مصریها در مثلث؛ مبارک، مرسی و سیسی
محمدعلی عسگری
روز گذشته در درگیریهای مصر بیش از 11 نفر کشته و دهها نفر مجروح شدند. این درحالی بود که بین احزاب و گروههای سیاسی مصر برسر برگزاری یا عدم برگزاری تظاهرات به مناسبت چهارمین سالگرد انقلاب 25 ژانویه مصر که به سرنگونی دولت حسنی مبارک ختم شد، اختلافات زیادی وجود داشت. به گونهای که برخی از احزاب ازجمله «کفایه» و «الوفد» اعلام کردند باوجود اینکه نسبت به وضع موجود اعتراض دارند اما در هیچ تظاهراتی شرکت نخواهند کرد تا دیگران (منظور اخوانالمسلمین از یکسو و دولت السیسی از سوی دیگر) از آن سوءاستفاده نکنند. برخی نیز مانند جوانان ششم آوریل گفتند در تظاهرات شرکت میکنند اما خواستار طرح شعارهای وحدتگرایانه و پرهیز از طرح شعارهای حزبی هستند. این درحالی بود که دولت کنونی مصر نیز درصدد برگزاری تظاهرات کنترل شده و محدودی برآمد و برای پیشگیری از هرگونه سوءاستفاده مخالفان عبدالفتاح السیسی نیز یک روز جلوتر طی سخنانی گفت: انقلاب تمام نشده و باید برای رسیدن به اهدافش همه با هم تلاش کنیم و لازمه این کار صبر بیشتر است.
انقلاب 18روزه مردم مصر در سال 2011 به سرنگونی مبارک ختم شد، اما این پایان ماجرا نبود. بعد از مبارک در یک انتخابات آزاد محمد مرسی، از رهبران اخوانالمسلمین به قدرت رسید، اما این هم پایان ماجرا نبود. یک سال بعد همان مردمانی که برای برکناری مبارک در میدان التحریر تجمع کرده بودند برای برکناری مرسی تجمع کردند و ارتش نیز که در جریان مبارک با کنارکشیدن، وفاداری خود را به مردم اثبات کرده بود برای برکناری مرسی وارد عمل شد و او را برکنار کرد. هرچند این اتفاق در نظر بسیاری به عنوان «کودتای نظامیان» تفسیر شد، اما بخشی از مردم مصر آن را کودتا ندانسته و هنوز هم نمیدانند. هنوز دوسال از دوران زمامداری السیسی سپری نشده است که این درگیریها به وقوع میپیوندد. آیا این جرقه یک انقلاب دیگر خواهد بود؟ تصور چنین اتفاقی بسیار دور از ذهن است؛ زیرا مصریها از انقلابکردن برای همیشه پشیمان شده و اکنون بیش از هرچیز به ثبات میاندیشند. از سوی دیگر تا دوماه دیگر باید در این کشور انتخابات پارلمانی برگزار شود و این مساله میتواند تنشهای سیاسی را به سمت کانالهای قانونی هدایت کند تا سر از جنبشها و شورشهای خیابانی درنیاورد. مبارک، مرسی و السیسی، سه شخصیت مهم و کلیدی تاریخ کنونی مصر هستند که اول، بین زندان و خانه، دومی در زندان و سومی بر کرسی ریاستجمهوری نشسته است. محاکمه مرسی همچنان ادامه دارد و ممکن است تا سالهای دیگر نیز ادامه داشته باشد. او هنوز خود را رییسجمهور منتخب مردم مصر میداند و طرفدارانش نیز از نفس نیفتادهاند. در تظاهرات دیروز بسیاری بودند که شعار «مشروعیت» و طرفداری از مرسی سر دادند. این واقعیت نشان میدهد که مصریها بهخصوص اسلامگرایان بههیچوجه نمیتوانند «مرسی» را فراموش کنند. مبارک (86 ساله) تقریبا تاریخ مصرفش به اتمام رسیده اما نظامی را که او برپا کرد همچنان سرپا بوده و حال السیسی که میراثدار او شده از آن بهره میبرد. بسیاری از شخصیتهای دوران او به زندان افتاده اما در یک سال اخیر تبرئه شدند. همین چند روز پیش بود که دو پسرش جمال و علاء نیز تبرئه شدند. با اینهمه مبارک هنوز در دل بسیاری از مصریها جای دارد و قطعا او را نمیتوانند کنار بگذارند. در این میان السیسی است که تلاش میکند اوضاع را آرام کند. او با حمایت اعراب و بخشی از نیروهای سیاسی و جامعه مدنی و بهخصوص ارتش، کنترل اوضاع را به دست دارد و خود را وامدار جمال عبدالناصر میداند و حتی از بشار اسد در سوریه دفاع میکند. او نیز در جایگاهی قرار گرفته است که مصریها نمیتوانند او را از دست بدهند. در کل میتوان گفت جامعه مصر بین این سه نفر تقسیم شدهاند. سه نفری که البته دو نفرشان در کنار هم (سیسی و مبارک) و یکیشان (مرسی) در مقابل آن دو قرار دارد. آینده چنین کشوری چه خواهد بود؟
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.