نوشتاری از جویس کارول اوتس
«اوتس» و من
ترجمه شاپور بهیان
(به پیروی از بورخس) * حقیقت این است که برای آن دیگری هیچچیز اتفاق نمیافتد. من زنی فانی، زندگیام را با هیجان شناگری در آبهای نامکشوف، طی میکنم-ترجیحهایم اندک اما شدیدند- حالآنکه آن دیگری سایهای بیش نیست-لکهای محو، پرهیبی که به یکنظر به چشم میآید و تمام. زمزمههای «اوتس» دستسوم به من میرسند و معمولا قابل تشخیص نیستند و بهعبث برای اثبات وجود تاریخیاش دلیل میآورند. حال آنکه فقط نوشتن وجود دارد و نویسندگان وجود ندارند و این را همه نویسندگان میدانند. عکس او را میبینم؛ به من «شباهت» دارد، اما عکس تا عکس شباهت اندکی وجود دارد و در حالتهایش سردرگمی خفیفی دیده میشود. قبول دارم که در نام و چهره با هم سهیم هستیم که این حالتها آن را نشان میدهند، اما این تناسبی صرف است. لطفا فریب نخورید. «اوتس» شخص نیست، حتی شخصیت هم نیست. او جریانی است ناشی از تسلسل متون. برخی از این متون در خاطره من (ما) حفظ شدهاند. اما برخی رنگ باختهاند، مثل کاغذ چاپی زیر نور آفتاب. بسیاری از این متون به زبانهای خارجی ترجمه شدهاند که باید گفت بهکلی با متن اصلی متفاوتاند و گاهی حتی نویسنده نمیتواند نام خود را روی جلد آنها بازشناسد. من، برعکس تقدیرم آن است که «واقعی»،«جسمانی»، و «پیکرمند» باشم تا در زمان «زندگی» کنم. من سال از پس سال، اگر نه ساعت به ساعت عمرم را میگذرانم، حال آنکه «اوتس» سن مشخصی ندارد- شاید هجدهساله زودرسی باشد که جوهر روحیاش همیشه بین شور ایدهآلیسم و سردی کلبیمسلکی در نوسان است. اما آیا میتوان گفت که یکفرآیند سن دارد؟ - یکرانه، یک استراتژی، نقشونگاری وسواسآمیز، مثل مدارهای سیارهای که سیارهها، سیارههای «واقعی» باید به آن گردن بگذارند؟ هیچکس نمیخواهد این واقعیت بدیهی را ببیند که «هنرمند» میتواند در هر فردی سکونت کند، چون فرد ربطی به هنر ندارد (و هنر چیست؟ توفانی آتشین که در طول زمان شعله میکشد، از منبع نامعلومی برمیخیزد و با هیچ منطق و دلیلی سازگار نیست). «اوتس» گاهگاهی به سرگذشت شخصی من نقب میزند، اما فقط برای آنکه این سرگذشت دم دست اوست و برای اینکه غرائب آن یا عنصری از غرائب سمبولیکش با طرح او سازگار است. اگر تو، یکی از دوستان من، در اثری از او ظاهر شدی، باکی نداشته باش. تو خودت را در این اثر همانقدر بازخواهی شناخت که او تو را بازشناخته است. گمراهکننده است که رابطهمان را با هم، به معنای دشمنی- که باری عاطفی دارد تعریف کنیم. چون او فاقد جسمیت است، عاری از وجود است و عاطفهای ندارد. بهتر آن است که رابطه ما بهصورت دیامغناطیسی تعریف شود؛ یکی آن دیگری را بهعنوان قطبی مغناطیسی برمیانگیزد، آنگونه که دیگری تحتالشعاع آن یکی واقعی میشود و این در مورد من کمتر اتفاق میافتد که «اوتس» را تحتالشعاع قرار دهم که بستگی دارد به میزان اراده من. اگر یکی از ما باید قربانی شود، آن منم و به این ترتیب سال از پس سال زندگی میکنم که کوچکترین ربطی به آن دیگری انگشتنما ندارد. کسی که برحسب اتفاق در نام و چهره با او سهیم هستم. حقیقت بدیهی این است که من چیزی نبودم جز دری که او از آن وارد شد. «آن» وارد شد- اما هر دری همین کار را میتواند بهخوبی انجام دهد. آیا مهم است که تو از کدام در برای ورود استفاده میکنی تا وارد باغی محصور شوی؟ همینکه وارد شدی و در را بستی؟ برای یکمرتبه این من هستم و نه او که براین صفحات مینویسم. یا اینطور فکر میکنم. *برای نوشته بورخس (بورخس و من) ر. ک: هزارتوهای بورخس، ترجمه احمد میرعلایی. کتاب زمان. 1356. تهران.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.