آمارهای هواشناسی و شرکت کنترل کیفیت هوای تهران نشان میدهد
باران 20درصد کاهش، هوای سالم 20درصد افزایش
صدرا محقق
امروز 29دی روز هوای پاک است، روزی که در سالهای گذشته، روزهای قبل و بعدش اغلب آلوده بود اما امسال وضعیتش بهمراتب بهتر شده است. به گواه آمارهای اعلام شده از سوی شرکت کنترل کیفیت هوای تهران تا روز 27دی، تعداد روزهایی که هوای تهران سالم یا پاک گزارش شده است به نسبت سال گذشته 20درصد افزایش را نشان میدهد. اگرچه برخی منتقدان سازمان هواشناسی که اغلب دلیل انتقادشان رویکرد سیاسیشان است، دلیل بهترشدن هوا را وزیدن باد و بارش باران میدانند اما طبق اعلام سازمان هواشناسی کشور تا همین روز میزان بارشها در تهران به نسبت سال92 بیشتر از 20درصد کاهش را نشان میدهد. بر این اساس میتوان گفت وضعیت هوای تهران با وجود کاهش 20درصدی بارشها در این شهر و پایداری جو با 20درصد افزایش روزهای سالم و پاک همراه بوده است که دلیل عمده و اصلی آن را میتوان بهبود کیفیت سوخت توزیعی در این کلانشهر دانست. آمارهای شرکت کنترل کیفیت هوای پایتخت حکایت از آن دارد که در سال92 تا 27دی ساکنان تهران تنها سه روز هوای پاک را تجربه کرده بودند، این در حالی است که در سال93 در مدت مشابه 13روز هوای پاک تجربه شده است. علاوهبر این در همین مدت برای سالهای 92 و 93 تعداد روزهای سالم از 173 روز به 198 روز رسیده است و تا روز شنبه گذشته روزهای سالم در تهران، 35روز افزایش داشته است. تغییر و بهبود کیفیت هوا البته تنها مختص شهر تهران نیست، روز گذشته به مناسبت روز هوای پاک همایشی در سازمان حفاظت محیطزیست برگزار شد که در این همایش سعید متصدی، معاون محیطزیست انسانی سازمان حفاظت محیطزیست در همین رابطه اظهار کرد: «در شهر اصفهان سال گذشته دوروز خیلی ناسالم و دوروز خطرناک به ثبت رسید، این در حالی است که امسال هیچ روزی وضعیت هوا در شرایط خیلی ناسالم یا خطرناک نبود. همچنین اراک نیز در سال92، 9روز بسیار ناسالم و چهارروز خطرناک داشته است و در سال93 چنین روزی در این شهر تاکنون رخ نداده است.»بهگفته وی، روزانه 24میلیون لیتر بنزین با استاندارد یورو4 در کرج، اصفهان، مشهد، اراک و تهران توزیع میشود، که از این میزان 10میلیونلیتر بنزین سوخت یورو4 در تهران توزیع میشود. که به همین دلیل امسال در شهرهای بزرگ مثل اصفهان، اراک، مشهد، تبریز، کرج در مجموع وضعیت هوای مطلوبتری نسبت به سال92 ثبت شده است. معاون سازمان حفاظت محیطزیست با بیان اینکه با اجرای مصوبه کاهش آلودگی هوا، شاهد بهبود کیفی در وضعیت آلایندههای هوا هستیم، گفت: از سال95 فقط موتورسیکلتهای انژکتوری شمارهگذاری میشود و خودروهای دیزلی نیز از سال94 ملزم به نصب فیلتر دوده خواهند بود. وی با بیان اینکه هشت کلانشهر کشور درگیر مشکل آلودگی هوا و 23 استان درگیر معضل ناشی از گرد و غبار است، اظهار کرد: مهمترین آلاینده در کشور ذرات معلق 5/2 میکرون و ترکیبات سرطانزاست. ذرات معلق 5/2میکرون میتوانند با ورود به جریان خون منجر به افزایش کلسترول خون شوند، تحقیقات نیز نشان میدهد بدن برای دفاع در برابر ذرات 5/2میکرون هیچ مکانیسم دفاعیای ندارد. طبق گزارش آژانس بینالمللی تحقیقات سرطان، دود دیزل و ترکیبات آلودگی هوا سرطانزا هستند. دیگر سخنران این همایش معصومه ابتکار، رییس سازمان محیطزیست بود، وی در سخنان خود با اشاره به گذشت 16ماه از آغاز به کار دولت یازدهم گفت: شواهد نشان میدهد اقدامات جدی برای کاهش آلودگی هوا صورت گرفته است و نتایج قابل احصایی در بهبود کیفیت هوای شهرهای بزرگ مشاهده میکنیم. برنامهها برای کاهش آلودگی هوا شتابزده و کوتاهمدت نیست بلکه راهبردی، بلندمدت، پیچیده و چندمجهوله است و برای رسیدن به نتیجه باید با جدیت تلاش کرد و هماهنگی فوقالعادهای بین دستگاهها برای بهبود شاخصها و استانداردهای محیطزیست صورت گیرد. ابتکار با بیان اینکه نباید انتظار آنی از برنامه کاهش آلودگی هوا داشته باشیم، افزود: این نتایج در گامهای اولیه مغتنم است و تاثیرگذاری برنامه را نشان میدهد. معاون رییسجمهوری همچنین تاکید کرد: «حذف بنزین پتروشیمی یکی از اصلیترین گامها در کاهش آلودگی هوا بوده که این کار با همکاری وزارت نفت انجام شده است و اکنون در بیشتر کلانشهرهای کشور بنزین با استاندارد یورو4 توزیع میشود. همچنین کاهش میزان گوگرد گازوییل عرضهشده از هفتهزار قسمتدرمیلیون به 150 قسمتدرمیلیون از دیگر اقدامات موثر در زمینه کاهش آلودگی هوا بوده است.» ابتکار با تاکید بر اینکه ارتقا و بهبود کیفیت سوخت همچنان از اهداف موردنظر سازمان محیطزیست است که در این زمینه برای بهبود سوخت نیروگاهها نیز تلاش میکنیم، گفت: با همکاری وزارت صنعت، معدن و تجارت خودروهای داخلی با استاندارد یورو4 تولید میشوند که این امر از مهرماه سالجاری آغاز شده است. وی با تاکید بر اینکه سازمان حفاظت محیطزیست بدون هیچگونه مماشاتی نسبت به رعایت این استانداردها بر عملکرد خودروسازان نظارت دارد، گفت: این سازمان نسبت به توقف شمارهگذاری خودروهای فاقد استاندارد یورو4 مصمم است. ستاد سوخت و خودرو نیز درصدد ازردهخارجکردن خودروهای فرسوده هستند و تاکنون اقدامات خوبی در این زمینه انجام شده است با همکاری وزارت کشور، ناوگان حملونقل عمومی توسعه خواهد یافت. از دیگر سخنرانان حاضر در برنامه روز گذشته سازمان محیطزیست حمید چیتچیان، وزیر نیروی دولت روحانی بود. از آنجا که صنایع آلاینده و بهخصوص صنایع بزرگ و نیروگاهها در کلانشهرها یکی از عوامل اصلی آلاینده هوا هستند، حضور وی در این همایش حایزاهمیت بود. چیتچیان در سخنان خود در این همایش به همین موضوع نیز اشارههایی کرد و با اشاره به اینکه مازوت که سوخت مورد استفاده در بسیاری از نیروگاههای تولید برق کشور است، دلیل عمده آلودگی کلانشهرهاست، گفت: «با تدابیر اندیشیدهشده درصد زیادی از مصرف مازوت کاهش یافته است، به شکلی که مصرف این ماده در سالجاری چهارمیلیاردلیتر کاهش داشته است. سال گذشته 3/12میلیاردلیتر مازوت در کشور مصرف شد که امسال این میزان به 2/8میلیاردلیتر کاهش یافت که نشاندهنده افت چهارمیلیاردلیتری یعنی 33درصد کاهش مصرف سوخت مازوت در کشور است. همچنین مصرف گازوییل از 3/9میلیاردلیتر در سال گذشته به 4/7میلیاردلیتر در سالجاری رسیده است که کاهش 20درصدی را نشان میدهد.» وزیر نیرو ادامه داد: «از اول فروردین سالجاری تا پایان 27دیماه (روز گذشته) میزان مصرف گاز در کشور 4/41میلیاردمترمکعب بود در حالی که سال گذشته این رقم 2/31میلیاردمترمکعب را نشان میدهد. درواقع مصرف گاز 33درصد افزایش یافته است که این اقدام گامی در راستای کاهش آلودگی هواست. بخش برق و بهطورکلی انرژی نیز یکی از اثرگذارترین بخشها در کیفیت هواست، با توجه به اینکه صنعت برق خود تولیدکننده انرژی است اما بزرگترین مصرفکننده انرژی نیز محسوب میشود.» بهگفته وی بیش از یکسوم کل گاز طبیعی تولیدشده در کشور برای تولید برق در نیروگاهها مصرف میشود. طبق گفتههای چیتچیان از کل برق برای تولید کشور که حدود 260میلیاردکیلوواتساعت است بین 90 تا 92درصد از سوختهای فسیلی استفاده میشود. این در حالی است که مصرف سوخت فسیلی موجب انتشار گازهای آلودهکننده، گلخانهای، ذرات معلق، نیتروژن و هیدروکربنهای نسوخته میشود. وی به سوختهای مایع بهعنوان دیگر عوامل آلودگی هوا اشاره کرد و گفت: «در سال82 فقط 17درصد سوخت نیروگاهها از مازوت و گازوییل بود که تا سال92 به 44درصد افزایش یافت که این مساله انتشار گازهای آلاینده را به همراه داشت. کیفیت پایین سوخت، بهویژه سوخت مایع که حاوی گوگرد زیادی بوده سومین عامل در آلودگی هواست، پایینبودن بازده برخی از نیروگاهها، تلفات بالا و غیرقابل قبول شبکههای انتقال و توزیع برق و بازده پایین مصرف برق در بخشهای مختلف اقتصادی از دیگر عوامل آلودگی هواست.» وی به ماموریت وزارت نیرو در زمینه کاهش آلودگی هوا اشاره کرد و گفت: «وزارت نیرو برنامههای خود را براساس توسعه فناوریهای نوین سازگار با محیطزیست، رشد پایدار و ایجاد تعادل بین منابع و مصرف و همگام با اقتصاد مقاومتی ترسیم کرد که احداث نیروگاههای بزرگ دور از شهرها و مراکز جمعیتی، تبدیل نیروگاههای گازی به سیکل ترکیبی و کاهش مصرف سوختهای مایع و افزایش سهم گاز طبیعی برخی از این برنامههاست. در صورت تبدیل نیروگاههای گازی به سیکل ترکیبی، بازده آنها به میزان 5/1برابر افزایش مییابد، در هفتماه آخر سال93 حدود سههزارو800مگاوات قرارداد با مالکان نیروگاههای خصوصی منعقد کردیم تا سیکل سوخت خود را به ترکیبی تبدیل کنند، در مجموع قرار است در سال93 و 94، 16هزارمگاوات از نیروگاههای گازی به اضافه هشتهزارمگاوات بخش بخار به نیروگاه سیکل ترکیبی تبدیل میشوند.»چیتچیان به افزایش سهم منابع تجدیدپذیر در تولید برق اشاره کرد و گفت: «از ابتدای سال93 تا پایان سال میزان ظرفیت نیروگاههای تجدیدپذیر غیر از نیروگاه آبی نیز دو برابر خواهد شد. همچنین قرار است با اقدامات انجامشده کاهش تلفات شبکه انتقال توزیع به زیر 10درصد برسد در حالی که الان حدود 15درصد است که امیدواریم تا مهرماه سال آینده شاهد کاهش این میزان تلفات باشیم.»باید منتظر ماند و دید آیا مجموعه این اقدامات که از سوی وزارتخانههای مختلف دولت روحانی و همراهی سازمان حفاظت محیطزیست در جریان است در نهایت چه اثراتی بر بهبود کیفیت وضعیت هوای تهران و دیگر کلانشهرهای کشور خواهد داشت.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.