پیامدهای سیاسی یک دیدار
روزنامه «زمان» ترکیه نوشت که «رجب طیب اردوغان» رییسجمهوری این کشور بهزودی به کشورهای اتیوپی، تانزانیا و سومالی و سپس به ایران میرود. طبق این گزارش، اردوغان با مسوولان عالیرتبه این کشورها دیدار میکند؛ این در حالی است که «مولود چاوش اوغلو» وزیرخارجه با همتای ایرانی خود دیدار و حول تحولات سوریه و عراق گفتوگو کرد. برمبنای گزارشهای منتشرشده، محور گفتوگوهای آنکارا و تهران در تداوم بحث و گفتوگو حول اوضاع جاری عراق و سوریه خواهد بود. این دیدار در شرایطی رقم میخورد که موقعیت آنکارا در جهان نسبت به گذشته شکنندهتر شده است. سعودیها با همراهی آمریکا دولت قطر را تحت فشار قرار دادند تا مناسبات خود را با مصر مجددا از سر گیرد و از نزدیکی با ترکیه دوری جوید، اما اردوغان در اندیشه ائتلاف جدید منطقهای با عربستانسعودی است. به نظر میرسد متعاقب موج جدیدی از مخالفتهای جهانی در ارتباط با نقش ترکیه در سوریه و بهویژه حول محور کوبانی سیاستهای عثمانیگرایی اسلامگرایان ترکیه حداقل در برهه کنونی شکست خورده است و آنکارا همچنین نتوانست بر دولت عراق فائق شود. در مصر نیز با ناکامی حکومت اخوانالمسلمین چنین به نظر میرسد که ستون اصلی سیاستهای ترکیه در شمال آفریقا با بحران مواجه شده باشد. اردوغان بعد ازدستدادن قطر، مصر، شکست در سوریه و موج جهانی مخالفت با این کشور در حال دورخیز به سمت ایران است و میخواهد به تهران نزدیک شود. در مقطع کنونی روسیه و ایران میتوانند ترکیه را در مقابل رقیب ایدئولوژیکش بهتر پشتیبانی کنند. در آخرین ماههای سال گذشته و قبل از دیدار «ولادیمیر پوتین»، رییسجمهوری روسیه از ترکیه، اردوغان با فرستادن «داوود اوغلو»، نخستوزیر ترکیه به بغداد بهگونهای بر شکستهای سیاست ترکیه در قبال عراق صحه گذاشت. بر مبنای گزارشها منتشر شده در رسانههای عربی که در مطبوعات ترکیه نیز بازتاب وسیعی داشت، اوغلو در دیدارهایش با مقامات عراقی اذعان کرد که با توجه به تغییرات استراتژیک در سطح منطقهای، از این به بعد «وهابیت» دشمن اصلی و مشترک آنان به شمار میرود. این سخنان اگر درست باشد- و به نظر میرسد که مبنایی منطقی نیز دارد- در گام اول تعیینکننده چرخش سیاستهای ترکیه و تعیین دشمن استراتژیک این کشور در گام دوم است. احزاب اپوزیسیون و سکولار ترکیه بر این باورند که متعاقب شکست ترکیه در مصر، آنکارا درصدد تقویت داعش برآمد تا از این طریق بتواند به تنهایی بر سیاستهای منطقهای مسلط شود اما در نهایت سیاستهای ایران در عراق شکستی سنگین را متوجه ترکیه کرد. از این مقطع به بعد بود که بازیهای سیاسی اردوغان، استراتژی سیاسی این کشور را تغییر داد تا شاید گامهای جدید به ائتلاف نوین آنکارا با تهران و مسکو منتهی شود. وعده جدید روسیه به ترکیه برای تاسیس چند نیروگاه اتمی و قراردادن این کشور در مسیر ترانزیت گاز روسیه، بدون شک بدون امتیازدهی متقابل نیستند؛ عدم دخالت در مسایل داخلی سوریه، همکاری با «بشار اسد»، رییسجمهوری سوریه برای حذف تروریسم وهابی و مقاومت در مقابل سیاستهای آمریکا و اروپا در منطقه و همکاری با ایران و عراق برای اتمام منازعات منطقهای، شاید بخشی از انتظاراتی است که آنکارا میخواهد روسیه زمینه تحقق آن را آماده کند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.