|

آثار رقابتی ایران و بین‌الملل تئاتر فجر معرفی شد

غافلگیری اهالی تئاتر

رضا آشفته: جشنواره تئاتر فجر همچنان سودای غافلگیری دارد. پس از غافلگیری اهالی نمایش با پوستر عجیب‌وغریبش، انتشار فهرست آثار رقابتی و بخش بین‌الملل جشنواره غافلگیری اهالی تئاتر را دوچندان کرد. بخش مسابقه بین‌الملل جشنواره سی‌و‌سوم بیشتر صحنه رقابت ایرانی‌ها با هم است تا با خارجی‌ها. در بخش مسابقه ایران هم فهرست چشمگیری پیش‌رویمان قرار نگرفته است. رقابت ایرانی‌ها با هم در بخش «بین‌الملل» در فهرست بین‌الملل، از بین 21 اثر 16نمایش ایرانی و پنج‌نمایش خارجی حضور دارد اما اگر به کارهای خودمان بشود امیدوارانه نگاه کرد، از همین‌حالا می‌توان گفت کارهای خارجی چنگی به دل نخواهند زد. در این فهرست آثاری ایرانی هست که از میان آثار جوان‌ترها انتخاب شده‌اند و می‌توان به این نام‌ها اشاره کرد: «اقیانوس آرام» نوشته و کار علی حاتمی‌نژاد از مشهد/ بخش مرور، «بیرون پشت‌در» به نویسندگی ولفگانگ‌بورشرت و کارگردانی ایمان اسکندری از تهران/ بخش مرور، «قصر» نوشته و کار آرمین جوان از تهران/ بخش مرور، «وو» نوشته و کار تینو صالحی از تهران/ بخش تازه‌های تئاتر، «ساعت بیست» نوشته و کار سیدعلی موسویان از تهران/ بخش تازه‌های تئاتر، «کامنت» به نویسندگی بهار کاتوزی و محمد منعم و کارگردانی یوسف باپیری از تهران/ بخش تازه‌های تئاتر، «چندروایت نامعتبر، ندیدنی» به نویسندگی رضا گشتاسب و کارگردانی رضا کرمی‌زاده از یاسوج/ بخش مناطق، «قلعه انسانات» نوشته و کار علی شمس، تولید مشترک ایران- ایتالیا/ بخش تئاتر ملل، «صدای آهسته برف» به نویسندگی پیام سعیدی و جابر رمضانی و کارگردانی جابر رمضانی از تهران/ بخش مرور.» اما در کمال تعجب چهره‌های سرشناس تئاتر ایران در بخش بین‌الملل حضور دارند! این نمایش‌ها عبارتند از: «خانو‌اده» نوشته و کار سیدمحمد مساوات از تهران/ بخش مرور، «خرمگس» نوشته و کار علی عابدی از تهران/ بخش مرور، «دیده‌بانان» به نویسندگی پیرروبرلوکلرک و کارگردانی محمدرضا خاکی از تهران/ بخش مرور، «مرگ فروشنده» به نویسندگی آرتور میلر و کارگردانی نادر برهانی‌مرند از تهران/ بخش مرور، «من» نوشته و کار فرهاد تجویدی از تهران/ بخش مرور، «هم‌هوایی» به نویسندگی مهین صدری و کارگردانی افسانه ماهیان از تهران/ بخش مرور، «فقط به خاطر من» نوشته و کار چیستا یثربی از تهران/ بخش تازه‌های تئاتر، «باغ آلبالو» به نویسندگی آنتوان چخوف و کارگردانی آتیلا پسیانی از تهران/ بخش میهمان، «بالاخره این زندگی مال کیه» به نویسندگی رایان کلارک و کارگردانی اشکان خیل‌نژاد از تهران/ بخش مرور، «الیور تویست» نوشته و کار اصغر خلیلی از تهران/ بخش مرور، «تهران‌-‌رم- آمستردام- لندن» به نویسندگی و کارگردانی آروند دشت‌آرای، تولید مشترک ایران- هلند/ بخش تئاتر ملل. خارجی‌های ناشناس در میان آثار خارجی نام شناخته‌شده‌ای موجود نیست: «کتاب‌ها» از کمپانیکومونا از لهستان/ بخش تئاتر ملل، «کمپلکس اودیسه» به نویسندگی و کارگردانی فلیکس میتاس اُت از آلمان/ بخش تئاتر ملل، «فراموشی» به نویسندگی داریوش ربیعی و کارگردانی اسکندر اسکایف از روسیه/ بخش تئاتر ملل، «بازار» به نویسندگی محمدالحینای و کارگردانی ادریس البنانی از عمان/ بخش تئاتر ملل، «پرواز بر فراز شهر» به نویسندگی آنوش آسلی بکیان و کارگردانی نارینه گریگوریان از ارمنستان/ بخش تئاتر ملل. مسابقه فرم‌زدگان در میان نام 21نمایشی که قرار است با هم در بخش مسابقه تازه‌های تئاتر ایرانِ سی‌و‌سومین جشنواره بین‌المللی تئاتر فجر رقابت کنند، آنچه به چشم می‌آید تکیه بر فرمالیسم و گریز از معناست؛ رویکردی که شاید فضای تئاتر را بدون چون و چرا برای اجرای عمومی آماده می‌کند. این نگاه در جامعه ما که در هر گوشه و لحظه‌اش نکات ریز و درشتی برای انتقاد است، می‌تواند منجر به اتفاقی ناهمگون شود که در درازمدت برای تئاتر نا مناسب باشد، زیرا دراین‌‌حالت مردم، خود را در تئاتر نمی‌یابند و احساس غریبگی و دور افتادن از هم خواهند کرد و این اصل و اساسی برای گریز مخاطب از تئاتر خواهد شد. در گذشته - شاید 10‌سال پیش از این - همیشه دو گروه عمده فرم‌گرا و معناگرا در کنار هم رقابتی بنیادین داشتند و همیشه تئاتر حرفه‌ای اصل و مبنایش همین معنا بوده و در بخش کوچک‌تر و اقلیت گروه‌های فرم‌گرا کار می‌کردند. یکی دیگر از اتفاقات مهم نبودن آدم‌های سرشناس در این فهرست رقابتی و نبودن پیشکسوت‌ها در بخش میهمان و ویژه جشنواره است. شاید همین عدم حمایت‌های مالی از یک‌سو عمده‌ترین دلیل گریز این افراد از حضور در جشنواره باشد، چون بی‌مایه فطیر است، هیچ‌کس دنبال دردسرهای حضور در یک‌جشنواره نخواهد بود. در این فهرست معروف‌ترین گروه‌ها بسیار مختصر شده‌اند و این همان نکته‌ای است که کلیت فهرست را زیر سوال می‌برد چون در گمنامی افراد نمی‌توان انتظار اتفاق بایسته‌ای را در جشنواره داشت. معروف‌ترین ها، اینها هستند: «تقدیر بازان» به نویسندگی هاله مشتاقی‌نیا و کارگردانی سیما تیرانداز از تهران/ بخش تازه‌های تئاتر و «صبح ناگهان» نوشته و کار حسین پاکدل از تهران/ بخش میهمان. فقط حضور دو نام سرشناس در یک بخش رقابتی چندان منطقی نیست و ذهن را به جاهایی می‌برد و اعتماد و اطمینان را از برگزاری یک‌جشنواره سی‌و‌سه‌ساله کاملا سلب می‌کند. در این فهرست جوان‌هایی هستند که چندین‌بار تجربه صحنه و جشنواره داشته‌اند و می‌توان به آنها برای حضور در جشنواره کمی بیشتر از ناشناخته‌ها امیدوار بود مانند: «بوقلمون» نوشته و کار خیر‌اله تقیانی‌پور از تهران/ بخش تازه‌های تئاتر، «پپرونی» به نویسندگی سپیده خمسه‌نژاد و کارگردانی مسعود طیبی از تهران/ بخش تازه‌های تئاتر، «گنجفه» نوشته و کار نوشین تبریزی از تهران/ بخش تازه‌های تئاتر، «یک زندگی بهتر» به نویسندگی مسعود هاشمی‌نژاد و کارگردانی شهاب‌الدین حسین‌پور از تهران/ بخش تازه‌های تئاتر، «وقتی کنار پنجره می‌ایستیم» به نویسندگی سیامک افسایی و کارگردانی یعقوب صدیق‌جمالی از تبریز/ بخش تازه‌های تئاتر و«مروارید» به نویسندگی قطب‌الدین صادقی و کارگردانی سروش طاهری از تهران/ بخش تازه‌های تئاتر. فقط شش نمایش هم تا حدودی قابل اعتماد هستند و این رقم باز به حد نصاب نمی‌رسد و این رقابت نمی‌تواند گویای اتفاقی مهم باشد. همه اینها حدس‌هایی است که بنابر اسم و رسم کارگردانان می‌توان زد. یعنی به راحتی می‌توان از این فهرست چشم برداشت و از کلیت جشنواره حتی ناامید شد. در این فهرست نمایش‌های زیر از گروه‌های جوان و ناشناخته به چشم می‌خورد که معلوم نیست آثارشان از چه حال‌و‌هوایی برخوردار است و چقدر می‌توان به آنها برای آینده تئاتر امیدوار بود: «پذیرایی» نوشته و کار ابوالفضل کاهانی از تهران/ بخش نسل‌نو، «د‌بس‌گات‌تالنت» نوشته و کار رضا غیور از تهران/ بخش نسل نو، «باد شیشه را می‌لرزاند» به نویسندگی مهدی کوشکی و کارگردانی مشترک هستی حسینی و مصطفی کوشکی از تهران/ بخش نسل نو، «به اتفاق خانواده» نوشته و کار رسول کاهانی از تهران/ بخش نسل نو، «پارازیت» به نویسندگی بهزاد آقاجمالی و کارگردانی سیما رادان از تهران/ بخش نسل نو، «خانم‌ها، آقایان، ما با سرعت بسیار زیادی در حرکت هستیم» نوشته و کار ابوالقاسم یزدانی از بجنورد/ بخش نسل نو، «کلفت­­ها»، برداشتی آزاد از اثر ژان ژنه، به کارگردانی دانیال نمازی از تهران/ بخش نسل نو، «برای مهدخت» به نویسندگی کیومرث حائری و کارگردانی نیکو ممدوحی از تهران/ بخش نسل نو، «گفت‌وگوی فراریان» به نویسندگی محمد زارعی و کارگردانی میلاد شجره از تهران/ بخش نسل نو، «مکبث» به نویسندگی و کارگردانی حسین نوشیر (بر اساس مکبث شکسپیر) از تهران/ بخش نسل نو، «نمایشگاه لودلو» به نویسندگی لند فورد ویلسن و کارگردانی مهدی ضیا‌ءچمنی از مشهد/ بخش نسل نو، «در سوگ کاظم اشتری» به نویسندگی سپیده خسرو‌جاه و کارگردانی احسان بیات‌فر از تهران/ بخش تازه‌های تئاتر «یک‌ساعت آرامش» به نویسندگی فلورنس زلرز و کارگردانی سحر رضوانی از تهران/ بخش نسل نو.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.