۱۴-۲۰۱۳ سال طلایی قطر با برداشت از پارسجنوبی
ایران یکمیلیارد دلار؛ قطر 73میلیارد دلار
آذر جزایری: درحالی قطر در سال گذشته از محل فروش ال ان جی(LNG) تولیدشده از میدان گنبدشمالی (پارسجنوبی) 73میلیارددلار درآمد کسب کرده که پروژه «ایران ال ان جی» ایران پس از 14سال با 60درصد پیشرفت متوقف شده است. گرچه ایران نیز در سال گذشته با صادرات 9میلیاردمترمکعب گاز درآمدی بالغبر 1/1میلیارددلار داشته، اما بنابر اعلام صندوق بینالمللی پول، درآمد صادرات نفت و گاز کشور در سال گذشته 55میلیارددلار بوده که این رقم بسیار پایینتر از درآمد قطر تنها از محل فروش ال ان جیمحسوب میشود. ایران در سال1380 رویای تبدیلشدن به بزرگترین تولیدکننده ال ان جیجهان را در سر میپروراند، اما قطر از سال2014 رسما این لقب را در جهان نصیب خود کرده است. ظاهرا سال2015 برای کشور قطر سالی طلایی خواهد بود چراکه بسیاری از کارشناسان سال میلادی جدید را برای شیخنشینان قطری با ثروتی زیاد پیشبینی میکنند که البته آمار بانک ملی این کشور (QNB) و آمار مرکز مطالعات بینالمللی انرژی آمریکا (EIA) هم گویای این نکته است که 60درصد از کل درآمد این دولت از بخش هیدروکربن است و بخش نفت و گاز این کشور حدود 58درصد تولید ناخالص داخلی این کشور را تشکیل داده است. آمارها نشان میدهد در سال گذشته قطر تنها از محل فروش ال ان جی خود که این روزها این کشور را تبدیل به بزرگترین صادرکننده گاز مایع در دنیا کرده است، 1/73میلیارددلار درآمد کسب کرده که اگر این رقم را در کنار درآمد 55میلیارددلاری فروش نفتخام قرار دهیم، شیخنشینان قطری در سال گذشته 128میلیارددلار درآمد کسب کردند. در حالی قطر این ثروت را مدیون میدان گاز گنبدشمالی خود میداند که این میدان با میدان پارسجنوبی ایران مشترک است و ایران در سال گذشته بنابر اعلام مدیرعامل شرکت نفت و گاز پارس، تنها توانسته است از محل صادرات گاز 317میلیاردفوتمکعب معادل 9میلیاردمترمکعب گاز صادر کند که با احتساب دلار 2450تومانی در سال1392، در واقع ایران در سال گذشته تنها از محل صادرات گاز خود به درآمدی حدود 1/1میلیارددلار دست یافته است. درحالیکه قطر تنها از محل صادرات ال ان جیمیدان گنبدشمالی به بیش از 73میلیارددلار درآمد رسیده است. صندوق بینالمللی پول درآمد نفت و گاز ایران در سال1392 را 3/55میلیارددلار اعلام کرده اما قطر در زمان مشابه و به لطف میدان گنبدشمالی به 5/2برابر درآمد ایران دست یافته است. شاید برای همین باشد که قطر امیدوار است در سال2015 لقب ثروتمندترین کشور را کسب کند. ایران و رویایی به نام ال ان جی( LNG ) ایران از سال1381 بهصورت جدی بهدنبال حضور در بازار الانجی بود. در آن سالها ایران برای ساخت سهمجتمع تولید گاز طبیعی مایعشده به ظرفیت نهایی 35میلیونتن با نامهای پارس الانجی، ایرانالانجی و پرشینالانجی با شرکتهای شل، رپسول و توتال مذاکره کرده و توافقهای اولیه نیز حاصل شده بود بهگونهای که منطقه تنبک در 60کیلومتری عسلویه برای استقرار تاسیسات عظیم مایعسازی گاز در نظر گرفته شده و در برنامهریزیهای توسعه، گاز تولیدی فازهای 11، 12 و 13 و 14 پارسجنوبی نیز بهعنوان خوراک این تاسیسات اختصاص یافته بود. در مطالعات کلی شرکت ملی نفت ایران، برای حضور ایران در بازار الانجی جهان، شش طرح را مدنظر داشت. پرشین الانجی با ظرفیت 16/2میلیونتن در سال، پارسالانجی با ظرفیت 10میلیونتن در سال، ایرانالانجی با ظرفیت 10/8میلیونتن در سال و همچنین پروژههای الانجی پارسشمالی با ظرفیت 20میلیونتن در سال، گلشنالانجی با ظرفیت تولید 10میلیونتن در سال و دوپروژه با مقیاس کوچک و حجم تولید کلی سهمیلیونتن در سال، طرحهایی بودند که برای دستیابی به هدف تعیینشده در سال2015 میلادی یعنی تولید سالانه 70میلیونتن الانجی تعریف شده بود. این برنامه اگر طبق زمانبندی اجرا میشد، هماکنون ایران را به جایگاه بزرگترین صادرکننده گاز طبیعی مایعشده جهان تبدیل کرده بود. اما با روی کارآمدن دولتنهم و تنش در روابط بینالمللی ایران بر سر پرونده هستهای، ساخت این طرحها با توجه به وابستگی تام آنها به تکنولوژی و سرمایهگذاری خارجی، از اولویت شرکت ملی نفت ایران خارج و از این میان تنها کلنگ ساخت پروژه ایرانالانجی در تابستان سال1386 به زمین زده شد اما این پروژه نیز متوقف شد تا جایی که شنیده میشود قرار است مطالعات و امکانسنجی این طرح باردیگر با ارایه آن به یکشرکت خارجی موردبازنگری قرار گیرد. گذری بر وضعیت فعلی همسایه پارسجنوبی قطر در حال حاضر بزرگترین تولیدکننده GTL و ال ان جی جهان محسوب میشود. آمارهای مرکز مطالعات بینالمللی انرژی حکایت از آن دارد که این کشور در سال 2013-2012 بیش از حدانتظار درآمد کسب کرده چراکه در این سال این کشور بودجه خود را براساس نفت 65دلاری بسته و میانگین قیمت نفت 110دلار را نشانه گرفته بود. اکسونموبیل، شل، قطرگس، کونوکوفیلیپس، شل، MARUBENI-MITSUI و شرکت حملونقل شناختهشده NAKILAT از جمله شرکتهایی هستند که این روزها شیخنشینان را برای رسیدن به ثروتی بیشتر همراهی میکنند. این روزها قطر از قراردادهای مشارکت در تولید به سمت سرمایهگذاری مشترک (JV) حرکت کرده تا سهم مالی دولت را در پروژهها افزایش دهد. از سوییدیگر سهمیدان نفتی قطر 85درصد تولید نفت این کشوررا برعهده دارد که پیشبینی میشود در سال2017 تولید روزانه نفت این کشور از مرز 800هزاربشکه در روز فراتر رود ضمن آنکه تحلیلها حاکی از آن است که در سالجاری تولید میعانات گازی قطر از مرز 800هزاربشکه فراتر خواهد رفت. این رقم در حالی اعلام میشود که رویکرد این کشور برای سال2016 تولید یکمیلیونبشکه میعانات گازی را هدف گرفته است. در حال حاضر ذخایر گازی قطر 22میلیاردبشکه تخمین زده شده است. قطر دارنده سومین ذخایر ثابت گاز جهان در ژانویه سال2014 اعلام شد. تمام ذخایر قطر که شامل 885تریلیونفوتمکعب گاز میشود، در قسمت شمالی این کشور و با پارسجنوبی ایران مشترک است. 85درصد از صادرات گاز طبیعی در این کشور بهصورت ال ان جی صورت میگیرد و مابقی آن از طریق خط لوله به اماراتمتحدهعربی و عمان صادر میشود. در سال گذشته حدود 4/3تریلیونفوتمکعب گاز قطر صادر شده است. پرفیت صادرات ال ان جی قطر درحالحاضر 77میلیونتن در سال اعلام میشود اما با توجه به اجرای پروژههای جدید این کشور بهویژه در پروژه مروارید، به نظر میرسد سال2015 تولید این کشور روند افزایشی را طی میکند و همین امر بر درآمد این کشور خواهد افزود. اگرچه قراردادهای ال ان جی اغلب به صورت بلندمدت امضا میشود، اما این کشور در سال2012، با اجرای قراردادهای کوتاهمدت 19/9میلیونتن ال ان جی را در بازار بهفروش رساند. نکته حایزاهمیت آنکه شرکت قطرگس مجری اصلی تولید ال ان جی در این کشور، این روزها با ارایه تسهیلات ویژه به کارکنان جوان خود و ارایه آموزشهای مختلف، سعی بر تربیت نیروی انسانی کارآمد دارد. یکی از راهکارهای این شرکت برای ارتقای دانش فنی نیروهای جوان خود، برگزاری همایشی در قالب حضور مدیران ارشد و ارایه تجربیات آنان به نیروی انسانی جوان این شرکت است. این نیروهای انسانی که براساس توانمندیهای خود طبقهبندی شدهاند، قرار است مدیران فردای گاز این کشور باشند. قطر درحالی روزبهروز بر تعداد مشتریان خود میافزاید که در روزهای ابتدایی سال2015 تایلند هم به جمع خریداران ال ان جی این کشور افزوده شد که ایران همچنان برای تولید صدمیلیونمترمکعب از پارسجنوبی با مشکلاتی مواجه است. هرچند مدیرعامل شرکت ملی نفت وعده تولید 120میلیونمترمکعب گاز از این میدان تا پایان سالجاری را مورد تاکید قرار داده، اما برخیاز کارشناسان بهرهبرداری از این میدان را بنابر رقم تاکیدشده در هالهای از ابهام جستوجو میکنند چرا که درحالحاضر برخی از فازهای در حال اجرای پارسجنوبی به دلیل نبود منابع مالی با مشکلاتی مواجه شدهاند ضمن آنکه برخی از تاسیسات نصبشده برخی از این فازها نیز بهدلیل متوقفشدن چندماهه کار در زمان دولتدهم دچار خوردگی شدهاند و همینامر بر افزایش هزینهها تاثیرگذار بوده است. هرچند در فازهای پارسجنوبی سعی میشود با دو تا سهشیفت کار پروژهها را به اتمام برسد، اما نبود برخیاز تکنولوژیها و قطعات و نبود منابع مالی، این روزها کار را برای مدیران نفتی دشوار کرده است. در این میان قطر از این غفلت ایران در پارسجنوبی بهنحواحسن بهرهبرداری کرده است و امسال نیز این گمان میرود که شیخنشینان این کشور برای داشتن ثروتی اینچنینی در خاک خود (گنبدشمالی یا پارسجنوبی) جشن بگیرند. این درحالی است که برخی از کارشناسان معتقدند برداشتهای بیرویه قطر از میدان گنبدشمالی شیب میدان را بیشتر به سمت این کشور سوق داده است و برداشت گاز برای ایران کار چندان آسانی نخواهد بود. هرچند این تحلیل هیچگاه موردتایید رسمی مسوولان نفتی کشور قرار نگرفته، اما این نگرانی در میان کارشناسان و حتی مدیران برخی از پروژهها همچنان باقی است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.