|

زنگ‌هابرای «جنتی» به صدا در آمده است

خطر تخریب «کوچه آشتی‌کنان» دولت و سینماگران

بهناز شیربانی: قهر یا آشتی؟ علی جنتی این‌روزها از «پایان قهرچندساله سینماگران با وزارت ارشاد» می‌گوید و اینکه همدلی، به نسبت دورهای قبل، بیشتر شده. می‌گوید وقتی مسوولیت این وزارتخانه به او سپرده شد، متوجه شده طی چندسال گذشته بسیاری از سینماگران حتی پا به وزارت ارشاد نمی‌گذاشتند یا از دادن فیلم‌هایشان به جشنواره امتناع می‌کردند. صحبت‌های جنتی، یادآور«کوچه آشتی‌کنان» یزد است؛ گذرگاه‌هایی تنگ و باریک که در قدیم وقتی دونفر با هم قهر بودند هنگام ردشدن از آنها به‌هم می‌خوردند. این امر باعث رودرروشدن و آشتی دوباره می‌شد، اما سینماگرانی که طی ماه‌های اخیر رویکرد انتقادی به عملکرد وزارت ارشاد پیدا کرده‌اند، پا به این کوچه گذاشته‌اند؟ آیا عدم اکران فیلم‌هایی با پروانه نمایش و اتفاقات اخیر جشنواره فجر، ممیزی‌ها در حوزه فرهنگ و مسایلی از این دست زنگ خطری است برای تخریب کوچه آشتی‌کنان؟ «شرق»، بی‌هیچ پیش‌داوری سراغ فیلمسازان و سینماگران رفت و در این‌باره پرسید. خسرو معصومی: همه مثل جنتی فکر نمی‌کنند خسرو معصومی از جمله سینماگرانی است که پیگیری‌هایش در دولت پیشین بابت نمایش «خرس» بی‌نتیجه ماند و در کمال ناباوری تازه‌ترین ساخته او «تابو» نیز در جشنواره امسال حضور ندارد و به نظر می‌رسد شاید مشکلات ممیزی مانع حضور این فیلم در جشنواره شده است. معصومی درگفت‌وگو با «شرق» درباره صحبت‌های اخیر وزیر ارشاد و ایجاد فضای آشتی سینماگران با دولت می‌گوید: «به‌نظر می‌رسد آقای جنتی دوست دارد آزادی بیشتری به سینماگران بدهد و کاملا حسن‌نیت او حس می‌شود: اتفاقی که قطعا در دولت قبل نمی‌دیدم، اما طبیعی است همه مثل او فکر نمی‌کنند. فضای فرهنگی کشور تا حدی تلطیف شده، اما بسیاری در سازمان سینمایی دچار عافیت‌طلبی شده‌اند که آسیب‌زننده است.» توحیدی: ارشاد عقب‌نشینی کرده است بدون‌شک «چشم‌ اسفندیار» وزارت ارشاد طی ماه‌های اخیر دخالت برخی نهادهای غیرمرتبط با وزارت ارشاد در تصمیم‌گیری‌های این نهاد بوده است؛ تصمیم‌گیری‌هایی که ردپای آن در جشنواره فیلم فجر نیز دیده و گفته می‌شود برخی فیلم‌ها به‌دلیل رویکرد منفی کمیسیون فرهنگی مجلس از رقابت در جشنواره بازماندند و در این میان واکنشی از سوی وزارت ارشاد در برخورد با این مساله نیز دیده نمی‌شود. فرهاد توحیدی نیز در صحبت‌هایش به این موضوع اشاره می‌کند و می‌گوید: «آقایان روحانی و جنتی هر دو در معرفی برنامه‌هایشان ضمن گله از دولتی‌شدن فرهنگ از واگذاری امور فرهنگی دفاع می‌کردند و شاید گام‌هایی در این جهت برداشته شد، اما مثل سایر فعالیت‌های اجتماعی با مقاومت‌هایی از سوی محافلی که به نظر می‌آید با این رویکرد در حوزه فرهنگ مخالف هستند روبه‌رو شد.»او ادامه داد: «به گمان من در ماه‌های اخیر عقب‌نشینی محسوسی در وزارت ارشاد دیده می‌شود و هنرمندان وارد فاز تازه‌ای از نقد برنامه‌های فرهنگی شده‌اند. برخلاف روزهای ابتدایی استقرار دولت که بسیاری از هنرمندان پس از پشت‌سرگذاشتن سال‌هایی سخت با دولت همراهی کردند و سند و مدارک آن نیز موجود است، به گمان من رویکرد اهالی فرهنگ به وزارت ارشاد این‌روزها انتقادی است.»توحیدی اما نیمه پر لیوان را هم می‌بیند و معتقد است می‌توان به دولت امیدوار بود و می‌گوید: «به نظر من در صورت موفقیت دولت در روابط خارجی و گشایش وضعیت اقتصادی، دولت خواهد توانست با دست بازتری به حوزه فرهنگ رسیدگی کند.» متوسلانی: قهر کار بچه‌هاست اما محمد متوسلانی کارگردان، نویسنده و بازیگر به نکته جالبی در این مورد اشاره می‌کند: عدم حضور کارگردان‌های پیشکسوت در حوزه فیلمسازی. به «شرق» می‌گوید: «قهر که کار بچه‌هاست، اما تفاهم وقتی به وجود می‌آید که همه‌چیز روال طبیعی خودش را طی کند و این روال طبیعی را در حوزه فرهنگ نمی‌بینیم. کافی است ببینید چنددرصد از فیلمسازان پیشکسوت ما توانستند کار بکنند و تازه در صورت کارکردن، فیلم آنها مجوز گرفته است؟»او نیز به دخالت نهادهای غیرمرتبط اشاره می‌کند و می‌گوید: «تا زمانی‌که تصمیم‌گیری‌ها در یک نهاد مشخص اتفاق نیفتد و نهادهای مختلف برای سینماگران و هنرمندان تصمیم بگیرند، اتفاق‌های خوبی را شاهد نخواهیم بود.» مقابله فرحبخش با ایوبی و رضاداد؟ اگرچه دولت در روزهای ابتدایی استقرارش، هنرمندان را به بهبود شرایط امیدوار و اتفاقی مثل بازشدن مجدد خانه‌سینما بسیاری را خوشحال کرد، اما به نظر بسیاری از سینماگران نمی‌توان این اتفاق را تنها سند افتخار مدیریت فرهنگی دولت کنونی دانست. همچنان که محمدحسین فرحبخش، کارگردان و تهیه‌کننده سینما می‌گوید: «خانه سینما باز شد و بسیاری را خوشحال کرد، اما ببینید در حال حاضر چندنفر از اهالی خانه سینما از عملکرد دولت راضی هستند؟ قطعا بسیاری ناراضی هستند.»نقد فرحبخش به مدیران منتصب از سوی وزیر ارشاد است و بزرگ‌ترین اشتباه وزیر ارشاد را انتصاب حجت‌الله ایوبی در مقام رییس سازمان سینمایی می‌داند. وی می‌گوید: «آقای ایوبی آدم خوبی است، ولی آگاهی لازم را نسبت به سینما ندارد و البته وجود آقای رضاداد که به نظر من مدیریت را نمی‌داند و قطعا مشاوره‌های اشتباهی که آقای جنتی می‌گیرند باعث می‌شود تا اعتماد بین اهالی سینما و دولت از بین برود.» فرحبخش اعتقاد دارد وزیر ارشاد بهتر است به صحبت‌های کسانی که موافق دولت، اما مخالف سازمان سینمایی هستند نیز گوش کند. داوودی: از طرف مقابل توقع داریم ابوالحسن داوودی کارگردان نیز معتقد است که حدود قانونی را هنرمندان در این دوره بیش از دوره‌های قبل رعایت کردند و به‌قول معروف حرف گوش کردند و احترام گذاشتند: «سینماگران در مقابل رفتار احترام‌آمیزی که نشان دادند، حمایت قانونی از طرف مقابل ندیدند. این اتفاق بیش از همه به مواضع وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی برمی‌گردد.» او اضافه می‌کند: «حقیقتا تا پیش از این این‌طور نبود که هنرمندان تک‌تک یا دسته‌جمعی از شورای پروانه‌ساخت که یک نهاد دولتی است حمایت کنند، اما در این دولت این اتفاق افتاد؛ ولی ما هم توقع داریم از طرف مقابل نیز حدود قانونی سینماگران مشخص شود.» اعتراض «حکمت» به مدیریت کلان جشنواره در روزهای منتهی به برگزاری جشنواره فیلم فجر، باب اظهارنظرهای مختلف سینماگران باز است؛ سینماگرانی که هنوز دلیل ممیزی فیلم‌هایشان را نمی‌دانند، در راس معترضان قرار دارند. بدون‌شک بازتاب تصمیمات وزارت ارشاد طی ماه‌های اخیر در جشنواره فیلم فجر خودش را بیشتر نشان می‌دهد. اینکه طی در این مدت محصول تصمیم‌گیری این نهاد در صدور پروانه ساخت چه خروجی خواهد داشت و بسیاری منتظر نمایش فیلم‌هایی هستند که به‌اصلاح دست‌پخت علی جنتی است. منیژه حکمت، کارگردان و تهیه‌کننده سینما نیز به همین نکته اشاره می‌کند و به مدیریت کلان جشنواره معترض است. حکمت معتقد است رفتار ناصوابی با سینماگران می‌شود که در تاریخ ثبت خواهد شد. صیانت از کلیت سینما و دغدغه‌مندی از جمله مواردی است که او انتظار دیدن آنها را در رفتار مدیران سینمایی دارد. راه‌حل: عریض‌سازی کوچه تنگ ماه‌ها پیش، سینماگران از امید و تعادل صحبت می‌کردند. طی این مدت برخی از توقعات سینماگران و اهالی فرهنگ محقق و بسیاری دیگر به گذر زمان سپرده شد، اما اهالی فرهنگ همچنان پاسخ دقیقی از مدیران‌شان می‌خواهند؛ مدیری که بتوانند به حرف‌ها و گفته‌هایش اطمینان کنند. با درنظرگرفتن صحبت‌های اهالی سینما به نظر می‌آید کوچه آشتی‌کنان وزارت ارشاد و سینماگران در معرض تخریب است. باید دید طی ماه‌های آتی آیا فکری به حال این کوچه می‌شود؟

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.