عربستان در مرزهای خود با عراق دیوار میسازد
ریاض در حصار
درهای بسته سفارتها شاید گشوده شوند، اما جای خود را به دیوارهایی افراشته در مرزها میدهند. هردو نیز دلیلی واحد دارند: ظهور و پیشروی تروریستهای «داعش» تا آستانه پادشاهی عربستانسعودی. مقامات سعودی درحالی از ابتدای سالجاری میلادی، وعده گشایش سفارت در بغداد و از سرگیری روابط دیپلماتیک با بغداد را دادهاند که بنابر گزارشها، صدای گامهای داعش در چندکیلومتری مرزهایشمالی آن کشور، پروژه معوقمانده دیوار مرزی با عراق را احیا کرده است. فراخوان دوماه پیش «ابوبکر البغدادی» خلیفه خودخوانده داعش برای حمله به حاکمان سعودی کافی بود تا تحرکات شبهنظامیان داعش در آنسوی مرزهای شمالی عربستان سروشکلی دیگر گیرد. در این میان، حمله دوهفتهپیش چهارتروریست مسلح به گشت مرزبانی عربستان در 40کیلومتری شهر مرزی «عرعر» جدیترین نشان از عزم تبهکاران داعش برای کشاندن جنگ به بزرگترین پادشاهی منطقه بود. تروریستها که قصد عبور از گذرگاه مرزی «السویف» را داشتهاند، طی حملهای انتحاری جان دوسرباز و ژنرال «البلاوی» فرمانده نیروهای مرزی در شمال عربستان را گرفتند. حفر خندق در مرزهای مشترک اما مقامات عربستانی با علم به این نکته که سودای رهبران داعش برای تصرف مراکز مهم مذهبی فقط به سوریه و عراق ختم نمیشود، از ماهها قبلتر دستبهکار ساخت دیواری هزارکیلومتری در کرانههای مرزی خود با عراق شده بودند. آنان درحالی تلاش میکنند تا هرچه زودتر پروژه ساخت دیوار بزرگ را که از سپتامبر سال گذشته آغاز شده به سرانجام برسانند که طرح احداث چنین دیواری از سال2006، یعنی زمانی که خشونت جنگ در عراق به بالاترین حد خود رسید، مطرح بوده است. البته عربستانسعودی در محصورکردن خویش چندان هم بیتجربه نیست. اگر خشونتهای فرقهای در یمن، این کشور را واداشت تا در سال2013 دیواری حتی طویلتر بر مرزهایجنوبی خود بکشد، اینبار مقامات عربستانی امیدوارند تا با احداث خندق و حصار فلزی پنجلایهای در مرزهای خود با کشور عراق، جلو موج نفوذ تروریستهایی را بگیرند که اکنون تقریبا تمامی مناطق مرزی در جنوب عراق را در اختیار گرفتهاند. دیوار بزرگ که از شهر «الطریف» در مرزهای شمالغربی عربستان با اردن تا شهر مرزی «حفر الباطن» در شمالشرق آن کشور امتداد دارد، با استقرار 30هزار سرباز، 40برج دیدهبانی و 32پایگاهنظامی، نیروهای امنیتی عربستان را قادر خواهد کرد تا با بهرهگیری از جدیدترین فناوریهای راداری و دوربینهای دیددرشب، رد هرگونه تحرکات مشکوک در شعاع 20کیلومتری را بگیرد. حمایت 5درصدی سعودیها از داعش این درحالی است که بهنظر میرسد رهبران داعش برای تصرف دوشهر مکهومدینه که بهدلایل اقتصادی و ژئوپلیتیک، گامی حیاتی در راستای تشکیل خلافت مدنظرشان است، تنها بر هجوم خارجی دل نبستهاند. شهروندان سعودی که به گمان خود، نسخه داعش را دوای درد آلسعود و فساد و استبداد حاکم میدانند، برگ برنده البغدادی و یارانش در شبهجزیره عربستان هستند. سهماه پیش بود که نتایج یک نظرسنجی از سوی انستیتو سیاست خاورمیانه در واشنگتن نشان داد دستکم پنجدرصد از جمعیت بالای 18سال آن کشور آشکارا از داعش حمایت میکنند. کافی است این آمار را بگذاریم کنار بیشترین سهم عربستان از جنگجویان خارجی داعش که اقدام به بمبگذاری انتحاری میکنند تا دریابیم چرا «ملک عبدالله»، پادشاه عربستان همین چندماه پیش با شدیدترین لحن لب به انتقاد از مبلغان مذهبی کشورش گشود. پادشاه اکنون بیمار عربستان در حالی از تنبلی محققان و مبلغان مذهبی سعودی در رسواسازی قرائت انحرافی داعش از اسلام گلایه میکرد که به نظر میرسد بسیاری از روحانیون سعودی اشکال چندانی در نسخه مطرحشده این گروه تروریستی نمیبینند. در چنین وانفسایی و درست هنگامی که چشمانداز بحران جانشینی در این کشور پادشاهی، بیش از همیشه ترس از آشوب و فروپاشی را به دل خانواده سلطنتی انداخته است، «لیندا خطیب»، دبیر مرکز مطالعات خاورمیانه «کارنگی» معتقد است رویای داعش برای نفوذ به عربستان، بزرگترین تهدید امنیتی در شبهجزیره است. او که با هفتهنامه «نیوزویک» گفتوگو میکرد، ضمن تاکید بر لزوم بازنگری راهبردی عربستان در قبال مساله سوریه، مدعی شد نگرانیها درباره نفوذ داعش خودبهخود مقامات عربستانی را به سمت حمایت از مخالفان میانهرو سوری سوق خواهد داد؛ چرخشی که بیش از هرچیز مستلزم تقویت مناسبات این کشور با ایالاتمتحده خواهد بود. مقابله با روند روبهرشد جذب شهروندان سعودی به گروه داعش درحالی موضوع گفتوگوی مقامات دو کشور در جریان سفر دوهفته پیش رییس سازمان اطلاعات عربستان به آمریکا بود که طی چندروز گذشته، هیاتی متشکل از سناتورهای آمریکایی به رهبری «جان مککین» سناتور جمهوریخواه، با سفر به عربستان و قطر در پی حلوفصل موضوع آموزش شورشیان میانهرو سوری در خاک این دو کشور بودهاند. دیدار روز شنبه هیات آمریکایی با ولیعهد عربستان تنها یکروز پس از آن صورت گرفت که پنتاگون اعلام کرد قصد دارد هزارنفر از پرسنل نظامی خود را برای آموزش مخالفان میانهرو سوری راهی عربستانسعودی، قطر و ترکیه کند؛ طرحی که حتی زمزمه عملیشدن آن نیز احتمالا سایه سیاه داعش را بیش از گذشته بر فراز شبهجزیره خواهد افکند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.