اصلاح الگوی مصرف به جای یارانه نقدی
نرسی قربان . کارشناس نفت
صنعت نفت ماهانه سههزارو٧٥٠میلیاردتومان به سازمان هدفمندی یارانهها بابت یارانه نقدی پرداخت میکند. اگر این رقم با ارز سههزارتومانی محاسبه شود، صنعت نفت هماکنون 1/2میلیارددلار در ماه بابت یارانهها پرداخت میکند. علاوهبر این سهم شرکت ملی گاز ایران ٧٥٠میلیاردتومان است. این موضوع از بدو رویکارآمدن دولت یازدهم مورد انتقاد مسوولان وزارت نفت بوده اما اکنون این انتقادها شکل جدیتری به خود گرفته است؛ زیرا قیمت نفت در حد کمسابقهای پایین آمده و برخی پیشبینیها هم بر ادامه روند کاهش قیمت نفت تاکید دارند. در سال89 که قانون هدفمندی یارانهها اجرا شد قیمت نفت بالای بشکهای صددلار بود. همچنین فروش روزانه نفت ایران به حدود دو میلیون بشکه در روز میرسید. در همان روزگار هم پرداخت سهم یارانه از جانب وزارت نفت، یک فشار مالی بزرگ به همراه داشت اما این فشار به علت قیمت بالای نفت و فروش نسبتا بالای ایران، قابلتحمل بود. امروز تولید ایران بین 700هزار تا یکمیلیونبشکه در روز متغیر است. از طرف دیگر دولت به بخش بزرگی از درآمدهای نفتی دسترسی ندارد. در این شرایط، پرداخت سهم وزارت نفت از یارانه نقدی سبب شده که سرمایهگذاری در احداث خطوط لوله و تعمیر پالایشگاهها و دیگر تاسیسات نفتی تا حد زیادی متوقف شود. آنچه مسلم است اینکه پرداخت یارانه به شکل فعلی هیچ کمکی به توسعه کشور نخواهد کرد. در حال حاضر کسانی که مصرف بیشتری دارند سهم بیشتری هم از یارانهها دارند؛ برای مثال کسی که پنجدستگاه خودرو داشته باشد خیلی بیشتر از مردم عادی از قیمت پایین سوخت بهرهمیبرد. دولت میتواند همین پول را صرف کارهای بهتری کند؛ برای مثال اگر دولت به جای پرداخت یارانه نقدی، همین پول را صرف اصلاح الگوی مصرف و بهینهسازی مصرف سوخت کند، این پول، توسعه بیشتری را برای کشور به ارمغان خواهد آورد. نظام فعلی پرداخت یارانهها نهتنها مصرفکنندگان را به صرفهجویی ترغیب نمیکند؛ بلکه حتی افراد متمول را از دریافت یارانه معاف نمیکند. هزینهفرصت عدمدسترسی به منابع مالی در صنعت نفت بسیار بالاست بنابراین دولت باید در کنار پرداختن به اصلاح الگوی مصرف با بالابردن قیمت حاملهای انرژی و محدودکردن سهم پرمصرفها از حاملهای انرژی ارزان به حذف یارانه نقدی اقشار پردرآمد اقدام کند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.