تجدید چاپ دو مجموعه داستان از رومن گاری
قدرت و شرافت
دو مجموعه داستان رومن گاری با عنوانهای «قلابی» و «مرگ و چند داستان دیگر»، که با ترجمه سمیه نوروزی از طرف نشر چشمه منتشر شده بودند اخیرا به ترتیب به چاپهای چهارم و دوم رسیدهاند. با توجه به اینکه سالها پیش ترجمه پنج داستان رومن گاری در مجموعه «پرندگان میروند در پرو میمیرند» با ترجمه ابوالحسن نجفی منتشر شده بود. با انتشار دو مجموعه «قلابی» و «مرگ» مجموعه کامل داستانهای کوتاه رومن گاری پیش روی خواننده فارسی زبان است که البته آن مجموعه ترجمه شده توسط ابوالحسن نجفی اکنون نایاب است. مجموعه قلابی شامل پنج داستان است با عنوانهای «قدرت و شرافت»، «برگی از تاریخ»، «زمینیها»، «عود» و «قلابی». مضمون مشترک اغلب داستانهای این مجموعه جنگ است که این برگرفته از تجربه زیسته رومنگاری است که به عنوان خلبان در جنگ جهانی شرکت داشت و گاری به خوبی به عنوان یک داستاننویس، جوهر این تجربه را گرفته و به داستان بدل کرده است. او در داستانهای خود، خشونت و تلخی موقعیت را به خوبی با طنز میآمیزد. مثل آنجا که در داستان قدرت و شرافت، نطق پرطمطراق هیتلر را با صدای پارس سگ میآمیزد یا داستان قلابی که ارجاعی ظریف دارد به رمان معروف و ضدجنگ «شوایک» اثر هاشک. از دیگر ویژگیهای داستانهای کوتاه رومن گاری، توصیفات ریزبینانه و فضاسازیهای جاندار اوست. «مرگ و چند داستان دیگر»، مجموعه داستانی دیگر از رومن گاری با ترجمه سمیه نوروزی است که از طرف نشر چشمه تجدید چاپ شده است. این مجموعه شامل شش داستان است به نامهای «مرگ»، «موضوع سخنرانی: شجاعت»، «به افتخار پیشتازان سرافرازمان»، «تشنه سادگیام»، «بازی سرنوشت» و «دیوار». چنانکه مترجم در مقدمه ترجمه فارسی کتاب توضیح میدهد، این شش داستان در کنار پنج داستان مجموعه قلابی و آن پنج داستانی که ابوالحسن نجفی سالها پیش از رومن گاری ترجمه کرده بود، کل مجموعه «پرندگان میروند در پرو میمیرند» را تشکیل میدهند. گاری در بیشتر داستانهای این مجموعه، طنز و تخیل را به خوبی به هم آمیخته است تا جوهره تاریخی را که در آن پول و قدرت جای نفس کشیدن را به بشر نمیدهند به ادبیات بدل کند. تاریخی که وحشت میانگیزد و گاری این وحشت را با تخیلی آمیخته با طنز تا انتهای مفروض آن پیش میبرد و جهانی را تصویر میکند که در آن آرمانهای رهاییبخش نیز استحاله شدهاند و همه چیز مضحکه است و دیگر هیچ. در داستان «تشنه سادگیام» از این مجموعه میبینیم که چطور رویای کسی که میخواهد از «تمدن و ارزشهای قلابی» آن دست بردارد و به همین منظور به جزیرهای پرت افتاده میرود، نقش بر آب میشود و راوی در نهایت با عجز اعلام میکند: «نمیدانم از کجا قدرت پیدا کردم روی پاهام بایستم، بروم بالا تا اتاقم و خودم را بیندازم روی تخت. همان جا دمر ماندم، با نفرتی عمیق که از دلم بیرونرفتنی نبود. بار دیگر از دنیا رکب خورده بودم. از پایتختهای بزرگ بگیر تا کوچکترین جزیره مرجانی اقیانوس آرام، حساب و کتاب هرجا که باشد، با کثافت و پلیدی تمام روح آدمها را تحقیر میکند.» در داستانی دیگر به نام «موضوع سخنرانی: شجاعت»، گاری با طنز خاص خود نشان میدهد که مفهوم دهانپرکنی به نام «شجاعت» تنها در حد کلماتی نوشته شده روی کاغذ برای ایراد یک سخنرانی حقیقت دارد. راوی باید در هائیتی راجع به شجاعت سخنرانی کند. او در سخنرانیاش میگوید که «چطور قهرمان شجاع امروزی، هنگام روبهرو شدن با خطرات مهلک، ارزشهای ماندگار فراموش شده را درست در ساعت پایانی بازمییابد و چگونه چنین تجربهای میتواند یک اثر و درنتیجه یک زندگی را بارور کند.» حین سخنرانی مردی رند، با دقت به دهان راوی چشم دوخته است. این مرد بعد از سخنرانی نزد راوی میآید و او را به شکار کوسه دعوت میکند. راوی اول در اینباره شروع به رویابافی میکند اما حقیقتِ ماجرای شکار کوسه هولناک است، گرچه دست آخر معلوم میشود همهاش صحنهسازی بوده است و جایی که راوی را برای شکار کوسه بردهاند اصلا کوسه ندارد. راوی البته میترسد و اعتراف میکند که «برعکس چیزهایی که در سخنرانی»اش گفته «قهرمان هنگام روبهرو شدن با خطرات مهلک، ابدا یاد ارزشهای ماندگار زندگی نمیافتد. » با این همه در نهایت، راوی از رو نمیرود و در باب شکار کوسه دروغ به هم میبافد.
قلابی/ مرگ و چند داستان دیگر/ رومن گاری/ ترجمه سمیه نوروزی/ نشر چشمه
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.