|

درگیری‌ها در شرق اوکراین ادامه دارد

جنگ در فرودگاه

فرودگاه دونتسک در شرق‌اوکراین شاید این‌روزها کم از یک‌ویرانه نداشته باشد، اما به کانون جنگ در اروپا بدل شده است؛ جنگی که بیم آن می‌رود شاید بیش از این تاب سردماندن نیاورد. همین یک‌ماه پیش بود که با تبادل اسرا بین شورشیان جدایی‌طلب و ارتش اوکراین، اولین ‌بند از توافقنامه 12ماده‌ای صلح مینسک که در ماه‌سپتامبر طی مذاکراتی بین نمایندگان طرفین به امضا رسیده بود، عملی شد. اما حالا درگیری‌های شدید بین جدایی‌طلبان حامی روسیه و نیروهای دولتی در فرودگاه دونتسک که تا نزدیکی مرکز این جمهوری خلق خودخوانده کشیده شده، امید به حل بحران اوکراین را که در پی انضمام شبه‌جزیره کریمه به خاک روسیه، دست‌کم 10ماه است خاطره رویارویی بلوک شرق‌و‌غرب را زنده کرده، بسیار کمرنگ کرده است. درگیری‌های دوروز اخیر در فرودگاه دونتسک درحالی بنابر گفته فرماندهان شورشیان و مقامات اوکراینی، جان هشت جدایی‌طلب و چهار‌سرباز ارتش را گرفته است که دو‌نبرد پیشین برای تصرف این فرودگاه در ماه‌های می‌و سپتامبر سال گذشته نیز تلفاتی 150نفره بر دوش هر دو‌طرف گذاشته بود. مقامات اوکراینی همواره از فرودگاه دونتسک به‌عنوان سرمایه‌ای راهبردی و نمادی از روحیه جنگجویی ارتش یاد می‌کنند که از زمان آغاز منازعات، در کنترل نیروهای دولتی باقی‌مانده است. اما این پافشاری جدایی‌طلبان بر اداره فرودگاه به‌عنوان بخشی از پایتخت خود بود که پس از آنکه طی هفته گذشته منجربه تصرف بخش‌هایی از آن شد، نیروهای دولتی اوکراین را واداشت تا طی یک‌عملیات نظامی گسترده، نسبت به بازپس‌گیری مناطق ازدست‌رفته اقدام کنند؛ اقدامی که اگرچه از سوی آندری لیسنکو، سخنگوی ارتش اوکراین، نه تجاوز به خطوط مرزی جدایی‌طلبان، بلکه تلاشی در راستای تحکیم دوباره خطوط مرزی توافق‌شده در مذاکرات مینسک خوانده شده، اما واکنش شدید مسکو را به‌همراه داشته است. جدایی‌طلبان استان دونباس در حالی ضمن رد هرگونه اخبار مبنی‌بر از‌دست‌دادن کنترل فرودگاه، طی دوروز گذشته حملات خود به نیروهای دولتی را باشدت بیشتری ازسر گرفته‌اند که کرملین ازسرگیری منازعات مسلحانه را اشتباهی راهبردی از سوی اوکراین می‌داند. گریگوری کاراسین، معاون وزیر خارجه روسیه، طی سخنانی در روز دوشنبه اتکا به راه‌حلی نظامی برای حل بحران در شرق اوکراین را بزرگ‌ترین اشتباه راهبردی مقامات آن کشور دانست که می‌تواند در آینده پیامدهای جبران‌ناپذیری برای حاکمیت ارضی آن کشور داشته باشد. ولادیمیر پوتین، رییس‌جمهوری روسیه نیز در حالی طی نامه‌ای به پترو پوروشنکو، رییس‌جمهوری اوکراین خواستار آن شده بود تا دوطرف با بیرون‌کشیدن سلاح‌های سنگین خود از میدان جنگ، گامی محکم به سوی برقراری صلح بردارند که گزارش‌های سازمان اطلاعات اوکراین مبنی‌بر تجهیز نظامی شورشیان از سوی دولت روسیه، احتمال هرگونه پاسخی از سوی دولت اوکراین را منتفی کرده است. آرسنی یاتسنیوک، نخست‌وزیر اوکراین، روز جمعه در کنفرانسی خبری با اشاره به عبور بیش از 10 خودرو نظامی روس از مرز‌های‌شرقی اوکراین، از ادوات و تجهیزات نظامی چون سامانه‌های موشکی و ایستگاه‌های شنود رادیویی نام برد که تنها به‌واسطه کمک‌های نظامی وزارت دفاع و اطلاعات روسیه در دسترس جدایی‌طلبان قرار گرفته است. این درحالی است که به‌نظر می‌رسد مقامات اروپایی نیز ابایی از کمک تسلیحاتی به نیروهای دولتی اوکراینی ندارند. پارلمان اروپا هفته پیش با اجماع به قطعنامه‌ای رأی مثبت داد که برمبنای آن، کشورهای عضو با هیچ‌گونه محدودیت قانونی‌ای برای کمک نظامی تدافعی به اوکراین روبه‌رو نخواهند بود. در این قطعنامه آمده است اتحادیه اروپا باید برای پشتیبانی از دولت اوکراین در تقویت امکانات دفاعی و دفاع از مرزهایش شیوه‌هایی جدید اتخاذ کند؛ شیوه‌هایی که می‌تواند چشم‌انداز بحران نیابتی اوکراین را به جنگی تمام‌عیار تبدیل کند. با تمام این اوصاف، مقامات اوکراینی هنوز امید دارند تا تحریم‌های ایالات‌متحده و اتحادیه اروپا علیه مسکو پایانی مسالمت‌آمیز بر منازعاتی رقم بزند که بنابر برآورد سازمان بهداشت جهانی، از ماه‌مارس سال گذشته تاکنون دست‌کم چهارهزارو800نفر قربانی گرفته است. رییس‌جمهوری اوکراین درحالی بر نقش موثر تحریم‌های اتحادیه اروپا در ترغیب مقامات کرملین برای حضور پشت میز مذاکره تاکید دارد که مخالفت رهبران اروپایی با کاهش تحریم‌ها، وزارت خارجه روسیه را خشمگین کرده است. چندروز پیش از درگیری‌های دونتسک، زمزمه‌هایی مبنی‌بر تصمیم اتحادیه اروپا برای ازسرگیری مذاکرات، عادی‌سازی روابط با روسیه و کاهش تحریم‌ها به گوش می‌رسید؛ احتمالی که اکنون پس از نقض چندین‌و‌چندباره توافقنامه مینسک و افزایش شمار نیروهای روسیه حاضر در خاک اوکراین به دست‌کم 9هزار سرباز، به‌شدت از سوی فدریکا موگرینی، مسوول سیاست خارجه اتحادیه اروپا رد شده است. بنابراین، به نظر می‌رسد پافشاری اتحادیه اروپا بر همان رویکرد پیشین که از سوی وزارت خارجه روسیه، غیردوستانه خوانده شده، هرگونه مذاکره صلح احتمالی بین شورشیان و دولت اوکراین را به سرنوشت نشستی دچار کند که بنا بود هفته گذشته در قزاقستان بین روسای‌جمهور روسیه، اوکراین، فرانسه و آلمان برپا شود. شدت‌گیری منازعات در شرق اوکراین نه‌تنها مانع از تشکیل نشست مذکور شد، بلکه مقامات اروپایی را به این نتیجه رساند که دستیابی به توافقات اولیه پیش از هرچیز نیازمند مذاکره مستقیم شورشیان و دولت اوکراین با حضور نمایندگان روسیه و سازمان همکاری و امنیت اروپاست.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.