استراتژی مبارزه با تروریسم جهانی چگونه رقم میخورد
حمله به قلب ایدئولوژی
عبدالحمید نورزایی . پژوهشگر افغان
دیگر به جای جنگسرد و جنگهای جهانی چنددهه است که قدرتهای کوچک و بزرگ جهان با پدیدهای به نام تروریسم مقابله میکنند از روسیه و چین گرفته تا اعماق خاورمیانه از آفریقا تا شهرهای مدرن اروپا و آمریکا، همهوهمه در تکاپوی مقابله با تروریسم هستند. اما از منظر جامعهشناختی و امنیتشناسی چهارعلت باعث بهوجودآمدن پدیدهای به نام تروریسم شده است. 1- بیعدالتی موجود در جوامع بشری باعث بهوجودآمدن شورشها و اعتراضها و سپس تولد گروهها و حملات مرگبار تروریستی شده است: «سینکیانگ چین و کلمبیا» 2- سرکوب افکار و علایق اجتماعی، سیاسی و اقتصادی اقلیتها توسط اکثریت یا برعکس باعث تولد هستههای افراطگرایی و تروریستی در بین جوامع معترض شده که هدف نهایی آنها تغییر رژیم است: «کشمیر و مصر کنونی» 3- حمله به دولت کنونی و تغییر رژیم و تشکیل دولت خودخواسته: «لیبی و افغانستان کنونی» 4- پاسداشت، حفظ و گسترش ایدئولوژی مذهبی خود و حمله به ایدئولوژی مذهبی مقابل و در پی آن بهدستگرفتن کنترل اجتماعی و ظهور قدرت سیاسی در راه ایجاد حکومت و کنترل سرزمینی: «نیجریه و عراق کنونی» قبلا سیاستمداران و رسانهها فکر میکردند تروریستها عدهای دیوانه هستند که بیهدف قصد دارند به دولت صدمه بزنند و قدرت و توانایی مقابله با دولت مرکزی را ندارند، اما پس از اینکه انفجار پایگاه نیروهای آمریکایی در «الخبر» عربستان آمریکاییها را وادار به خروج از این کشور کرد، همه بر این اصل تاکید کردند که هسته قدرت تروریسم را عدهای نخبه تشکیل داده که دارای برنامه و استراتژی مشخصی برای پیشبرد اهداف خود هستند و اوج این برنامهریزی و استراتژی هدفمند را ما در حمله به مراکز (نظامی «پنتاگون» و اقتصادی «مرکز تجارت جهانی» و سیاسی «کاخسفید و کنگره») بزرگترین قدرت نظامی و اقتصادی دنیا یعنی آمریکا میبینیم. هرگروه تروریستی براساس آرمانهای خود استراتژیهایی طرح میکند و برای رسیدن به آنها از تاکتیکها و استراتژیهای مشخص بهره میجوید؛ بهعنوان مثال قدرتگرفتن گروه «داعش» و کنترل بخش بزرگی از سوریه و عراق و همزمان جنگ در ششجبهه بزرگ و تحمل بمبارانهای سنگین بینالمللی نشان از موفقیت نسبی استراتژیها و برنامهریزیهای این گروه دارد. استراتژی تروریستها از لحاظ تئوریک مجموعه منسجمی را تشکیل میدهد. تمام پیروزیها و موفقیتهای تروریستها از پنجاستراتژی نشات میپذیرد: 1-استراتژی تحریک دشمن: که متعاقب آن حکومت را وادار به واکنشی میکنند که موجب آسیبرساندن به مردم میشود و اینگونه مردم علیه دولت تحریک میشوند و گاهی به صف تروریستها میپیوندند. 2-استراتژی ارعاب و تهدید: نیروهای نظامی حکومت، مردم و گروهها و کسانی که با آنها همکاری نمیکنند را بهشدت مجازات میکنند تا قدرت خود را به آنها نشان دهند و در اراده آنها برای مبارزه با گروه تروریستی تزلزل بهوجود بیاید. 3- استراتژی اختلال: تلاش میکنند تا در برنامههای مذاکره گروههای میانهرو با دولت اختلال ایجاد کنند و با واردکردن ضربههای سنگین به دشمن یا ترور سران قبایل و گروهها، از هرگونه سازشکاری جلوگیری میکنند. 4- جنگ فرسایشی و شهری: آنها تلاش میکنند قدرت و میزان انعطاف خود را در برابر فشارها بهعنوان نماد برتری خود به دیگران نشان دهند و حکومت را وادار به پذیرش خواستههای خود کنند. همچنین در جنگهای شهری به نیروی کمتری نیاز دارند و بسیار کمتر آسیبپذیر هستند. 5- جلب حمایت از طریق اشاعه ایدئولوژی: تروریستها با انتشار افکار و عقاید خود و بهکارگیری رسانهها به مخاطبان خود پیام میدهند که آنها در حال جنگ با شیطان هستند و برای ایجاد مدینه فاضله تلاش و آنها را نیز دعوت به همکاری میکنند. حمله به ایدئولوژی گروههای تروریستی با توجه به موارد مذکور، ما برای اینکه تروریسم را شکست دهیم، باید ضداستراتژیهایی طرح کنیم تا امکان موفقیت تروریستها به حداقل ممکن برسد، جنگ با تروریسم، در زیربنا جنگ عقاید است؛ هدف در اینجا به مشروعیتزدایی از ایدئولوژی جهاد جهانی «نامقدس» تروریستها محدود میشود که آن را از متون مقدس اسلامی استخراج و تفسیری خودمحور از آن ارایه کردند. ما باید با تبیین یک استراتژی کارآمد تروریستها را از بهکاربردن گفتمان سیاسی-اسلامی که برای توجیه اقدامات افراطی خود مورداستفاده قرار میدهند، محروم کنیم. پیروزی در جنگ ایدئولوژیک مستلزم ازبینبردن جذابیت عقیدتی تروریستهاست گرچه دستیابی به این مهم مشکل است، اما تنها راه قطعکردن آن، جلوگیری از پیوستن مردم فریب خورده و مجذوبشده به این گروههاست. هنگامی که «اسامه بنلادن»، رهبر پیشین سازمان تروریستی القاعده به آمریکا حمله کرد در اندونزی، مالزی، پاکستان، بنگلادش، فیلیپین و... هزاراننفر برای جشنگرفتن موفقیت او به خیابانها ریختند و از او اعلام حمایت کردند. حتی پیراهنهایی منقش به عکس او به قیمت 10دلار در این کشورها بهسرعت به فروش میرسید. پرچم و نوارهای ویدئویی القاعده سریعا بین مسلمانان دستبهدست میشد. اکنون نیز در کشورهای اروپایی پرچم و عقاید داعش تبلیغ میشود و دفاتر و افراد آنها در اروپا و آمریکا هزارانجوان را جذب این گروه در سوریه و عراق کردهاند؛ جوانانی که در غرب به دنیا آمدهاند، در آنجا به دانشگاه رفتهاند و در جوامع لیبرال غربی بزرگ شدهاند، اکنون بلای جان غرب و شرق شدهاند مانند چندروز پیش که به جرم کشیدن کاریکاتور رهبر داعش به دفتر یکنشریه در پاریس حمله کردند و 12روزنامهنگار را به قتل رساندند. آنها مجذوب ایدئولوژی جهادیون نامقدس شدهاند که از طریق اینترنت افکار و عقاید خود را وارد مغز و روح آنها کردهاند. سایتهای اینترنتی جهادیون نامقدس از طرف صدهامتخصص کامپیوتر در سراسر دنیا اداره میشود بهعنوان مثال سایت «شاهد شام» از هند اداره میشود. سایتهای گروههای افراطی که روزانه هزاران بازدیدکننده دارند، اخبار و عقاید آنها را بین میلیونهاکاربر اینترنت دستبهدست میگردانند. تجار و سرمایهداران برخی از کشورهای مسلمان تسهیلات مالی و تدارکاتی برای آنها فراهم میکنند. اگر بهسرعت جلو روند گسترش افکار و عقاید افراطی را در بین جوامع مسلمان نگیریم و جهاد نامقدس آنها را با گسترش حقایق اسلامی مغلوب نکنیم با سیل عظیمی از تروریستهای ازجانگذشته مواجه خواهیم بود. جهاد نامقدس و عقاید افراطی آنها بهسرعت جای خود را در بین تودههای مردم باز میکنند و هماکنون نیز جوانان با خطر هجوم افکار افراطی روبهرو هستند. ایدئولوژی جهاد نامقدس در نوع خود عمیقا بینالمللی است و تلاش دارد درگیریهای محلی و منطقهای را در قالب وسیعتری چون جنگ علیه مرتدین و کفار قرار دهد. یکگروه افراطی مسلمان دارای مجموعه باورهایی است که بسیاری از عناصر فاشیسم اروپایی و مارکسیسم-لنینیسم را در خود جای داده است. آنها تفسیری ظاهربین از اسلام دارند و جهاد را آنطور که میخواهند، ارایه میکنند. آنچه را که رهبران میانهرو جوامع مسلمان ارایه میکنند، غلط میپندارند حتی به قوانین جنگی اسلام پایبند نیستند و حتی به شروط اعدام یا شروط جهاد، کوچکترین عقیدهای ندارند. ایدئولوژی افراطی آنها تفسیری گزینشی از اسلام و گذشته دارد؛ بهعنوان مثال بنلادن همیشه تاکید داشت «جنگ او یک جنگ تمدنی است که در آن یهودیان و صلیبیون در پی نابودی اسلام هستند و جهاد، وظیفه تکتک آحاد جامعه است.» اما او هیچوقت نگفت آیا اسلام اجازه کشتار مردم بیدفاع را داده است یا خیر؟ یا از منظر اسلامی شرایط اسرای جنگی چگونه است؟ در برابر هجوم ایدئولوژی گروههای تروریستی وظیفه حکام و دانشمندان اسلامی کاملا مشخص است، آنها باید برای مقابله با ایدئولوژی جهاد جهانی و اسلام افراطی تمام نیرو و قدرت خود را بسیج کنند و با استفاده از رسانهها، شبکهها، مساجد، فضای مجازی و... حقایق اسلام سبز و راهوروش پیامبر رحمت را به سمع و نظر تمام مردم دنیا برسانند تا اسلامهراسیای که در جوامع جهان توسط تروریستها ایجاد شده از بین برود و مردم جوامع متمدن با اسلام سبزی که برای عقاید و همزیستی انسانها احترام و اهمیت خاصی قایل است، آشنا شوند. همچنین از انحراف نوجوانان و جوانان و کشیدهشدن آنها به گرداب شبهات جلوگیری به عمل آید تا پشتوانه نیروی انسانی گروههای تروریستی کاملا قطع شود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.