اوباما: هر تحریم تازه را وتو میکنم
همدستی دموکراتها و جمهوریخواهان علیه اوباما
حرف باراک اوباما خطاب به کنگرهنشینان یک کلام است «وتو میکنم.» این را در سخنرانی سالانه خود در میان نمایندگان کنگره نیز گفته است. مرد رنگینپوستی که توانست برای دو دوره بر صندلی راس کاخ سفید تکیه بزند، حالا روی دو میز شطرنج در حال بازی است. صفحه شطرنج روی میزی چیده شده، که یکسوی آن افراطیونی نشستهاند که بیش از آمریکاییبودنشان به حامی لابی اسراییلیبودن مفتخرند. آنها از فرصت مذاکراتی دولت اوباما به ایران رضایت ندارند و گویا واهمهای هم ندارند اگر بخواهند «قلعه» را تخریب کنند یا آنکه لازم شود حکم «کیش و مات» را به «وزیر» و «شاه» اعلام کنند. اما این تنها صحنه بازی پیشروی دولت اوباما نیست. در میز شطرنج دیگری، جان کری به نمایندگی از اوباما نشسته و جواد ظریف که یکسالونیم است خانهبهخانه پیش میروند، مهره جابهجا میکنند، فیل یا اسب بازی را اخراج میکنند تا بالاخره نشان دهند که میتوان جوانمردانه بازی کرد. حالا اینبار قرار است نتیجه این شطرنج، برد - برد شود. باراک اوباما در یکهفته گذشته با سناتورهای کنگره چندبار دیدار داشتهاست و در همه آنها گفته که «وتو میکند.» جمهوریخواهان کنگره با همدستی برخی دموکراتهای تندرو دنبال تصویب قطعنامه تحریمی هستند که اگر مذاکرات هستهای تا تیرماه به توافق نهایی منجر نشد، تحریمهای جدید علیه تهران را از سر بگیرند. برخی حتی از اینهم فراتر رفتهاند و میخواهند مابین همین مذاکرات تحریمهای جدید علیه تهران تصویب کنند. ایران و کشورهای 1+5 در حال مذاکره بر سر دستیابی به یک توافق نهایی هستند. گفته میشود تاکنون اصول توافق کلی در مذاکرات اخیر ایران و آمریکا در ژنو نگاشته شده است. آنها یکسالونیم است که 12دور مذاکراتی در سطح وزرای خارجه و معاونان با یکدیگر مذاکره کردهاند؛ این مذاکرات به جزییات رسیده و اکنون فصل پرشتاب دیپلماسی است. اکنون یک تشابه بین دولت روحانی و اوباما، غیرقابلنادیدهانگاشتن است؛ آنهم اصرار آنها بر حل مسایل با ابزار «دیپلماسی» است، البته با دو خوانش متفاوت. مذاکرهکنندگان تهران معتقدند که با ابزار دیپلماسی توانستهاند نسبت به برنامه هستهای ایران که گروهی تلاش داشتند آن را در جهان خطرآفرین بخوانند، اطمینان حاصل کنند. طرف مقابل یعنی آمریکاییها و دیگر مذاکرهکنندگان عضو 1+5 اما مدعی هستند که با استفاده از ابزار دیپلماسی از خطر برنامه هستهای ایران پیشگیری کردهاند. اوباما هم در آخرین سخنرانی سالانهاش اگرچه از ادامه مذاکرات ایران و 1+5 حمایت کرد اما در عین حال گفته: «دیپلماسی ما در ارتباط با ایران در جریان است و برای اولینبار ظرف یکدهه، پیشرفت برنامه اتمی این کشور را متوقف کردهایم و ذخایر مواد اتمی این کشور را کاهش دادهایم. از حالا تا بهار، شانسی برای مذاکره بر سر یک موافقتنامه جامع که مانع مسلحشدن این کشور به سلاح اتمی خواهد شد داریم؛ توافقی که آمریکا و متحدان ما را ایمن میکند - از جمله اسراییل را؛ درحالی که همچنین مانع پرهیز از مناقشه دیگری در خاورمیانه میشود.»او ادامه داد: «هیچ تضمینی برای موفقیت مذاکرات وجود ندارد و من همه گزینهها را برای جلوگیری از بدلشدن ایران به یک قدرت اتمی حفظ میکنم. اما تحریمهای تازهای که در این کنگره و در این مقطع زمانی، تصویب شود، شکست دیپلماسی را تقریبا تضمین خواهد کرد، آمریکا را از متحدانش منزوی خواهد کرد و حتما باعث میشود که ایران برنامه اتمیاش را (به شدت سابق) از سر بگیرد. این معنی ندارد. برای همین است که هر طرح تحریمی که این پیشرفت را تهدید کند وتو خواهم کرد. مردم آمریکا انتظار دارند تنها بهعنوان آخرین راه چاره به جنگ برویم و من قصد دارم این رویکرد عاقلانه را حفظ کنم.»اوباما همان جمله تکراری خود را هم اضافه کرد که «همه گزینهها را برای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاحهای هستهای روی میز نگاه خواهد داشت.» تهدید و تردید در کنگرهنشینان هفته پرتنش بین «باراک اوباما» و «کنگره»، سهشنبهشب با سخنرانی سالانه رییسجمهوری در کنگره، اوج گرفت؛ سخنرانیای که «تردید» و «تهدید» را بر زبان سناتورها راند. برخی خبرها حاکی از آن است سناتورهایی که پیش از این، با قاطعیت در مورد تصویب تحریمهای ایران سخن میگفتند، با احتیاط بیشتری در این خصوص ابراز نظر میکنند. سناتور دموکرات «چارلز شامر» پس از پایان سخنرانی «اوباما» در گفتوگو با «پایگاه هیل» در مورد رایدادن به طرح تحریمهای بیشتر ایران مربوط میشد، اینگونه پاسخ داد: «اجازه بدهید ببینیم طرحی وجود دارد یا خیر. هنوز طرحی وجود ندارد. بگذارید ببینیم اوضاع چطور پیش میرود.» او یکی از سناتورهای طراح تحریم بانکمرکزی ایران در سال 1390 بود. سناتور «باب کیسی» نیز در ارتباط با طرح تحریمهای بیشتر ایران، گفت که «هنوز سوالات و بحثهایی در مورد زمان طرح آن وجود دارد.» قرار بود روز پنجشنبه طرح مشترک سناتور جمهوریخواه «باب منندز» و سناتور دموکرات «مارک کرک» که تحریمهای بیشتر ایران را هدف میگیرد، برای بررسی به کمیته بانکی سنا برود که دو روز پیش از سخنرانی سالانه اوباما در کنگره، به تعویق افتاد. پس از نطق سهشنبه شب رییسجمهور «اوباما»، «منندز» در مورد طرحش گفت: «زمانی که طرحم آماده شود، آن را ارایه خواهم کرد.» او افزوده: «به نظر میرسد بیانیههای کاخ سفید مستقیما از تهران میآید» همچنین سناتور دموکرات «شرود براون» نیز گفته که «من نمیخواهم مذاکرات دچار خدشه شود و آسیب ببیند... . میخواهم پیش از ارایه طرح «کرک- منندز» جزییات آن را بشنوم.»در همین حال خبرگزاری آسوشیتدپرس خبر داده که «جان بینر» رییس مجلس نمایندگان آمریکا از نتانیاهو، نخستوزیر اسراییل دعوت کرده تا در نشست مشترک مجلس نمایندگان و سنای آمریکا در مورد اسلام رادیکال و ایران سخنرانی کند. این نشست 11فوریه (22 بهمن) برگزار خواهد شد. ظرفیت برنامه هستهای ایران افزایش یافته یکی از تندترین واکنشهای روز گذشته به سخنرانی اوباما، مربوط به «اد رویس» رییس کمیته روابط خارجی مجلس نمایندگان آمریکا بود که به فاصله کوتاهی از پایان سخنرانی «اوباما» در بیانیهای از مواضع اوباما انتقاد کرد. «رویس» گزینههای رییسجمهوری در قبال مذاکرات هستهای ایران را غلط و اشتباه خواند. او همچنین گفته که میتوانیم، همراه با مذاکرات، فشار اقتصادی بیشتری را بر ایران تحمیل کنیم. او در ادامه بیانیهاش مدعی شد: «تنها عاملی که ایران را پای میز مذاکرات کشانده، فشار اقتصادی بود.» او با انتقاد از مذاکرات صورت گرفته بین ایران و گروه 1+5، ادامه داد که «اوباما بیش از یک سال است با ایران مذاکره میکند ولی در این بین تنها ظرفیت برنامه هستهای ایران افزایش یافته است.» «رویس» همچنین نوشت که «رییسجمهوری به جای ازبینبردن موردی که کارآمد است، با کنگره برای اعمال فشار بیشتر بر ایران همراهی کند.» «اوباما» در سخنرانیاش برای چهارمینبار در یک هفته، هرگونه تصویب تحریمهای جدید علیه ایران از سوی کنگره را به «وتو» تهدید کرد. «تد کروز»، سناتور جمهوریخواه نیز از دیگر منتقدان «اوباما» بود. او که گفته میشود از نامزدهای جمهوریخواهان برای انتخابات 2016 ریاستجمهوری است، گفت: «سخنان رییسجمهور به این معناست که نهتنها پیام رایدهندگان آمریکایی (انتخابات کنگره) را نمیشنود بلکه برعکس خواست و پیام آنها عمل میکند.» اما در مقابل این انتقادات، سناتور «دیان فینشتین» از مواضع «اوباما» دفاع کرد. این سناتور دموکرات، در بیانیهای با استقبال از مواضع رییسجمهور، نوشت: «من قویا از نظرات اوباما در قبال درخواست از کنگره برای تصویب نکردن تحریم جدید علیه ایران، حمایت میکنم.» سناتور کالیفرنیا، ادامه داد: «تحریمهای جدید علیه برنامه هستهای ایران، زیرپاگذاشتن توافق موقت (ژنو) است و مذاکرات را از هم میپاشاند. این همراهی ما با جامعه جهانی را مختل میکند.» او ادامه داد که ما مسوولیت داریم از مذاکرات حمایت کنیم. اگر آنها (ایران) بهدستآوردن توافق را از دست بدهند، آن زمان میتوانیم برای گامهای بعدی اقدام کنیم، اما ما نباید پیش از نتیجه، قضاوت زودهنگام کنیم.»
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.