|

خیز بلند قطر از پنجره کتاب

رضا نوعی: این‌روزها کشور قطر شاهد برگزاری بیست‌وپنجمین دوره نمایشگاه کتاب دوحه است. این رویداد فرهنگی در سرزمینی که به‌دنبال بلندکردن سری میان سرهاست، از ١٧ تا ٢٧دی‌ماه در محل همایش‌های ملی این کشور برگزار می‌شود. سال‌هاست این کشور کوچک به‌دنبال نقشی فراتر از سرزمین 11هزارکیلومترمربعی خود است. اینک خانواده تمیم علاوه‌بر راه‌اندازی شبکه‌های موفق ماهواره‌ای در حوزه برگزاری مسابقات مهم ورزشی و حتی خرید و تغییر ملیت بازیکنان خارجی زبانزد جهانیان است. به نظر می‌رسد توجه به زیرساخت‌های فرهنگی، احیای بافت قدیمی و برگزاری برنامه‌های متعدد فرهنگی، خبر از برنامه‌ریزی برای یافتن جایگاهی بالاتر در حوزه فرهنگی است. این دوره از نمایشگاه کتاب دوحه در مکانی کاملا وسیع و مجهز از حیث فضای مناسب نمایشگاهی برگزار می‌شود. تعداد ناشران شرکت‌کننده در این نمایشگاه نسبت به دوره‌های گذشته افزایش یافته، ده‌ها میهمان از کشورهای انگلستان، ترکیه، مصر، تونس، فلسطین، لبنان و... به این نمایشگاه دعوت شده و در یکی از هتل‌های پرستاره دوحه میزبانی می‌شوند. این حضور پرتعداد نویسندگان و ناشران عرب می‌تواند کمک شایانی به صنعت نشر این کشور کند. در حال حاضر چندان ناشر خصوصی مطرحی در این کشور فعال نیست، عمده ناشران دولتی یا شبه‌دولتی هستند. تعداد ناشران اروپایی در این نمایشگاه بسیار کمتر از عرب‌هاست اما آنان برای رفع این نقیصه علاوه‌بر مشارکت‌دادن سفارتخانه‌ها و نمایندگی‌های فرهنگی خارجی نظیر فرانسه، ایران، سوئد، هلند، در غرفه‌ای خاص، پرفروش‌ترین و جدیدترین کتاب‌های منتشره در آمریکا و انگلستان را به نمایش گذاشته‌اند. برگزار‌کنندگان نمایشگاه با استفاده از شیوه‌های متفاوت دیگری به‌دنبال دانه‌پاشیدن و جذب ناشران خارجی هستند؛ گاه با اختصاص غرفه رایگان و در برخی موارد با پرداخت هزینه حضور شرکت‌کنندگان سعی در گسترش و عرض‌اندام نمایشگاه خود در مقابل نمایشگاه‌های پررونقی مانند ریاض، ابوظبی و شارجه دارند. همان‌طور که بیان شد، مرکز نمایشگاهی تازه‌تاسیس قطر، آینده روشنی برای اجرای کنفرانس‌ها، سمینارها و نمایشگاه‌ها در این کشور رقم خواهد زد اما در شرایط کنونی با وجود امکانات بسیار خوب نظیر اتوبان، پارکینگ مناسب، سالن همایش بسیار مجهز با ده‌ها اتاق کنفرانس (و مترو درحال ساخت)، بازدید‌کنندگان چندان با این مکان آشنا نیستند، از این‌رو تعداد کم بازدیدکنندگان کاملا محسوس است. از سوی دیگر با وجود چاپ و انتشار چندین بروشور، کتاب و حتی ارایه عناوین کتاب‌ها روی فلش‌مموری به‌صورت رایگان، به‌دلیل تازه‌تاسیس‌بودن مکان نمایشگاه و کمبود تابلوهای اطلاع‌رسانی محیطی، باعث کثرت سوال از غرفه‌داران و غرفه‌های اطلاع‌رسانی عمومی شده است. از سوی دیگر این‌روزها هوای کشور قطر بسیار مطبوع است اما این نمایشگاه با ایام امتحانات دانش‌آموزان تداخل دارد، این تداخل باعث کمبود شدید بازدیدکنندگان شده است، از این‌رو ناشران حاضر در نمایشگاه بیشتر چشم به خرید کتابخانه‌ها و مراکز دولتی دارند. در این نمایشگاه مکان برگزاری نشست‌های تخصصی نمایشگاه بسیار مجهز و با امکانات رایگان غیرقابل‌باور فراهم است. ده‌ها میهمان از کشورهای عربی و غیرعربی با هزینه دولت قطر به این نمایشگاه دعوت شده‌اند، جلسات به‌خوبی ضبط و از طریق شبکه‌های تلویزیونی پخش می‌شود اما بازدیدکنندگان عادی کمتر در این نشست‌ها شرکت می‌کنند. به نظر می‌رسد هنوز تولید اندیشه و عادت به کتابخوانی، رسم مالوف جهان عرب نیست.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.