معاوناول رییسجمهور خبر داد
اشتغالزایی موثر در 10سال گذشته؛ صفر
شرق: در روزهای آغازین دولت یازدهم مسعود نیلی، در برنامه پایش که یکی از جنجالیترین برنامههای تلویزیونی بود، برگی از کارنامه دولت احمدینژاد را رو کرد که نشان میداد میزان خالص اشتغالزایی در دوران احمدینژاد نزدیک به «صفر» بوده است. در واقع در آن برنامه نیلی هشتسال دولت محمود احمدینژاد را نشانه رفت. با این حال روز گذشته معاوناول رییسجمهور به 10سال گذشته رجوع کرد و گفت: اشتغالزایی در 10سال گذشته صفر بوده و این مساله باعث شده تا بیکاری فارغالتحصیلان نگرانکننده شود. برای خروج از این وضعیت باید سالانه 800هزار تا یکمیلیون شغل ایجاد کنیم. آمار جدید با شبهه همراه است و معلوم نیست آن دوسال افزونبر عملکرد اشتغال در دولتهای نهم و دهم، مربوط به دوسال آخر دولت خاتمی است یا اینکه دولت یازدهم را دربر میگیرد. دولت یازدهم چندی پیش اعلام کرد در نیمهاول سالجاری حدود 400هزار شغل ایجاد شده که نوبخت در دفاع از آن گفت: ایجاد 400هزار شغل در ششماه جای مطالعه داشته و قابل هوکردن یا تشکیک نیست و تخریب ذهن مردم نسبت به این ادعا نوعی بیانصافی است. با این همه اگر اظهارنظر اخیر معاوناول رییسجمهور را به عملکرد دولت یازدهم تعمیم دهیم، معلوم نیست تکلیف 400شغل ایجاد شده چه میشود. به گزارش مهر، آخرین گزارش مرکز آمار ایران نشان میدهد تعداد بیکاران مطلق کشور دومیلیونو500هزارنفر و تعداد افرادی که در معرض بیکاری قرار دارند یکمیلیونو800هزارنفر است. همچنین بیشترین تعداد بیکاران مربوط به گروه سنی زیر 30سال میشود و طبق اعلام مقامات دولتی، حدودا یکمیلیونو200هزارنفر از کل بیکاران کشور را فارغالتحصیلان دانشگاهی تشکیل میدهند. نرخ بیکاری جوانان دوبرابر نرخ عمومی کشور و بیکاری زنان متقاضی شغل کشور نیز تا 40درصد است؛ از این رو بیکاری و تقاضا برای شغل، بهعنوان یکی از مهمترین خواستهها و نیازهای خانوارهای ایرانی شناخته میشود، موضوعی که دولت تدبیر و امید در دوره فعالیت یکونیم ساله خود قادر به حل آن نبوده است. متاسفانه طی دوران گذشته، دولتها از موضوع بیکاری و تقاضاهای شغل در کشور بهعنوان یک سوژه تبلیغاتی استفاده کرده و بیشتر از اینکه در زمینه کاهش بیکاری اقدامات موثری را انجام داده باشند، درباره آن سخن گفته شده و وعده دادهاند، بنابراین بیکاری در طول دو دهه گذشته به یک مساله جدی و دغدغه برای خانوادهها تبدیل شد و با ناتوانی دولتها در حل کامل آن، امروز کشور با انباشت تقاضا برای کار مواجه است و فارغالتحصیلان دانشگاهی برای ورود به بازار کار با دشواریها و مسایل فراوانی روبهرو هستند. مسوولان وزارت کار میگویند در صورتی که کشور بخواهد از بیکاری خارج شود و به نیازهای شغلی جوانان پاسخ مناسبی بدهد، سالانه بین 800هزار تا یکمیلیون شغل باید ایجاد شود؛ اما مقامات دولت تدبیر و امید معتقدند در 10سال گذشته تقریبا هیچ شغل موثری به اقتصاد کشور اضافه نشده است. تنها در دو دولت سابق، آمارهای فراوانی از ایجاد سالانه دومیلیونو500هزار شغل جدید در کشور ارایه شد، اما کارشناسان اقتصادی و بازار کار معتقدند در شرایطی که کشور دچار رکود شدید بوده و نرخ رشد اقتصادی منفی بوده است، چگونه دولت میتوانست میلیونها فرصت شغلی ایجاد کند؟ حال اسحاق جهانگیری؛ معاوناول رییسجمهور درباره بیکاری گفت: طی 10سال گذشته میزان اشتغالزایی خالص در کشور نزدیک به صفر بوده، متاسفانه وضعیت بیکاری نیروهای تحصیلکرده در کشور نگرانکننده است. وی با بیان اینکه اقتصاد ایران مستعد تولید شغل است افزود: این ظرفیت در اقتصاد کشور وجود دارد اما لازمه اشتغالزایی سرمایهگذاری است.
برنامهای برای برونرفت وجود ندارد
حمید حاجاسماعیلی . کارشناس بازارکار
گفته معاون اول رییسجمهور، مبنی بر اینکه در 10سال گذشته اشتغالزایی موثر صفر بوده، سخن کارشناسیشده و دقیقی نیست. در دولت اول احمدینژاد بحث بنگاههای زودبازده و مشاغل زودبازده و مسکن مهر، توانست شغلهای زیادی را ایجاد کند. با وجود اینکه این اقدامات دولت وقت، بیبرنامه و غیرهدفمند بود، نمیتوان گفت شغلی ایجاد نشده است. همچنین تسهیلات بانکی و پولی زیادی وارد بازار شد که میتوانست به اشتغالزایی کمک کند. البته باید اذعان داشت که این تسهیلات با انحرافات زیادی همراه بود و با واردشدن این پول در مسیر دلالی و واسطهگری، لطمات زیادی را ایجاد کرد اما در آن زمان تحریمهای اقتصادی وجود نداشت و طرح هدفمندی یارانهها نیز اجرا نشده بود. بازار کار مسیر معمولی خود را طی میکرد اما همانطور که پیشتر اشاره کردم، این مسیر هدفمند نبود. در نتیجه نمیتوان گفت که هیچ شغلی ایجاد نشده است؛ اما رقم آنها هم چندان چشمگیر نبود. بهطور کلی، بیشتر شغلهای ایجادشده در حوزه و بخشهای خدماتی بوده است. بیشتر مشاغلی که در بخشهای خدماتی ایجاد میشود، بنیادی و پایدار نیستند. مشاغل پایدار در بخش صنعت و کشاورزی ایجاد میشود که متاسفانه توجه لازم در این خصوص صورت نگرفته است. نسبت میزان اشتغال در حوزه خدمات، همواره بیش از دو بخش صنعت و کشاورزی بوده است. سهم اشتغال در حوزه خدمات و در زمانی که بیشترین نرخهای ایجاد اشتغال وجود داشته، 47درصد بوده است. این سهم در بخش صنعت و کشاورزی زیر 30درصد بوده است. در دورانی که میزان ایجاد اشتغال بهشدت کاهش یافته، باز هم سهم صنعت و کشاورزی در ایجاد اشتغال کمتر از خدمات شده است. سهم کشاورزی به 11 تا 12درصد و بخش صنعت به 22درصد کاهش یافته است. همانطور که میدانید، ایجاد اشتغال در بخش خدمات مانند خدمات درمانی، بانکها و... ارتباط مستقیمی با میزان مصرف دارد؛ در شرایطی که درآمد خانوارها و قدرت خرید خانوارها کم میشود؛ مشاغل بخش خدمات مورد تهدید قرار میگیرد. اگر وضعیت اقتصادی مردم خوب نباشد حتی بسیاری از این مشاغل از بین خواهند رفت. بهطور طبیعی اجرای ناقص هدفمندی یارانهها و توفان تورم در سالهای اخیر، مشاغل ناپایدار در حوزه خدمات را بهشدت تحتتاثیر قرار داده است و درواقع میزان ایجاد اشتغال کاهش یافته است. همانطور که میدانید، ایجاد اشتغال در بخش خدمات مانند خدمات درمانی، بانکها و... ارتباط مستقیمی با میزان مصرف دارد. در شرایطی که درآمد خانوارها و قدرت خرید خانوارها کم میشود؛ مشاغل بخش خدمات مورد تهدید قرار میگیرد. اگر وضعیت اقتصادی مردم خوب نباشد حتی بسیاری از این مشاغل از بین خواهند رفت. به طول این سالها اجرای ناقص هدفمندی یارانهها و توفان تورم مشاغل ناپایدار در حوزه خدمات را بهشدت تحتتاثیر قرار داده است. همین امر موجب کاهش نرخ ایجاد اشتغال شده است. آنچه در شرایط فعلی روشن است؛ اینکه در حال حاضر، اقتصاد کشور ظرفیت و توان ایجاد یکمیلیون یا 800هزار شغل را ندارد. برای ایجاد این میزان از شغل که برای اقتصاد کشور ضروری است ما به سرمایهگذاریهای گسترده در فضای اقتصادی نیازمندیم. این شرایط در کشور وجود ندارد؛ از سویی جذب سرمایهگذاری خارجی نیز نیازمند بسترها و مقدماتی است که با وجود تحریمهای اقتصادی و مشکلات داخلی این بستر محقق نخواهد شد. دولت نیز با تنگاهای مربوط به خود، مواجه است. قیمت نفت بهشدت در حال کاهش است و دولت با مشکلات زیادی برای تنظیم بودجه روبهرو شده است. از طرفی تاکنون برنامه و راهکار مشخصی از سوی دولت برای برونرفت از این مشکلات ارایه نشده است. با وجود همه این مشکلات، بعید است که بتوان انتظار داشت مشاغل بیشتری خلق شود و بهنظر میرسد این روند حداقل تا نیمه سال آینده ادامه داشته باشد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.