صنعتگری با اعداد و ارقام
امیرحسین علمالهدی
«اعداد» و «ارقام» در هر فعالیتی نشاندهنده میزان موفقیت یا عدم موفقیت آن فعالیت است و نمیتوانیم بدون تکیه بر این «آمار» خود را ارزیابی کنیم. در حوزه صنعت و بازرگانی و ورزش و تجارت و... این اعداد و ارقام هستند که میتوانند سرنوشت هر فعالیتی را مشخص کنند و چنانچه صنعتگری نتواند در میزان «اعداد» و «ارقام» فعالیت خود رشد داشته باشد بالطبع بازار خود را به رقبا واگذار خواهد کرد و چنانچه بازرگانی نتواند در بازار تحت پوشش خود بهدرستی «اعداد» و «ارقام» خود را به رخ دیگر رقبا بکشد چارهای ندارد که فعالیت خود را هر روز محدود و محدوتر کند یا تیم ورزشیای اگر نتواند آمار و ارقام موفقیت خود را با «برد» بیشتر در افکار عمومی مطرح کند خب چارهای ندارد که از گردونه تیمهای موفق ورزشی خارج شود و ایضا اگر در حوزه تجارت نتوانی در قله آمارها سیر کنی جایی بیشتر از تجار محلی نخواهی داشت. عرضم از این مثالها به این دلیل است که انسان امروزی تقریبا در کلیه فعالیتهای خانوادگی و اجتماعی خود برای سنجش میزان موفقیتش در میان سایر همنوعانش چارهای ندارد که به «اعداد» و «ارقام» تکیه کند و این آمارها هستند که روزبهروز اهمیتش برای این نسل پررنگتر میشود. و اما در حوزه فرهنگ و هنر کمی شاید اوضاع متفاوت باشد و نمیتوان اثرگذاری این اعداد و ارقام را نعل به نعل در این وادی همانند سایر فعالیتها بهکار برد. آمارهای حوزه فرهنگ و هنر یا همان اعداد و ارقام «مهم» هستند برای میزان موفقیت یک «اثر» فرهنگی و هنری، اما نمیتوانیم بگوییم این «شرط اصلی» موفقیت در این حوزه است. یک «فیلم»، یک «موسیقی»، یک «کتاب»، یک «نقاشی» و یک «تیاتر» یا یک «مجسمه» پرمخاطببودنش حتما بهمعنای «موفقیت اقتصادی» آن «اثر» است، اما بهمعنای «موفقیت هنری یا فرهنگی» آن اثر بالطبع نمیتواند باشد! در تاریخ «سینما» و «تیاتر» و «کتاب» و... بسیار آثاری بودهاند که در زمان خود نه تنها نتوانستهاند به موفقیت اقتصادی دست پیدا کنند بلکه نتوانستهاند بهمیزان معمول سایر آثار همنسل خود مورد توجه قرار بگیرند اما گذشت زمان «اهمیت» آن اثر را مشخص کرده و تاثیر شگرف خود را در گذشت زمان در میان نسلها گذاشته است. بهتر است بهدلیل نوشتن این یادداشت بپردازم و آن اینکه آیا «اعداد» و «ارقام» در میزان موفقیت و تاثیرگذاری یک فیلم یا در سینمای ایران مهم است؟ بله، مهم است و بدون شک این آمارها هستند که رونق در سینما را ثابت میکنند و نمیتوانیم بگوییم که سینمای پر رونقی داریم اما سالنهایمان تعطیل میشوند و فیلمها شکست اقتصادی میخورند. به نظرم رودررو قراردادن سینمای «اقتصادی» با سینمای «غیراقتصادی یا همان سینمای متفاوت فرهنگی» از اساس اشتباه است و هردو باید در مسیر رشد و تعالی خود قرار گیرند و نباید هیچکدام مخل فعالیت دیگری شود. سینمای پرفروش و اقتصادی لازمه فعالیت هرنوع سینمایی است و باعث افزایش روحیه کسبوکار در میان بخش اعظم نیروی کار سینمایی میشود و از لحاظ کارکردهای افزایش رضایتمندی اجتماعی رونق سینمایی هرکشوری نقش مهمی در این رضایتمندی خواهد داشت. از سوی دیگر سینمای متفاوت و مصطلح فرهنگی نیز باعث جذب نخبگان و گروههای مرجع جامعه به سینمای هر کشوری خواهد شد و باعث تضارب آرای تاثیرگذار در لایههای مختلف جامعه طبقه متوسط خواهد شد. سینمای صنعتی چارهای ندارد که به «اعداد» و «ارقام» تکیه کند و سینمای فرهنگی و متفاوت نیز میزان تاثیرگذاری خود را نه در آمارهای بالای اقتصادی میجوید و نه در تعداد مخاطبان انبوه، بلکه این سینما ترجیح میدهد خود را در میان مخاطبان «منتخب» و «در طول زمان» اثرگذاری خود را بسنجد و از منظر اقتصاد نیز «سود» حداقلی خود را در کاهش معنادار (هزینه تولید) به نسبت هزینه تولیدات صنعتی سینما ببیند. و اما سرنوشت اعداد و ارقام در سینمای ایران: متاسفانه بهدلیل میزان کم نفوذپذیری فرهنگ و هنر اصیل و یک کلام «کیفی» در فعالیتهای فرهنگی و هنری و بالاخص آثار سینمایی و وجود ساختارهای بیمار حوزه فرهنگ و هنر در ایران، اعداد و ارقام در سینمای ایران فینفسه فاقد هویت «کیفی» هستند و چنانچه این سینما را با سایر سینماهای کشورهای دارای سینما مقایسه کنیم این «فقدان هویت کیفی» بیشتر خودنمایی میکند و گاهی ساختارهای رسمی حاکمیت جهت اجرای منویات سیاسی یا کجسلیقگیهای فرهنگی نسبت به روانهکردن مخاطبان انبوه بهسوی آثار سینمایی «غیرکیفی» را از اولویتهای کاری خود میدانند و برای همین تاکید میکنم که اقتصاد سینما در ایران بهسمت «آمارسازیجعلی» میرود و پیداکردن سرنخهای شفاف اقتصادی تقریبا در این سینما ناممکن است و تا اطلاع ثانوی صحبت از «اعداد» و «ارقام» شفاف میزان مخاطب واقعی و سود و زیان فیلمها در این سینمای «هزارتو» غیرممکن است و تنها «اعداد و ارقامی» که میتوان به آن توجه کرد و از میزان شفافیت آن شگفتزده شد، آمار، اطلاعات و ارقام کاهش شدید مخاطب در سینمای ایران از سال١٣٦٨ تا ١٣٩٢ است: سال١٣٦٨ میزان بلیت فروختهشده در سینماهای ایران ٨٠میلیون بلیت با جمعیت حدود ٤٠میلیوننفری ایران سال١٣٩٢ میزان بلیت فروختهشده در سینماهای ایران هشتمیلیون بلیت با جمعیت حدود ٨٠میلیوننفری ایران و این سرنوشت سینمایی است که نمیخواهد به علم ریاضی (علم اعداد، ارقام، آمار و...) متعهد باشد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.