|

چه بر جهان ما رفته است؟

ناهید توسلی*

وقتی با این پرسش روبه‌رو می‌شوم که چه چیز این‌روزها ذهنم را به خود درگیر کرده، به همان اندازه «آشفتگی» ذهنی، عقلانی و حسی/احساسی ایجاد می‌کند که مناسبات این جهان سده 21 و هزاره سوم این دهکده کوچک مک‌لوهانی، که آندره مالرو - و با چه قاطعیتی- پیش‌بینی کرده بود هزاره معنویت (نقل به مفهوم) خواهد بود، دچار آشفتگی شده است!!! ‌ انسان امروز که داعیه مدرن‌بودن و گه‌گاه پست‌مدرن‌بودن دارد و آن را ذیل «عقلانیت مدرن و پست‌مدرن» (بی‌اشاره به عقلانیت تک‌جنسه نرینه) تعریف می‌کند، آن‌چنان بی‌خویش شده است که در همین «آشفتگی» برساخته همین عقلانیت، لحظه‌لحظه به خودکشی خود و همه آنچه او را خلیفه خدا در زمین و محور جهان ساخته است، دست می‌زند! و تیر ناآگاهی و نابخردی نرینه‌محور را آن‌چنان بر هدف برساخته خود شلیک می‌کند که کمانه‌کردن آن بر «خویشتن‌خویش» و هلاک‌ شدن خود را درنمی‌یابد و در روند همین ناآگاهی و نابخردی، این هلاک‌شدن را نیز جشن می‌گیرد! انسان امروز، بیش از هرزمان و در چرخه زیستی‌اش در یک گرداب مکرر بازگشت به توحش می‌زید؛ «توحش»ی که بی‌شک با ابزار مدرن هزاره سوم «خشونت» را در همه زمان‌ها و مکان‌ها بازتولید می‌کند. انسانی که مالرو گفته بود در سده 21 به معنویت و عرفان روی خواهد آورد اما، بیش و پیش از آنکه از نَفَسِ گرم آندره مالرو استقبال کند به وعده‌های شوم هانتینگتون که پیش‌بینی جنگ تمدن‌ها و فرهنگ‌ها را داده بود کشیده شده است؛ پیش‌بینی‌ اسفناکی که اینک و پس از تنها 15سال حضور در این سده به یاری همان «عقلانیت نرینه» مدرن و پست‌مدرن، نه‌تنها معنویت و عرفان را به ارمغان نیاورده، بلکه به سرکوب و نابودی این عنصرهای «انسان‌سازِ» انسانی نیز روی آورده است. آیا می‌توان به‌عنوان یک انسان، حتی انسان متوسط، در جهانی زیست که از گوشه‌و‌کنارش خشونت و تجاوز «انسان به انسان» سر می‌زند؟ و آن‌وقت ذهن را مشغول خوش‌خیالی‌های روزمره کرد؟ چگونه می‌توان در جهانی زیست که سردمدارانش داعیه ایجاد امنیت و آزادی برای شهروندانشان دارند و در زیر نقاب دروغین همین امنیت و آزادی، روزی هزاران‌هزار انسان بی‌گناه تنها‌وتنها به جرم رنگ و نژاد و جنس و آیینشان چونان ترقه به هوا می‌جهند و نابود می‌شوند؟ چگونه می‌توان به این نیندیشید که انگاری «حقوق» انسان‌ها در چارچوب و در قالبِ رنگ و نژاد و جنس و ملیت و باور و... آنها تعریف می‌شود؟ درحالی‌که همه جوانب امر نیز نشان از این دارد که این عقلانیت مدرن و پست‌مدرن در پی دفاع از «حقوق» برابر انسان می‌کوشد! چه عاملی موجب بالفعل‌شدن بالقوه‌های «خشونت»گرای آدمی‌زاده شده است؟ چه زمانی دیو سیری‌ناپذیر «آز»، این امپریالیسم جهانی سیر خواهد شد؟ تا کی «انسان» باید قربانی زیاده‌خواهی‌های سردمداران حکومت‌های به‌ظاهر دموکرات، اما در باطن فاشیستی غرب شود؟ چگونه نباید به این اندیشید و پرسید چرا این‌همه معیارها درهم ‌ریخته و مفاهیم دگرگون شده‌اند؟ به خویش بیندیشیم... به جهان خویش... به روزگار خویش... انگاری ما «انسان»بوده‌ایم! چه بر ما رفته است که دیوهای گونه‌گون را پذیرای درون عارفانه و عاشقانه‌مان شده‌ایم؟ چه‌چیز، انسانی را که نیک می‌داند «رفتنی» است، این‌سان به این‌همه داشتن و داشتن و اندوختن و در پی آن این‌همه ظلم و جنایت کشانده است؟ این‌همه وقاحت در انسان، از کی و از کجا و چرا دامنش را گرفته است؟ این‌روزها... به اینکه «انسان» چیست و کدام است؟ و در کجای این زمان و مکان ایستاده است؟» * پژوهشگر و کنشگر حوزه زنان مدیرمسوول «نافه»

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.