|

زاویه سوم: وقتی روانکاوی دنیا را نجات داد

اکرم جوانمرد

نویسنده‌های بسیاری درباره دوره‌های روانکاوی که از سرگذرانده‌اند، نوشته‌اند، گاهی به مدد علم روانکاوی زندگی‌شان نجات پیدا کرده و خیلی وقت‌ها هم مثل ویرجینیا ولف و ارنست همینگوی در این بازی تسلیم شدند، گاهی وقت‌ها مثل وودی‌آلن تصمیم گرفتند با روان افسرده و روانکاو و درمان افسردگی شوخی کنند، گاهی هم مثل جی.کی.رولینگ به مدد علم روانکاوی پیروز شدند و بعدها درباره راه‌های غلبه و درمان نوشتند. جی.کی.رولینگ بی‌شک یکی از موفق‌ترین نویسندگان عصر حاضر است، تیراژهای میلیونی «هری‌پاتر» و تبی که در دنیا فراگیر و ماندگار شد از نشانه‌های این موفقیت است. اما رولینگ در گفت‌وگوهایش اذعان کرده است که حتی وقتی نوشتن جلد اول هری‌پاتر را شروع کرده بود، افسردگی امانش نمی‌داد و در نهایت به مدد روانکاو اسکاتلندی‌اش خودش را نجات داده است. رولینگ در گفت‌وگو با دیلی‌میل می‌گوید: «جدایی و بعد هم مهاجرت و از همه مهم‌تر گرفتاری‌های مالی برای من زمینه‌ساز افسردگی شده بود؛ افسردگی‌ای که من را تا مرز خودکشی پیش برد، اما در نهایت به کشتنم نداد.» رولینگ سال گذشته در برنامه‌ای که از سوی انجمن روانکاوان بریتانیا برای مقابله با خودکشی برگزار شده بود هم میهمان افتخاری بود. او معتقد است: «اصلی‌ترین عامل نجات‌بخش درمورد من، آگاهی از راه خروج از بن‌بست بود، همین‌که فهمیدم اگر آنچه روانم را آزار می‌دهد را دور بریزم نجاتم می‌دهد، دست‌به‌کار شدم. موقع نوشتن جلد اول هری‌پاتر با خودم به نیروهای اهریمنی و شیطانی فکر می‌کردم که کارشان تغذیه از نیروهای بشری و امید به زندگی و شادی بود و این بازی موقع نوشتن به‌شدت کمکم می‌کرد، اما در نهایت به این نتیجه رسیدم که افسردگی هم مثل هر بیماری دیگری نیازمند درمان علمی است. باید از راهش رفت و پیروز شد، اینکه فکر می‌کردم می‌توانم دورش بزنم اشتباه بود، بیشتر از سه‌سال درگیرش بودم.» رولینگ معتقد است هرقدر رفتن به مطب روانکاو را عقب بیندازید، مشکلاتتان پیچیده‌تر می‌شود: «شما انتظار مشکلاتی که هرروز برایتان پیش می‌آید را ندارید، همه‌چیز پیچیده‌تر می‌شود و در مقابل کوچک‌ترین تغییرات و سامان‌دادن به آنها احساس ضعف می‌کنید و به‌زودی سونامی‌ای از مطالباتی که از زندگی دارید و بی‌نتیجه مانده، به سراغتان می‌آید. من همه اینها را از سر گذراندم و درست وقتی که باور کردم که دیگر کنارآمدن با این شرایط از عهده من خارج است، سراغ روانکاو رفتم و درمان به شکل ناگهانی مسیر زندگی‌ام را عوض کرد، شرایط من تغییر نکرده بود، مشکلاتم سرجایشان بودند، اما حالا می‌توانستم جور دیگری با آنها کنار بیایم و درصدد تغییرشان باشم، تا پیش از آن فقط گردابی بود که در آن بیشتروبیشتر فرومی‌رفتم. حالا من از طرفداران پروپاقرص روانکاوی هستم، شاید هرگز علم اینقدر در زندگی به مدد من نیامده باشد که در اینجا آمد. با خودم می‌گویم وقتی دندانت درد می‌کند به دندانپزشکی می‌روی و فکر نمی‌کنی خودت می‌توانی با دربازکن آشپزخانه دندانت را درست کنی، پس چرا وقتی روحت درد می‌کند، فکر می‌کنی می‌توانی تنهایی و در خلوت و فاصله‌گرفتن از اجتماع درستش کنی.» هرچند رولینگ در میانه نوشتن اولین جلد داستان‌های هری‌پاتر موفق شد با رفتن به مطب یک روانکاو درمانگر، شرایط روحی خودش را به حالت ایده‌آلی بازگرداند، اما بسیاری از منتقدان ادبی و نشانه‌شناسان معتقدند هری‌پاتری که در جلد اول معرفی می‌شود هم تا حدودی افسرده است، آنها در این‌باره به اتاق تاریک زیرپله‌هایی که هری در آن حبس می‌شود اشاره می‌کنند، به‌نظر می‌رسد شرایط روحی خانم رولینگ تاثیر مستقیمی بر احوال قهرمان افسانه‌ای و به‌یادماندنی‌ای که خلق کرده، داشته است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.