پذیرش اعاده دادرسی محکومان به قصاص زیر 18سال
هیات عمومی دیوانعالی کشور با صدور رای وحدترویه اعلام کرد همه محکومانی که در سن کمتر از 18سال مرتکب قتل عمدی شده و قبل از سال 92به قصاص محکوم شدهاند میتوانند درخواست اعاده دادرسی بدهند. این تصمیم با توجه به اختلافنظر در دو پرونده که هر دو محکوم زمان ارتکاب قتل نوجوان بودند، گرفته شد. در اولین پرونده، نوجوانی اهوازی که در قتلی مجرم شناخته و به قصاص محکوم شده بود، درخواست اعاده دادرسی داد. بنابه محتویات این پرونده، متهم، پسری نوجوان بود که در 17سالگی با شخصی به نام رضا درگیر و با واردآوردن ضربه چاقو مرتکب قتل شد. این پرونده سال80 در دادگاه کیفری استان خوزستان به جریان افتاد و هیات قضات متهم را با درخواست اولیایدم به قصاص محکوم کردند که رای صادره تایید شد. پسر نوجوان 12سال در زندان منتظر اجرای حکم بود تا اینکه در سال92 ماده قانونیای تصویب شد که میتوانست باعث نجات او شود. ماده 91 قانون مجازات جدید تصریح کرده است: «در جرایم موجب حد یا قصاص هرگاه افراد بالغ کمتر از 18سال، ماهیت جرم انجامشده یا حرمت آن را درک نکنند یا در رشد و کمال عقل آنان شبهه وجود داشته باشد، حسب مورد با توجه به سن آنها به مجازاتهای پیشبینیشده در این فصل محکوم میشوند.» در پرونده نوجوان اهوازی با توجه به اینکه تلاشها برای جلب رضایت اولیایدم به جایی نرسیده بود، وکیلمدافع او درخواست کرد با توجه به اینکه ماده 91 قانون مجازات جدید که میتوانست بهنفع موکلش شود درخواست اعاده دادرسی او پذیرفته شود اما شعبه 34 دیوانعالی کشور به استناد بندی از قانون این درخواست را رد کرد. در پروندهای دیگر نوجوانی که او هم در استان خوزستان مرتکب قتل شده و بر اساس رای دادگاه کیفری محکوم شده بود، درخواست اعاده دادرسی کرد تا پروندهاش براساس ماده91 قانون مجازات رسیدگی شود. پرونده پسر نوجوان که در شعبه 16 دادگاه کیفری استان خوزستان رسیدگی و حکم قصاص در شعبه 24 دیوانعالی کشور نیز تایید شده بود، اینبار برای بررسی درخواست اعاده دادرسی به شعبه 35 دیوانعالی کشور رفت و این شعبه با استناد به مادهای قانونی با اعاده دادرسی موافقت کرد. تفاوت دو نظر شعب دیوانعالی کشور باعث شد برای اعلام نظر واحد در مورد نوجوانان متهم به قتل زیر 18سال هیات عمومی دیوانعالی کشور تشکیل جلسه بدهد. در این جلسه سرانجام رای وحدترویهای صادر شد که به موجب آن تمام محکومان به قصاص که زمان قتل زیر 18سال بودند و قبل از تصویب قانون مجازات اسلامی جدید به قصاص محکوم شدهاند میتوانند برای رسیدگی دوباره به پروندهشان درخواست بدهند. در این صورت چنانچه ثابت شود آنها زمان ارتکاب قتل ماهیت جرم را درک نمیکردهاند یا به رشد عقلی نرسیده بودند حکم قصاص آنها نقض خواهد شد. در رای هیات عمومی دیوانعالی کشور آمده است: «بند ب ماده 10 قانون مجازات جدید که در آن عنوان شده «اگر مجازات جرمی به موجب قانون لاحق، تخفیف یابد، قاضی اجرای احکام موظف است قبل از شروع به اجرا یا در حین اجرا از دادگاه صادرکننده حکم قطعی، اصلاح آن را طبق قانون جدید تقاضا کند» با بند 7 ماده 272 آیین دادرسی که در آن عنوان شده درصورتی که قانون لاحق مبتنیبر تخفیف مجازات نسبت به قانون سابق باشد که دراین صورت پس از اعاده دادرسی مجازات جدید نباید از مجازات قبلی شدیدتر باشد» مغایرتی ندارد بنابراین محکوم نیز میتواند از دادگاه صادرکننده حکم، تخفیف مجازات را تقاضا نماید. در این صورت ولی یا سرپرست وی نیز میتواند تخفیف اقدام تامینی و تربیتی را تقاضا نماید. لذا محکومان به قصاص نفس که سن آنان در زمان ارتکاب جرم کمتر از 18سال تمام بوده و احکام قطعی محکومیت آنان قبل از لازمالاجراشدن قانون مجازات اسلامی مصوب ۱/ ۲/ ۱۳۹۲ صادر شده، چنانچه مدعی شمول شرایط مقرر در ماده ۹۱ این قانون باشند بهلحاظ اینکه تبدیل و تغییر مجازات به ترتیب مذکور در این ماده مآلا تخفیف مجازات و تعیین کیفر مساعدتر به حال متهم بهشمار میآید، میتوانند بر اساس بند ۷ ماده ۲۷۲ قانون آیین دادرسی مذکور در فوق درخواست اعاده دادرسی نمایند. این رأی طبق ماده ۲۷۰ قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور کیفری در موارد مشابه برای شعب دیوانعالی کشور و دادگاهها لازمالاتباع است.»
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.