروه است و شاکی، کل‌مردم این کشور، آیا ظلمی که در حق اقتصاد تک‌تک خانواده‌های ایرانی شده با چندسال دادگاه یا محرومیت از شغل‌های دولتی قابل اغماض است؟ آیا مردم آن فرد یا گروه را پس از این مدت خواهند بخشید؟» و جواب می‌دهد: «من که نمی‌بخشم.»

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.