|

به تدبیر جشنواره تئاتر امید هست؟

گله‌مندی هنرمندان از بازبینی‌ها

رضا آشفته: کمتر از 10روز به آغاز جشنواره سی‌وسوم تئاتر فجر مانده؛ اما با نگاه به فهرست بخش‌های مختلف نمی‌توان چشم امیدی به آن بست. هنوز فهرست بخش بین‌‌الملل که مهم‌ترین بخش آن است، اعلام نشده و بنابر فهرست آثار ایرانی نمی‌‌توان به قدر قدرت‌بودن آن اعتراف کرد. شاید دلایلی هم دارد که مانع از تحقق یک دوره‌ متفاوت یا مثبت خواهد شد. در خوشبینانه‌ترین حالتش جشنواره تئاتر در حدواندازه سال‌های پیش خواهد بود که چندان هم نسبت به دوره‌های درخشانش در اواخر دهه70 و اوایل دهه80 خورشیدی از رشدونمو شکوفا و بارزی برخوردار نبوده است. شاید هم مسایلی چون تحریم‌های شدید اقتصادی به‌لحاظ برخورداری از بودجه مناسب و همچنین برقراری تعاملات بین‌المللی و پایین‌آمدن قیمت نفت می‌تواند در بی‌ثباتی و بی‌مقدارشدن جشنواره تئاتر نقش بازی کند، یعنی از اختیار هردبیری هم بیرون است، هرچند دیرآمدن دبیر برای سامان‌یافتن یک برنامه خلاقه نیز تاثیرگذار بوده و رفتن مدیر مرکز هنرهای نمایشی هم حالا به هردلیلی به این نابسامانی سمت‌وسو خواهد داد. انگار پوستر طراحی‌شده به‌دست یارتا یاران، بازیگر و عکاس چندان برای جشنواره سی‌وسوم خوش‌یمن نبود و با اعتراضات بسیار و در عین‌حال منطقی مواجه شد و این خودش پیراهن عثمان شد که همچنان بشود به هربهانه و انگیزه ریزودرشتی کارکرد دبیر جشنواره را با پرسش‌های اساسی‌تر مواجه کرد و این زمانی جمع‌وجور شد که دبیر جشنواره فراخوانی رقابتی برای طراحی پوستر جایگزین را اعلام کرد. در فهرست بخش‌های مختلف نمی‌توان چشم‌انتظار اتفاق ویژه‌ای در بخش تازه‌های تئاتر ایران و نسل نو بود و البته امکان چنین چیزی هست، اما این فهرست‌ها گویا چنین مصداق و نمونه بارزی را نمایان نمی‌کند. اما در بخش مرور و مناطق می‌توان به‌دنبال اتفاقات درخور تامل بود، چون آثار و نام‌های شناسا و خلاقی در آن وجود دارد. در بخش تازه‌های تئاتر ایران فقط یک‌نمایش از تبریز است و بقیه آثار متشکل از 11نمایش تهرانی است و در فهرست نسل نو نیز همین نسبت‌ها وجود دارد، 10نمایش تهرانی و دوکار شهرستانی و این شاید در تحقق آرمان‌های چندین‌ساله که «تئاتر برای همه» نمونه‌ای از شعارهای آن است، هنوز هم جلوه درستی برای استقرار برابری‌ها در تئاتر ایران نیست. اما در این‌باره مسعود دلخواه، یکی از اعضای هیات انتخاب آثار بخش تازه‌های تئاتر ایران، با اشاره به رویکردها و معیارهای انتخاب آثار در این بخش به ایران‌تئاتر گفت: «همراه با دکترقطب‌الدین صادقی و دکتراسماعیل شفیعی، آثار برگزیده این بخش را انتخاب کردیم. در این راستا طبق توافق نظر با این دوستان، کیفیت هنری آثار را موردتوجه خاص قرار دادیم. متن‌ها از قبل تصویب شده بودند؛ بنابراین بر نوآوری، خلاقیت کارگردان، بازی‌، فضاسازی و طراحی تاکید کردیم. فارغ از محتوا به این مساله توجه داشتیم که تئاتر می‌بینیم. پس سلایق شخصی‌مان را کنار گذاشتیم و تلاش کردیم جوهره هنری نمایش‌ها چه رئالیستی، تجربی و غیررئالیستی را کشف کنیم.» بخش مرور از میان 27نمایش برگزیده بخش مرور می‌توان به این نمایش‌ها امیدوارتر بود: «بالاخره این زندگی مال کیه؟» نوشته رایان کلارک و کار اشکان خیل‌نژاد از تهران، «نمایش‌ خانه‌وا‌ده» نوشته و کار سیدمحمد مساوات از تهران، نمایش «خرمگس» نوشته و کار علی عابدی از تهران، نمایش «دیده‌بانان» نوشته پیرروبر لوکلرک و کار محمدرضا خاکی از تهران، نمایش «رقصی برای بازگشت عروس» نوشته تریفه کریمیان و کار فاتح بادپروا از مریوان، نمایش «صورت‌به‌صورت» نوشته سیاوش طهمورث و کار محمدرضا درند از کرمانشاه، «مرگ فروشنده» نوشته آرتور میلر و کار نادر برهانی‌مرند از تهران، نمایش «ملاقات بانوی سالخورده»‌ براساس نمایشنامه فردریش دورنمات و کار هادی‌ حجازی‌فر از تهران، نمایش «من» کار فرهاد تجویدی از تهران و نمایش «هم‌هوایی» کار افسانه ماهیان از تهران. نظارت آثار و گله‌‌مندی هنرمندان در طول چندروز گذشته برخی از گروه‌های نمایشی نسبت به بازبینی نظارتی و اعمال برخی ممیزی‌ها به آثارشان در فاصله چندروز مانده به آغاز جشنواره گله‌مند بودند. در حالی‌که آثار جشنواره تئاتر فجر از سوی هیات انتخاب مورد بازبینی با معیارهای تئاتری قرار گرفته‌اند، روند دیگری از نظارت از سوی شورای نظارت و ارزشیابی نیز صورت می‌گیرد. رضا دادویی رییس شورای ارزشیابی و نظارت اداره کل هنرهای نمایشی درباره بازبینی نظارتی که این‌روزها گروه‌های شرکت‌کننده در جشنواره تئاتر فجر با آن روبه‌رو می‌شوند، به مهر گفت: حضور برخی گروه‌های نمایشی در جشنواره تئاتر فجر منوط به بازبینی مجدد بوده که در حال حاضر این بازبینی برای تایید نهایی این نمایش‌ها در حال انجام است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.